برگردان به زبان ساده
ای تیغ تو کشیده ترا ز تیغ آفتاب
ای نجم دین و از تو به کفر اندر اضطراب
هوش مصنوعی: ای تیغ تو که زیر نور آفتاب قرار گرفتهای، ای ستاره دین، از وجود تو کافران در وضعیت عدم آرامش و نگرانی هستند.
با همت تو وهم نداند برید راه
با هیبت تو دهر نیارد چشید خواب
هوش مصنوعی: با تلاش و اراده تو، هیچ کس نمیتواند از مسیر خود منحرف شود و در برابر قدرت و عظمت تو، زمان هم جرات نخواهد کرد تا خواب غفلت به چشمانش بیندازد.
حکم ترا مطیع بود روز و شب فلک
رای ترا نماز برد سال و مه صواب
هوش مصنوعی: هر روز و شب، آسمان به فرمان تو عمل میکند و ماه و سال، اعمال تو را به درگاه خدا تقدیم مینمایند.
از اوج حق یقین تو تابنده چون سهیل
بر دیو شرک تیر تو بارنده چون شهاب
هوش مصنوعی: تو از مقام بالای حقیقت همچون ستاره سهیل درخشان و روشن هستی و نور وجودت به مانند شهاب بر شرک و نیرنگ میتابد و آن را از بین میبرد.
کین تو از طبیعت بیرون نهد قدم
مهر تو در بیابان وادی کند سراب
هوش مصنوعی: این بیت بیانگر این است که شعف و محبت تو از طبیعت فراتر رفته و به قدری تاثیرگذار است که در بیابان، چنان به نظر میرسد که عشق و محبت تو باعث ایجاد تصویری زیبا و فریبنده شده است، مانند سرابی که در دوردستها دیده میشود.
پیش درنک حلم تو عاجز بود درنگ
گاه شتاب جود تو واله بود شتاب
هوش مصنوعی: حلم و صبوری تو به اندازهای زیاد است که هیچکس نمیتواند در برابر آن قرار بگیرد، و بخشش و generosity تو به قدری فراوان و سریع است که هر کسی را شگفتزده میکند.
ننهد کمال قدر ترا آفتاب حد
ندهد سوال گرز ترا بیستون جواب
هوش مصنوعی: آفتاب هرگز نمیتواند ارزش تو را به درستی نشان دهد و سوالی از تو نمیپرسد. مانند جوابی که بیستون به تو میدهد، هیچکس نمیتواند کم و کاست تو را مشخص کند.
آنجا که از هزاهز حرب و نهیب خصم
برخیزد از میانه شخص و اجل حجاب
هوش مصنوعی: در جایی که صدای جنگ و تهدید دشمن بلند میشود، دلیری و شجاعت فردی باعث میشود که او بتواند بین خود و مرگ فاصله ایجاد کند.
این را سلب در آب ندامت بود غریق
وانرا جگر بر آتش حسرت بود کباب
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که یکی از افراد در حال غرق شدن در دریای ندامت و پشیمانی است و دیگری در دل خود آتش حسرت و آرزوهای ناکام را احساس میکند که مانند کبابی بر روی آتش در حال سوختن است. به عبارتی، یکی درگیر عذاب وجدان است و دیگری از آرزوهای ناپیدا رنج میبرد.
گه دست دیر دیر جدا ماند از عنان
گه پای زود زود فرو ماند از رکاب
هوش مصنوعی: گاه پیش میآید که دستها به آرامی از مهار عقب میکشند و گاه پاها به سرعت از رکاب پایین میآیند.
گه تیغ کوه حمله پذیرد ز تیغ تو
زخم آری و به زخم گشائی در او شعاب
هوش مصنوعی: هرگاه کوه از تیغ تو ضربهای بخورد، جراحتی میزند و به این جراحت، شکافهایی میافزاید.
تیر از گشاد شست تو گر بر خورد به تیر
ناقص کند دبیری و ابتر کند حساب
هوش مصنوعی: اگر تیر تو از شستت به هدف بخورد، همانند حرکتی نادرست میتواند نوشتهای ناتمام و حسابی ناقص به جا بگذارد.
گوئی که از کمان توکلی جدا شود
هرگه که تیروار نهی روی بر صعاب
هوش مصنوعی: گویی هر وقت که تو با تیر بر سختیها شلیک کنی، توکلی که از کمان جدا شده و رها میشود، به دنبال تو نمیآید.
هم خواب صلح تو نشناسد همی سپهر
همراه جنگ تو نپذیرد همی ایاب
هوش مصنوعی: آسمان نه با آرامش تو آشناست و نه با درگیری تو همکاری میکند.
جز بر سنان رمح تو از تف خشم تو
نشنید هیچ کس که به خون تشنه گشت آب
هوش مصنوعی: هیچ کس جز سنان نیزه تو صدای خشم تو را نشنید، چرا که کسی که تشنه خون باشد، دیگر نمیتواند آب بنوشد.
ای در عجم سپهبد و ای در عرب امیر
ای هر دو جنس را به هنر مالک الرقاب
هوش مصنوعی: ای فرمانده در سرزمین عجم و ای امیر در سرزمین عرب، تو کسی هستی که با هنر و استعداد خود، بر هر دو گروه تسلط و تسریح داری.
عون خدا و سعی تو امسال و پار کرد
بی عون و سعی لشکر بتخانه ها خراب
هوش مصنوعی: امسال با کمک خدا و تلاش خودت موفق خواهی شد، در حالی که بدون یاری و کوشش سپاه، معابد بتها ویران خواهند شد.
پاک است شغل خیر تو از روی و از ریا
دور است کار غزو تو از لهو و از شراب
هوش مصنوعی: کار نیک تو خالص و بینیا است و فعالیتهای مبارزهات از خوشگذرانی و مشروبات دور است.
تا بر زمین نبات بود مایه حیات
تا بر سپهر شیر بود برج آفتاب
هوش مصنوعی: تا وقتی که گیاهان بر زمین وجود دارند، زندگی ادامه دارد و تا زمانی که در آسمان، برج خورشید در کنار صورت شیر قرار دارد، نور و انرژی حیات برقرار است.
از بخت هر چه جویی نام بزرگ جوی
وز دهر هر چه یابی عمر عزیز یاب
هوش مصنوعی: هر چه از روزگار و سرنوشت بخواهی، نام و اعتبار بزرگ به دست بیاور و هر چه در زندگی پیدا کردی، عمر گرانبهای خود را ارزشمند بدان.
چون آسمان به تندی با دشمنان بگرد
چون مشتری به خوبی بر دوستان بتاب
هوش مصنوعی: به سرعت و تندی با دشمنان خود برخورد کن، اما با دوستانت با مهربانی و محبت رفتار کن.
