برگردان به زبان ساده
با سلطان حسین میرزای بایقرا و امیر بی نظیر علی شیرنوایی معاصر بوده. اول بار که به مجلس امیرعلی شیر بار یافت، از خواندن این مطلع محترم شد:
هوش مصنوعی: در زمان سلطنت حسین میرزای بایقرا و امیر بزرگ علی شیرنوایی زندگی میکرد. زمانی که برای اولین بار به محفل امیرعلی شیر رفت، از شنیدن یکی از اشعارش بسیار تحت تأثیر قرار گرفت.
چنان ازپا فکند امروزم ازرفتار وقامت هم
که فردا برنخیزم بلکه فردای قیامت هم
هوش مصنوعی: امروز به قدری از رفتار و قامت من تحت تأثیر قرار گرفتی که ممکن است فردا نتوانم برخیزم، حتی در روز قیامت.
امیر او را در برکشید و از تخلصش پرسید. گفت: هلالی. امیر فرمود: بدری بدری. از تأثیر نظر عنایت امیر مشار الیه فلک سخنوری را بدر و محفل شاعری را صدرآمد. در شاعری مشهور شد. آخر به خدمت مشایخ رسید و از اهل ذوق محسوب گردید. مثنوی شاه و گدا و لیلی و مجنون وصفات العاشقین به رشتهٔ نظم کشید و عاقبت در سنهٔ ۹۳۹ به جرم تشیع شهید گردید. اشعار خوب دارد اما بدین چند بیت از او اکتفا میشود:
هوش مصنوعی: امیر او را در آغوش گرفت و از نام شاعریاش پرسید. او گفت: هلالی. امیر پاسخ داد: بدری بدری. تأثیر نگاه و لطف امیر باعث شد که او در زمینه سخنوری شناخته شود و در محافل شعری جایگاه بالایی پیدا کند. او در شاعری مشهور شد و به خدمت بزرگان زمان خود رسید و به عنوان فردی با ذوق شناخته شد. آثارش شامل مثنویهایی مانند "شاه و گدا"، "لیلی و مجنون" و "وصفات العاشقین" است و در سال ۹۳۹ به خاطر شیعه بودن، جان خود را از دست داد. اشعارش ارزشمند هستند اما به چند بیت از او بسنده میشود.
از آن تنهایی و ملک غریبی شد هوس ما را
که روزی چند نشناسیم ما کس را و کس ما را
هوش مصنوعی: به خاطر تنهایی و دوری از وطن، ما به این آرزو رسیدیم که برای چند روز کسی را نشناسیم و کسی هم ما را نشناسد.
در دل بی خبران جز غم عالم غم نیست
وز غم عشق تو ما را خبر از عالم نیست
هوش مصنوعی: در دل آنهایی که از حقیقت بیخبرند، جز غم دنیا چیزی نیست و ما که در غم عشق تو هستیم، از دردهای دنیا بیاطلاعیم.
ای که میپرسی ز من کان ماه را منزل کجاست
منزل او در دل است اما ندانم دل کجاست
هوش مصنوعی: ای کسی که از من میپرسی که محل زندگی ماه کجاست، باید بگویم که منزل او در دل است، اما خودم نمیدانم دل کجاست.
هرکه از روی ارادت پا نهد در راه عشق
عالمی پیش آمدش کز هر دو عالم بگذرد
هوش مصنوعی: هر کس با محبت و ارادت قدم در مسیر عشق بگذارد، دنیایی برای او نمایان میشود که از هر دو جهان دیگر فراتر میرود.
محمدؐعربی آفتاب هر دوسرا
کسی که خاک درش نیست خاک بر سر او
هوش مصنوعی: محمد عربی، پیامبر بزرگ اسلام، مانند آفتابی است که بر هر دو عالم میتابد. کسی که به او اهمیت ندهد و از خاک وجودش دور باشد، سزاوار افتادن به خاک و نادیده گرفته شدن است.
شنیدهام که تکلم نمود همچو مسیح
به این حدیث لب لعل روح پرور او
هوش مصنوعی: شندم که او مانند مسیح سخن گفت و این گفتار دلنشین و روحپرورش را بیان کرد.
که من مدینهٔ علمم علی در است مرا
عجب خجسته حدیثی است من سگ در او
هوش مصنوعی: من محل علم و دانش هستم و علی در اینجا است. عجب است که من به عنوان یک سگ در حضور او قرار دارم، این یک داستان خوشایند است.
یاران کهن که بنده بودم همه را
دربند وفای خود ستودم همه را
هوش مصنوعی: دوستان قدیمیام که به آنها وابسته بودم، همه را به خاطر وفاداری و عهدی که با آنها داشتم، ستایش کردم.
زنهار زکس وفا مجویید که من
دیدم همه را و آزمودم همه را
هوش مصنوعی: هشیار باشید که به کسی امید وفا نداشته باشید، زیرا من همه را دیده و آزمایش کردهام.
در عالم بی ثبات کس خرم نیست
شادی و نشاط در بنی آدم نیست
هوش مصنوعی: در دنیای ناپایدار، هیچکس خوشحال نیست و شادی و سرزندگی در انسانها وجود ندارد.
آن کس که درین زمانه او را غم نیست
یا آدم نیست یا درین عالم نیست
هوش مصنوعی: کسی که در این دوران هیچ دغدغهای ندارد، یا انسان نیست و یا اینکه در این دنیا وجود ندارد.
