برگردان به زبان ساده
منظور من آن موی میان است و میان نیست
رزق من ازان تنگ دهان است و دهان نیست
هوش مصنوعی: منظور من آن موهای میان سر توست، اما خودت میان نیستی. روزی من از دهان تنگ توست، ولی دهان هم وجود ندارد.
فریاد که آن دلبر شیرین سخن از شرم
چون غنچه سراپای زبان است و زبان نیست
هوش مصنوعی: بیداد که آن محبوب شیرین‌زبان به خاطر شرم مانند غنچه‌ای است که تمام وجودش پر از زیبایی است، اما سخنی از او به زبان نمی‌آید.
از بوالعجبیهاست که شیرینی عالم
مستور در آن تنگ دهان است و دهان نیست
هوش مصنوعی: شگفت‌انگیز است که لذت‌های زندگی در چیزی پنهان است که خود به یک محدودیت تبدیل شده و نمی‌تواند به طور کامل بیان شود.
این با که توان گفت که سررشته جانها
وابسته به آن موی میان است و میان نیست؟
هوش مصنوعی: اینکه با چه کسی می‌توان گفت که ارتباط جانها به آن موی میان سر وابسته است و در واقع میان وجود ندارد؟
فریاد که از بی دهنی درد دل ما
وقوف به تقریر زبان است و زبان نیست
هوش مصنوعی: فریاد می‌زنیم که از ناتوانی در بیان احساسات‌مان، درد دل‌مان به زبانی گفته می‌شود که خود وجود ندارد.
نوری که بود روشن ازو دیده عالم
چون مهر جهانتاب عیان است و عیان نیست
هوش مصنوعی: نوری که از آن سرچشمه می‌گیرد، چنان است که وجود عالم را مانند خورشیدی تابان آشکار می‌کند، اما خود این نور قابل رؤیت نیست.
آن جام جهانی که جهان در طلب اوست
از دیده ادراک نهان است و نهان نیست
هوش مصنوعی: آن جام جهانی که همه در پی آن هستند، از دید عقل و شناخت پنهان است، اما در حقیقت چیز پنهانی نیست.
هر چند که با هم نشود سیر و سکون جمع
در صلب گهر، آب روان است و روان نیست
هوش مصنوعی: اگرچه در کنار هم نمی‌توان به آرامش و ثبات رسید، اما شریط همواره در حال تغییر و حرکت است.
از بی بصری در نظر تنگ خسیسان
یوسف به زر قلب گران است و گران نیست
هوش مصنوعی: به خاطر نداشتن دید وسیع، بعضی افراد ممکن است ارزش واقعی چیزها را ندانند. برای آن‌ها، زیبایی و ارزش یوسف در مقایسه با زر بی‌مقدار است، در حالی که واقعیت امر این است که یوسف ارزشمندتر از هر طلا و زر است.
آن پیر سیه دل که مقید به خضاب است
در چشم خود از جهل جوان است و جوان نیست
هوش مصنوعی: آن پیر افسرده‌ای که موهایش را رنگ کرده، در حقیقت در چشم خود به جوانی ناشی از جهل می‌نگرد، و به واقع جوان نیست.
این طرفه که صائب دل صد پاره ما را
شیرازه ازان موی میان است و میان نیست
هوش مصنوعی: این جالب است که دل شکسته و جریحه‌دار ما به سبب موی کسی که در میان است، نظم و سامان دارد، در حالی که خود آن فرد در واقع در دسترس نیست.
