برگردان به زبان ساده
آسمان را حق بود گر خون بگرید بر زمین
بر زوال ملک مُستَعصِم امیرالمؤمنین
هوش مصنوعی: اگر آسمان بر زمین خون ببارد، حق دارد؛ چرا که سقوط و نابودی سلطنت امیرالمؤمنین مستعصم به وقوع پیوسته است.
ای محمد گر قیامت میبرآری سر ز خاک
سر برآور وین قیامت در میان خلق بین
هوش مصنوعی: ای محمد، اگر روز قیامت را برپا کنی، از خاک سر برآور و این قیامت را در میان مردم مشاهده کن.
نازنینان حرم را خون خلق بیدریغ
ز آستان بگذشت و ما را خون چشم از آستین
هوش مصنوعی: محبوبان حرم بیرحمانه خون مردم را نادیده گرفتند و ما تنها با اشک چشمهایمان از خودمان مایه گذاشتیم.
زینهار از دور گیتی، و انقلاب روزگار
در خیال کس نیامد کانچنان گردد چنین
هوش مصنوعی: مراقب دوری از جهان و تغییرات روزگار باش، زیرا هیچکس در خیال خود هم نتوانسته تصور کند که چنین اتفاقاتی ممکن است بیفتد.
دیده بردار ای که دیدی شوکت بابالحرم
قیصران روم سر بر خاک و خاقانان چین
هوش مصنوعی: ای کسی که زیبایی و عظمت درب بابالحرم قیصران روم را دیدهای، سر بر زمین بگذار و توجه کن به پادشاهان چین.
خون فرزندان عم مصطفی شد ریخته
هم بر آن خاکی که سلطانان نهادندی جبین
هوش مصنوعی: خون فرزندان عمّ پیامبر بر خاکی ریخته شده که قبلاً سرزمین سلطنت بوده و بر آن بوسه میزدند.
وه که گر بر خون آن پاکان فرود آید مگس
تا قیامت در دهانش تلخ گردد انگبین
هوش مصنوعی: اگر مگسی بر خون آن انسانهای پاک بنشیند، تا ابد طعم تلخ انگبین را در دهانش خواهد چشید.
بعد از این آسایش از دنیا نشاید چشم داشت
قیر در انگشتری ماند چو برخیزد نگین
هوش مصنوعی: پس از این نباید به آسایش دنیایی امید داشت، چرا که مانند قیری که در انگشتری میماند، وقتی نگین آن برداشته شود، دیگر جایی برای ماندن نخواهد داشت.
دجله خونابست ازین پس گر نهد سر در نشیب
خاک نخلستان بَطحا را کند در خون عجین
هوش مصنوعی: رود دجله اکنون به خون آغشته است و اگر سرش به پایین خاک نخلستان بطحا بیفتد، آن را نیز در خون آمیخته خواهد کرد.
روی دریا در هم آمد زین حدیث هولناک
میتوان دانست بر رویش ز موج افتاده چین
هوش مصنوعی: بر اثر این ماجرای ترسناک، دریا به هم ریخته و میتوان از روی چروکهایی که بر روی آب به وجود آمده، فهمید که امواج شدید بر آن افتادهاند.
گریه بیهودست و بیحاصل بود شستن به آب
آدمی را حسرت از دل و اسب را داغ از سَرین
هوش مصنوعی: گریه کردن بیفایده و بیثمر است، مانند اینکه اگر کسی بخواهد درد دلش را با اشک پاک کند، هیچ نتیجهای نمیگیرد. همچنین مانند این است که اگر اسب داغی از چالوفروشی در ناحیه سرین داشته باشد، صرف نظر از اینکه او را به آب بسپارند یا نه، هنوز زخم او باقی میماند.
نوحه لایق نیست بر خاک شهیدان زانکه هست
کمترین دولت مر ایشان را بهشتِ برترین
هوش مصنوعی: نوحه و عزاداری برای خاک شهیدان شایسته نیست، زیرا کمترین نعمت و مقام آنها بهشت است که بالاترین نعمت است.
لیکن از روی مسلمانی و کوی مرحمت
مهربان را دل بسوزد بر فراق نازنین
هوش مصنوعی: اما از روی ایمان و با محبت در دل شخصی که مهربان است، به خاطر جدایی از معشوقش دلی میسوزد.
باش تا فردا که بینی روز داد و رستخیز
وز لحد با زخم خونآلوده برخیزد دفین
هوش مصنوعی: صبر کن تا فردا که روز حساب و قیامت فرا رسد و کسی که در گور آرامیده با زخمهای خونین خود برآید.
