شمارهٔ ۴۱ - حکایت

هوش مصنوعی: اگر بخواهی به شناخت و آگاهی خود افزوده کنی، باید به سخنان خردمندان توجه کنی.

شنیده‌ام که اسب یک سلطان‌، رم کرد (و چنان تاخت) که گرد و غبار به هوا برخاست.

شه بیچاره از اسب، بیهوش افتاد و همچون فیل که نمی‌تواند سر بچرخاند، گردنش خشک شده بود.

دانایان ‌(و طبیبان‌)‌، بسیار جست‌و‌جو کردند اما در درمانش ناتوان ماندند.

حکیمی گردنش را چرخاند و پیچانید و مفاصلش را نرم کرد و از هر دو سو می‌توانست به پشت سر نگاه کند.

آن حکیم روز بعد به امید قدردانی به سرای سلطان آمد.

شنیده‌ام که آن آدم بد‌خو و ناساز از او قدردانی نکرد و روی از او بگرداند.

حکیم از بخت بی‌سامان شکایت کرد و در حالیکه از سرای سلطان بیرون می‌رفت می‌گفت‌:

‌«سرش را پیچاندم تا سلامتی خود را بازیافت آنگاه بدبختانه روی از من بگردانید.

اگر کسی را از چاه برآوردی و (قدر) نشناخت آنوقت لازم است رهایش کنی که در چاه بیفتد.‌»

به غلام آن سلطان گیاهی داد و به او گفت که این را در شبستان سلطان دود و بخوُر کن.

و از آن دیار رفت زیرا بی‌حرمتی دیدن‌، عاقلانه نیست.

شاهنشاه بامداد از خواب برخاست‌؛ گردنش خشک شده بود و نمی‌توانست نه چپ و نه راست رویش را بگرداند.

آن طبیب کاردان را جُستند و طلب کردند اما مثل برق و به‌سرعت رفته بود.

سلطان هر دم با درد می‌گفت «کار بدی کردم که نکویی و قدردانی نکردم.‌»

وقتی نیازت برطرف شد و سلامتی را یافتی (کار خوب و عاقلانه‌ای نیست‌) که طبیب را از خود بیازاری چون ممکن است باز‌هم بیمار شوی.

وقتی که باران ایستاد آنچه که از باران در پناهش ایستاده بودی را خراب مکن و میفکن و درختی را که از آن میوه خورده‌ای مشکن.

گاو (شخم‌زن‌ و خرمن‌کوب) را پس از بر‌گرفتن و جمع کردن‌ِ خرمن مفروش (و از آن گاو نگه‌داری کن) که قدرنشناسی کار آدمِ فرومایه است.

هوش مصنوعی: دل روشن خود را به راحتی و یکباره نبر، بلکه چراغی برای تاریکی‌های آینده خود روشن نگه‌دار.

هوش مصنوعی: انسان نباید مانند فرزند یک قاطر باشد که پس از رشد و بزرگ شدن، دیگر به دور مادرش نچرخد و از او دوری کند.

وفادار و اهل وفا باش و قدر‌شناس و نعمت‌شناس که ناسپاسی‌، عاقب و فرجام بدی دارد.

پاسخ و جزای مردمی و نیکی جز نیکی و خوبی نیست و هر‌آنکس که حق و نعمت را نشناسد آدمی نیست.

اگر یارانت بدخویی ‌(و بی‌وفایی‌) کردند تو خوی نیکوی خود را رها مکن و نیکو‌خصال باش.

هرگز مانند عام و عامی مباش‌؛ و خیر‌خواهی و نیک‌نامی را ترک مکن.

این رمز و حکایت را که شنیدید از خود نگفتم بلکه حکایتی باارزش و دُری بود که من آن را سُفتم و به‌رشته درآوردم.

از خردسالی تا امروز و این عمر که هستم حدیث دیگران را به خود نبسته‌ام.

حکیم و دانایی این حکایت را گفت و من دریغ و حیف دانستم که این حکایت، بی‌فایده بمانَد.

پس آن‌را به نظم درآوردم تا ماندگار شود و شخص خردمند بر آن آفرین بگوید.

ای آدم نیکو‌رای و خوش‌فکر و ای جوانمرد و بخشنده و بلند‌همّت.

حکایت‌ها و قصه‌های روشنی‌بخش تورا شنیدم و امیداوارم که سال و ماه و روزت مبارک و خوش‌پَی باشد.

هوش مصنوعی: آن‌ها ارزش علم و بزرگی تو را ندانستند و اگر می‌دانستند، سر خود را به پای تو می‌گذاشتند.

تو نیکویی و کار خیر کن و در دجله (که آبی گذران است) بینداز (یعنی چشم و توقع جبران از سوی مردم را نداشته‌باش‌) که ایزد و پروردگار، آن خیر و نیکویی‌ را در بیابان (و روزی که بدان نیاز داری‌) به تو باز خواهد گرداند.

که پیش از این روزگار، همچون تو، آدمیانی نیک‌اندیش و خیرخواه و یا بد‌کردار، بسیار و فراوان زیسته‌اند.

بدی‌ها و نیکی‌ها کردند و هرچه کردند با خود کردند پس تو نیکوکار باش و بدخواه مباش و نیک‌پندار باش.

شنیده‌ام که هرچه در شیراز گفته شود در هفت‌اقلیم عالم پژواک می‌یابد و باز‌گفته می‌شود.

که سعدی هرچه می‌گوید‌، سخن‌ِ نیک و پند است‌، و او به اندرز‌ دادن و راهنمایی آدمیان خوش‌اقبال‌، حریص است.

هوش مصنوعی: خداوند تو را یاری کند و پرچم موفقیت‌ات را برافراشته نگه دارد. دعاهای خیرخواهان همیشه با تو باشد.

هوش مصنوعی: برای تو خوشبختی و آرزوهایت همواره همراه باشد و هر کسی که چنین آرزویی دارد، همینطور باشد.