برگردان به زبان ساده
بس که از زهر شکایت لب دل افگار بست
دل مرا چون بسته در جیب و بغل زنگار بست
هوش مصنوعی: به خاطر شکایتهای زیاد از رنجها و سختیهایی که کشیدهام، دل من مثل چیزی که در جیب و آغوش فشرده شده و کثیف و زنگزده است، دچار درد و افسردگی شده است.
عشرت فصل بهاران خنده واری بیش نیست
وقت نخلی خوش که پیش از غنچه بستن بار بست
هوش مصنوعی: لحظههای خوشبهاری فقط یک شادی زودگذر است و مانند زمانی است که نخل در حال باردهی است، اما هنوز غنچهها بسته نشدهاند.
شد ز پیوند تن افسرده، دل بی کسان به خاک
وای بر خامی که نان خویش بر دیوار بست
هوش مصنوعی: دل کسی که بییار و یاور است، از تن جدا و بینصیب میشود و به خاک میافتد. وای بر کسی که با نادانی تصمیم بگیرد نان خود را بر دیوار بگذارد، بدون آنکه فکر کند که این کار چه عواقبی دارد.
نیست بی خورشید عالمتاب صبح انتظار
پیر کنعان طرفها از چشم چون دستار بست
هوش مصنوعی: در این زندگی، صبحی که به نور و روشنایی میرسد، بیوجود خورشید ممکن نیست. انتظار برای رسیدن به این روشنایی در دل پیر کنعان، مانند پوشاندن چشمش با دستاری است که دید او را میبندد.
موم گردد سنگ خارا در کفش چون کوهکن
روی گرم کارفرما هر که را بر کار بست
هوش مصنوعی: در این بیت، به این نکته اشاره میشود که اگر کسی در جایی کار میکند و تحت تأثیر شخصی با اراده و قوی باشد، حتی سختترین و مقاومترین چیزها نیز میتوانند تحت تأثیر آن قرار گیرند. به عبارتی دیگر، وقتی که فردی با انگیزه و عزم راسخ به کار خود ادامه میدهد، میتواند سنگینترین موانع را هم نرم کند و به هدفش برسد.
رشته پیوند یاران را بریدن کافری است
تا برآمد از چمن گل بر میان زنار بست
هوش مصنوعی: قطع کردن رشته دوستی و ارتباط با یاران ناپسند است، همانطور که زنی که گل را در میان زنجیری از چمن قرار میدهد، اقدام صحیحی نکرده است.
هر که شد در حلقه سرگشتگان چون نقطه فرد
از سر رغبت کمر در خدمتش پرگار بست
هوش مصنوعی: هرکس که در دایره گمشدگان قرار گیرد، به مانند نقطهای منفرد، از روی اشتیاق و آمادگی، برای خدمت به او ابزارهایی مانند پرگار به خود میبندد.
در عرق پوشیده گردید آن عذار شرمگین
جوش گل راه تماشایی بر این گلزار بست
هوش مصنوعی: در حالی که سرخی رویش به خاطر شرم و حیا همچون گلی در حال شکفتن نمایان شده، عرق عطرین او را پوشانده و راهی زیبا برای زیبایی این باغ ایجاد کرده است.
هر که صائب گوشه چشمی ز خواب امن دید
بی تأمل در به روی دولت بیدار بست
هوش مصنوعی: هر کسی که از خواب آرام بیدار شود و نگاهی به زندگی بیندازد، بی درنگ در را به روی طعم و لذیذی روزگار باز میکند.