برگردان به زبان ساده
شبی زیت فکرت همی سوختم
چراغ بلاغت می افروختم
هوش مصنوعی: شبی در حال فکر کردن سوختم و مشغول روشنکردن چراغ بلاغت بودم.
پراکنده گویی حدیثم شنید
جز احسنت گفتن طریقی ندید
هوش مصنوعی: او چیزی را که گفت، پراکنده و نامنظم بود و وقتی دیگران آن را شنیدند، تنها توانستند بگویند عالی است و راه دیگری برای واکنش نشان دادن پیدا نکردند.
هم از خبث نوعی در آن درج کرد
که ناچار فریاد خیزد ز درد
هوش مصنوعی: در اینجا به نوعی بدی و زشتی اشاره شده که در وجود انسان نهفته است و این نقص و رنجی که از آن ناشی میشود، باعث میشود انسان به صدا درآید و ناله کند.
که فکرش بلیغ است و رایش بلند
در این شیوهٔ زهد و طامات و پند
هوش مصنوعی: فردی که اندیشهاش عمیق و نظرش برتر است در این روش پرهیزکاری و پیچیدگیها و نصیحتها.
نه در خشت و کوپال و گرز گران
که این شیوه ختم است بر دیگران
هوش مصنوعی: نه در خاک و ملات و تجهیزات سنگین، که این روش به پایان دیگران منتهی میشود.
نداند که ما را سر جنگ نیست
وگر نه مجال سخن تنگ نیست
هوش مصنوعی: ما به دنبال جنگ نیستیم، اما اگر بخواهیم، وقت و فضایی برای صحبت کردن کم نداریم.
توانم که تیغ زبان بر کشم
جهانی سخن را قلم در کشم
هوش مصنوعی: من میتوانم با قدرت سخن بگویم و از زبانم بر افراشته حرف بزنم، طوری که تمام جهان را تحت تأثیر قرار دهم.
بیا تا در این شیوه چالش کنیم
سر خصم را سنگ، بالش کنیم
هوش مصنوعی: بیا تا با هم در این راه به مبارزه بپردازیم و سر دشمن را مانند بالش نرم کنیم.
سعادت به بخشایش داورست
نه در چنگ و بازوی زور آورست
هوش مصنوعی: سعادت و خوشبختی در بخشش و رحمت خداوند است، نه در قدرت و زور بازو.
چو دولت نبخشد سپهر بلند
نیاید به مردانگی در کمند
هوش مصنوعی: اگر تقدیر و روزگار بر انسان رحم نکند، هیچگاه نمیتواند به شجاعت و مردانگی دست یابد و در تنگناها گرفتار خواهد شد.
نه سختی رسید از ضعیفی به مور
نه شیران به سرپنجه خوردند و زور
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به این نکته اشاره دارد که نه مور به خاطر ضعف خود دچار سختی شده و نه شیران به خاطر قدرتشان تحت فشار قرار گرفتهاند. به طور کلی، هیچیک از این موجودات به دلیل وضعیت خود دچار مشکل نمیشوند.
چو نتوان بر افلاک دست آختن
ضروری است با گردشش ساختن
هوش مصنوعی: اگر نتوانی به آسمان دسترسی پیدا کنی، لازم است که با چرخش و تغییرات آن سازگار شوی.
گرت زندگانی نبشتهست دیر
نه مارت گزاید نه شمشیر و شیر
هوش مصنوعی: اگر سرنوشت تو طول عمر را رقم زده باشد، نه مار به تو آسیبی میزند و نه شمشیر و شیر.
وگر در حیاتت نماندهست بهر
چنانت کشد نوشدارو که زهر
هوش مصنوعی: اگر در زندگیات چیزی نمانده باشد، به خاطر او دلتنگی و درد میکشد که داروی شفابخش همانند زهر مینماید.
نه رستم چو پایان روزی بخورد
شغاد از نهادش برآورد گرد؟
هوش مصنوعی: چرا رستم در پایان روز، از طعمه شغاد به ستوه آمد و خشمش فرو نشست؟