برگردان به زبان ساده
آنچه از خط یار را بر غنچه مستور رفت
کی به تنگ شکر از تاراج خیل مور رفت؟
هوش مصنوعی: هر چیزی که از نوشته معشوق بر گلها پنهان شده، چگونه می‌تواند به شیرینی شکر از حمله گروهی مورها برود؟
کوچه و بازار را سودای من پر شور داشت
یک جهان شد بی نمک تا از سر من شور رفت
هوش مصنوعی: خیابان و بازار را عشق من با هیجان پر کرده بود و اکنون که آن عشق از ذهنم رفته، دنیا برایم بی‌طعم و کسالت‌آور شده است.
از ادب با آنکه کردم دور گردی اختیار
عمر من در آرزوی یک نگاه دور رفت
هوش مصنوعی: با اینکه از ادب دور شدم و به آزادی رفتار کردم، اما عمرم در آرزوی یک نگاه از دور سپری شد.
از سیاهی نامه اعمال خود را پاک کرد
هر که زین ماتم سرا با موی چون کافور رفت
هوش مصنوعی: هر کسی که با پوستی همانند کافور از این دنیای غمگین و پر از درد عبور کند، می‌تواند سیاهی‌ها و گناهان خود را از زندگی‌اش محو کند.
بر دل و بر دیده یعقوب از دوری نرفت
آنچه از قرب نکویان بر من مهجور رفت
هوش مصنوعی: یعقوب با وجود دوری، همواره در دل و چشمانش یاد فرزندانش باقی ماند و آنچه از نزدیک بودن به نیکان و عزیزانم برای من محجور و دور افتاده است، به هیچ عنوان از دل و یادم نمی‌رود.
من نگویم هیچ، انصاف است ای بیدادگر
کز چنین میخانه ای باید مرا مخمور رفت؟
هوش مصنوعی: من چیزی نمی‌گویم، اما انصافاً ای ظالم، از چنین میخانه‌ای نباید با حال مستی بیرون بروم؟
دور باشی سالکان راه حق را لازم است
همچو موسی بی عصا نتوان به کوه طور رفت
هوش مصنوعی: اگر دور باشی، سالکان راه حق به تو احتیاج دارند؛ مانند موسی که بدون عصایش نمی‌تواند به کوه طور برود.
می شود بازیچه باد صبا خاکسترش
در محافل هر که چون پروانه بی دستور رفت
هوش مصنوعی: این جمله به تصویر کشیدن حالتی از بی‌ثباتی و ناپایداری است. شخصی که بی‌دلیل و بدون هدایت عمل می‌کند، در نهایت ممکن است مانند خاکستر خالی و بی‌ارزش شود و نسبت به تأثیرات محیط بی‌توجه بماند. در محافل مختلف، افرادی که مانند پروانه به سوی جذابیت‌ها و تحریکات می‌روند، ممکن است به آسانی تحت تأثیر قرار بگیرند و به بازیچه‌ای تبدیل شوند که هیچ کنترل و هدف مشخصی را دنبال نمی‌کند.
وحشت من از گرانجانان تن پرور بجاست
چون به پای خود توان در زندگی در گور رفت؟
هوش مصنوعی: ترس من از کسانی که به خود می‌رسند و زندگی راحتی دارند منطقی است، چون آن‌ها حتی نمی‌توانند با پای خود به قبر بروند.
عالم پر شور با می می کند کار نمک
هر که مست آمد به این وحشت سرا، مخمور رفت
هوش مصنوعی: در این دنیا پر از هیجان، کسی که با شراب مشغول می‌شود، به زندگی رنگ و طعم می‌بخشد. هر کسی که در این مکان پر از جنون و بی‌نظمی، به حالت مستی درآمده، به آرامش و خوشی می‌رسد.
حرف حق را بر زمین انداختن بی حرمتی است
زین سبب بر منبر دار فنا منصور رفت
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که نادیده گرفتن و بی‌احترامی به حقیقت، عمل ناپسندی است. به همین دلیل، منصور به نهایت مرگ و فنا رسید و بر منبر آن قرار گرفت.
کار عشق از غیرت همکار می یابد کمال
قوت بازوی من از رفتن همزور رفت
هوش مصنوعی: عشق تنها با همدلی و همکاری به اوج قدرت می‌رسد و من هم از کنار رفتن همپایانم به بالاترین توانایی خود دست یافته‌ام.
زندگانی در میان خلق صائب مشکل است
ورنه عریان می توان در خانه زنبور رفت
هوش مصنوعی: زندگی در جامعه و بین مردم برای صائب دشوار است، اما او می‌تواند به راحتی و بدون حجاب در خانه زنبور، یعنی جایی که دیگران به او آسیب نمی‌زنند، زندگی کند.
این جواب آن غزل صائب که سید گفته است
خار می گردد نگه در دیده چون منظور رفت
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به این نکته اشاره می‌کند که زمانی که یک زیبایی یا عشقی از نظر دور می‌شود، نگاه به آن زیبایی برای انسان دردناک و زجرآور خواهد بود. به عبارتی، هرچه زیبایی در چشم انسان بیشتر باشد، دوری از آن بیشتر باعث آزار و رنج او می‌شود.