بر زمین خاک قَدَمشان توتیای چشم بود
روز محشر خونشان گلگونهٔ حوران عین
هوش مصنوعی: چشمها به خاطر دیدن قدمهای آنها مانند تماشا کردن چیزی باارزش و زیبا بود، و در روز قیامت خون آنها شبیه رنگ گلهای زیبای حوران خواهد بود.
قالب مجروح اگر در خاک و خون غلطد چه باک
روح پاک اندر جوار لطف ربالعالمین
هوش مصنوعی: اگر بدن مجروح در خاک و خون بیفتد، نگران نباش، زیرا روح پاک در کنار رحمت خداوند جهانیان قرار دارد.
تکیه بر دنیا نشاید کرد و دل بر وی نهاد
کاسمان گاهی به مهرست ای برادر گه به کین
هوش مصنوعی: دنیا جایگاهی قابل اعتماد نیست و نباید به آن تکیه کرد یا دل به آن بست، زیرا گاهی دوستی و محبت را نشان میدهد و گاهی دشمنی و کینه.
چرخ گردان بر زمین گویی دو سنگ آسیاست
در میان هر دو روز و شب دل مردم طَحین
هوش مصنوعی: زندگی مانند یک آسیاب است که در آن روزها و شبها به طور مداوم در جریانند. این چرخه بدون توقف ادامه دارد و دلها درگیر چرخش این ایام هستند.
زور بازوی شجاعت برنتابد با اجل
چون قضا آمد نماند قوت رای رزین
هوش مصنوعی: قدرت و شجاعت انسان وقتی با تقدیر و سرنوشت مواجه میشود، نمیتواند جلوی آن را بگیرد. هنگامی که سرنوشت میآید، هیچ نیرویی نمیتواند مانع وقوع آن شود.
تیغ هندی برنیاید روز پیکار از نیام
شیرمردی را که باشد مرگ پنهان در کمین
هوش مصنوعی: تیغ هندی در روز نبرد از غلاف بیرون نمیآید، مگر برای شیرمردی که آماده باشد و خطر مرگ در کمین او باشد.
تجربت بیفایده است آنجا که برگردید بخت
حمله آوردن چه سود آن را که در گردید زین
هوش مصنوعی: تجربه شما در جایی که خوشبختی به شما حمله میکند بیفایده است. وقتی که بخت به شما پشت کرد، چه فایدهای دارد که تجربهای داشته باشید؟
کرکسانند از پی مردار دنیا جنگجوی
ای برادر گر خردمندی چو سیمرغان نشین
هوش مصنوعی: کرکسها به دنبال مردار دنیا هستند. ای برادر، اگر آدم خردمندی هستی، مانند سیمرغ بر افراز و بلند شو.
ملک دنیا را چه قیمت حاجت اینست از خدای
گو نگه دارد به ما بر ملک ایمان و یقین
هوش مصنوعی: دنیا ارزش زیادی ندارد، مهم این است که از خدا بخواهیم که ایمان و یقین را به ما عطا کند و از ما محافظت کند.
یارب این رکن مسلمانی به امنآباد دار
در پناه شاه عادل پیشوای ملک و دین
هوش مصنوعی: خدایا، این اصل مسلمانی را در مکانی امن حفظ کن و در سایهی شاه عادل که رهبری ملک و دین را بر عهده دارد، قرار ده.
خسرو صاحبقران غوث زمان بوبکر سعد
آنکه اخلاقش پسندیدست و اوصافش گزین
هوش مصنوعی: خسرو صاحبقران، به عنوان پشتیبان و یاریدهندهای در زمان خود، کسی است که ویژگیهای اخلاقیاش مورد پسند واقع شده و صفاتش برجسته و ممتاز است.
مصلحت بود اختیار رای روشنبین او
با زبردستان سخن گفتن نشاید جز به لین
هوش مصنوعی: توافق و صلاح در این است که فرد با بینش و آگاهی خود، نقاط قوت و توانمندیهای دیگران را شناسایی کند و با افراد ماهر و با تجربه به گفتگو بپردازد، اما این گفتگو باید با نرمی و لطافت انجام گیرد و نه به صورت تند و بیادبانه.
لاجرم در بَرّ و بحرش داعیان دولتند
کای هزاران آفرین بر جانت از جانآفرین
هوش مصنوعی: بنابراین در دريا و بر او، افرادی هستند که از طرف دولت صحبت میکنند و به تو، ای جان، هزاران بار درود میفرستند.
روزگارت با سعادت باد و سعدت پایدار
رایتت منصور و بختت بار و اقبالت معین
هوش مصنوعی: امیدوارم روزهای خوشی داشته باشی و وضعیت خوبی برایت پایدار بماند. پرچمت همیشه پیروز باشد و شانس و بختت همیشه همراهت باشد.