برگردان به زبان ساده
زرود زاوه عبر کرد بحر ما
نبیره رجای خلق ابوالرجا
هوش مصنوعی: زرود زاوه از دریای ما عبور کرد و فرزندان امید خلق در انتظار آمدن ابوالرجا هستند.
ابوالحسن علی که نعت خلق او
خبر دهد ز نام والدش ترا
هوش مصنوعی: ابوالحسن علی، کسی است که ویژگیهایش آنقدر برجسته و شناخته شده است که حتی نام پدرش هم میتواند نشانهای از عظمت او باشد.
عمید ملک شهریار محتشم
عماد دین مصطفای مجتبا
هوش مصنوعی: عمید ملک یعنی یکی از بزرگان و معتبران ملک، شهریار که به مقام و منزلت بالا دست یافته است، محتشم و معتبر، عماد دین که به عنوان پشتیبان و ستون دین شناخته میشود و مصطفای مجتبا که به خوبی و نیکی و مقام بزرگ و ویژهای اشاره دارد. به طور کلی، این عبارت به توصیف شخصیت والای فردی میپردازد که در جامعه دارای مقام و اعتبار بالاست و به دین و خوبیها خدمت کرده است.
رسیده جاه او به جرم مشتری
پرید جسم او به روح اولیا
هوش مصنوعی: جایگاه او به خاطر مقام والای خود رشد کرده و روحش به مرتبهای از بزرگانی رسیده است.
گذشته قدر او ز اوج آسمان
چو از قدر او رضای پادشا
هوش مصنوعی: قدرت و ارزش او از بلندای آسمان بیشتر است، همانگونه که رضایت پادشاه از قدر و منزلت او بیشتر است.
دیانتش به کشته آتش ستم
تواضعش به برده آب کبریا
هوش مصنوعی: این بیت به وصف شخصیت فردی میپردازد که دیانت و ایمانی عمیق دارد و به خاطر ستمهایی که دیده، دچار آتشسوزی شده است. همچنین، تواضع او به قدری بالاست که مانند آب، با فروتنی و بزرگی در برابر دیگران حاضر میشود. در واقع، این تعبیر نشاندهنده تضاد میان دیانت و بردگی، و همچنین نشاندهنده ویژگیهای بارز انسانی است.
چه نعل مرکبش چه شکل ماه نو
چه گرد موکبش چه کحل توتیا
هوش مصنوعی: این بیت به زیبایی و جذابیت چیزی اشاره دارد که هم میتواند به شکل و قوار مختلفی باشد و هم به تأثیرات ظاهری آن. در واقع، شاعری به وصف زیباییهایی پرداخته که میتوانند از نعلِ مرکب (نماد قدرت و توانایی) تا لبخند زیبا و جذابیت یک دنیا پر از شکوه را شامل شوند.
بر ثنا دروده چون بر زمین
در عطا گشوده چون در هوا
هوش مصنوعی: این بیت به ستایش و تحسین میپردازد و میگوید که اگر در زمین برکت و نعمت گسترده شده باشد، در آسمان نیز بر ثنا و ستایش باز است. به عبارتی دیگر، در کنار نعمتهای دنیوی، فضایل و خوبیها نیز وجود دارد که باید از آنها یاد کرد و ستایش کرد.
نهال عرق فضل او ذوی الحسب
عیال ذات جود او ذوی النها
هوش مصنوعی: نهال فضیلت او، همچون درختان نیکو، مایه فخر و افتخار خانوادههای بزرگ است و بخشندگی او، نسبت به مردم همانند دختری است که مورد احترام قرار دارد.
به پوی سوی آفتاب دولتش
کز اوست آفتاب چرخ را ضیا
هوش مصنوعی: به سوی آفتاب خوشبختی و سعادت خود حرکت کن، چرا که نور و روشنی آفتاب آسمان از او ناشی میشود.
مگرد گرد آب گرد هیبتش
که در کشد بدم ترا چو اژدها
هوش مصنوعی: به دور آب نچرخ، از عظمت او نترس که مانند اژدها تو را به درون خود میکشد.
عذاب او حریق در جحیم زد
خلاص جست او و گفت عافنا
هوش مصنوعی: عذاب او مانند آتش در جهنم است، او تلاش کرد که نجات یابد و گفت ما را ببخش و آزاد کن.
به بارگاه او ملک ز خلد شد
ندا شنید کاندر آی مرحبا
هوش مصنوعی: در درگاه او، کسی از بهشت ندا داد که بیایید و خوش آمدید بگویید.
جدا کند عقیم کره او ز تن
نشاط دل فضول سر بالتقا
هوش مصنوعی: از جسمی که بیثمر است، شادابی دل و روح را جدا میکند و ارزش خاصی ندارد.
برون برد نسیم رفق او ز یم
هم اجنبی هم آشنا به آشنا
هوش مصنوعی: نسیم دوستانهای که از بیرون میآید، هر دو را، هم بیگانه و هم آشنا، به هم نزدیکتر میکند.
دوان رود سوال سایلش بدو
چنانکه که دوان رود به کهربا
هوش مصنوعی: سوالی به سرعت از شخصی میشود که مانند جریانی سریع و لذتبخش، به شکلی دلپذیر و جذاب به او پاسخ میدهد.
غنی شود امید زائرش ازو
چنانکه مس غنی شود به کیمیا
هوش مصنوعی: امید زائر از او غنی و پررنگ میشود، مانند اینکه مس با کیمیا غنی و ارزشمند میگردد.
همیشه تا برآید از کلام حق
شریف ذکر انبیاء و اولیا
هوش مصنوعی: همواره در صحبتهای حق و حقیقت، یاد و نام انبیاء و اولیای خدا باید ذکر شود.
ز عشرت و ز لهو بادش امتحان
به دولت و به بخت بادش التجا
هوش مصنوعی: باید از لذتها و سرگرمیها بهرهبرداری کرد و به سرنوشت و خوشبختی خود امیدوار بود.
قوی به عون و سعی در حق ولی
یلی به امر و نهی در تن ملا
هوش مصنوعی: قوی به کمک و تلاش در مسیر درست بسیار مؤثر است، اما فردی که فقط به دستورات رسمی عمل کند، بدون توجه به درونش، بیروح و بیاثر خواهد بود.
نه مرتقاش سوده نعل مرتقی
نه مقتدیش دیده عزل مقتدا
هوش مصنوعی: نه آن بالایی که همیشه در اوج است، به منافع دیگری بیتوجه است و نه آن پیرو که از او پیروی میکند، از مقام و جایگاه خود بیخبر است.