برگردان به زبان ساده
پیراهن گل چاک ز بیداد نسیم است
از خنده بی وقت دل پسته دو نیم است
هوش مصنوعی: پیراهن گل به خاطر ظلم نسیم چاک خورده است و دل پسته به خاطر خنده‌ی نابجا دو نیم شده است.
کامل هنران در وطن خویش غریبند
در پشت صدف گوهر شهوار یتیم است
هوش مصنوعی: هنرمندان واقعی در سرزمین خود احساس غربت می‌کنند، مانند دانه‌های درخشان که در داخل صدفی تنها و بی‌پناه قرار دارند.
نتوان به کرم بنده خود کرد جهان را
اینجاست که هر کس که بخیل است کریم است
هوش مصنوعی: این دنیا جایی است که نمی‌توان با لطف و بخشش نسبت به بندگان خدا، همه‌چیز را اصلاح کرد. در واقع، هر کسی که بخیل و تنگ‌نظر است، در حقیقت، در درون خود کریم و بخشنده است.
در کوچ بود عشرت ایام بهاران
شبنم اثر آبله پای نسیم است
هوش مصنوعی: در روزهای خوش بهاری، زندگی و شادابی مانند اثر شبنم روی علف‌هاست که نشان از لطافت و زیبایی دارد، همچنین به یادآور خاطراتی از نرمی و لطافت نسیم در روزهای بهاری است.
راضی به قضا باش که در خاطر خرسند
چندان که نظر کار کند ناز و نعیم است
هوش مصنوعی: به آنچه سرنوشت برایت رقم می‌زند راضی باش، چرا که این راضی بودن باعث خوشحالی‌ات می‌شود. زمانی که به زندگی با این نگرش نگاه کنی، زیبایی‌ها و لذت‌ها را بهتر می‌بینی.
در بادیه ها درد به درمان نتوان یافت
بیماری هر شهر به مقدار حکیم است
هوش مصنوعی: در دشت‌ها نمی‌توان دردی را درمان کرد، چرا که هر شهری بر اساس دانش و تخصص پزشکانش مبتلا به بیماری‌های خاصی است.
در دیده روشن گهران هر ورق گل
از نور تجلی ید بیضای کلیم است
هوش مصنوعی: در چشم بیدار و آگاه، هر برگ گلی به واسطه نور، همچون معجزه‌ای از دست موسی دیده می‌شود.
در نقطه موهوم هویداست به تفصیل
هر نقش که در دایره عرش عظیم است
هوش مصنوعی: در نقطه‌ای نامشخص و نامعلوم، به وضوح و به تفصیل می‌توان هر نقشی را مشاهده کرد که در دایره بزرگ آسمان وجود دارد.
(هر نقش امیدی که به آن شاد شود دل
در پشت سراپرده زنبوری بیم است)
هوش مصنوعی: هر امیدی که دل را خوشحال می‌کند، در واقع پشت پرده‌ای از نگرانی و ترس پنهان است.
صائب به گناه دو جهان از کرم او
نومید نگردی، که خداوند کریم است
هوش مصنوعی: به خاطر مهربانی و بخشندگی خداوند، هرگز نباید از گناهانی که در این دو جهان انجام داده‌ایم ناامید شویم، زیرا خداوند بسیار کریم و بخشنده است.
