حکایت شمارهٔ ۲۸

یک درویش وارسته در گوشه‌ای خلوت کرده بود که پادشاهی بر او بگذشت؛ آن درویش، بر طبق قناعت و آزادگی که داشت به او توجه نکرد. پادشاه از روی (توقع احترام به) حشمت و جلال پادشاه که هست، از او رنجید و گفت: «‌این جماعت صوفیان و درویشان شبیه حیوانات وحشی هستند و چیزی از رسوم آدمیان نمی‌دانند». وزیر نزد آن درویش آمد و گفت: «ای جوانمرد، پادشاه زمین از مقابل تو گذشت، چرا رسم ادب به‌جا نیاوردی؟» درویش پاسخ‌داد: «به پادشاه بگو، از کسی توقع تعظیم و خدمت داشته‌باش که توقع و انتظار مال و نعمتی از تو دارد، دیگر آنکه پادشاهان و حاکمان برای خدمت به مردم هستند نه مردم جهت خدمت به آنها»

شاه و حاکم، نگهبان و پاسبان نیازمندان و زیردستان است اگرچه شادی و آسایش در سایه اقبال و حکمرانی آنان است.

گوسفند برای خدمت به چوپان نیست، بلکه چوپان برای خدمت و نگهداری گوسفند است.

یک نفر را امروز کامروا و برتر می‌بینی و دیگری از کار و تلاش فراوان در رنج است.

چند روز صبر کن تا ببینی که (او نیز همانند دیگران) به خیال خام و بیهوده خود پی می‌برد (و سر او از خاک گور پُر شود)

وقتی قضای نوشته و حتمی فرامی‌رسد، آنگاه فرقی بین پادشاه و نوکر نیست.

اگر کسی گور یک مرده را بازکند‌، خواهد دید که فرقی بین ثروتمند و فقیر وجود ندارد.

پادشاه فهمید که درویش درست می‌گوید، به او گفت‌: «از من چیزی بخواه!» درویش پاسخ‌داد: «از تو می‌خواهم که بار دیگر مزاحم من نشوی». پادشاه گفت: «پندی به‌من بیاموز» گفت:

اکنون که فرصت‌داری و نعمت و مال در دست توست، دریاب (و کار نیک انجام‌ده) که این شانس و ثروت و شاهی گذراست و از یکی‌به دیگری می‌رسد.