برگردان به زبان ساده
داشت عیسی خری کبود به رنگ
که نرفتی دو روز یک فرسنگ
هوش مصنوعی: عیسی اسبی با رنگ آبی داشت که نشان میدهد تو برای دو روز مسیر طولانیتری را طی نکردی.
من شنیدم که در شبان دراز
با وجود چنان حضور و نماز
هوش مصنوعی: در شبهای طولانی، با وجود آنکه نماز و حضور پرشکوهی بود، من شنیدم که ...
برد یکشب ز رحمت آن بیخواب
خر خود را دویست بار به آب
هوش مصنوعی: یک شب به خاطر رحمت الهی، آن بیخواب (شخص) خرش را دویست بار به آب برد.
هر پیی کش ببرد آب نخورد
چشم عیسی ز رحم خواب نکرد
هوش مصنوعی: هر کسی که آب آورد و نگذارد دیگران از آن بهره ببرند، مانند عیسی نیست که در رحمت و شفقت خواب نکرده باشد. در واقع، این جمله به اهمیت بخشش و کمک به دیگران در زندگی اشاره دارد و به نوعی رفتارهای خودخواهانه را نکوهش میکند.
جمع حواریان چو آن دیدند
روزش از سر آن بپرسیدند
هوش مصنوعی: هنگامی که جمعی از یاران او این را دیدند، در روز خاصی از او سوال کردند.
گفت: او را زبان گفتن نیست
گر شود تشنه جای خفتن نیست
هوش مصنوعی: او گفت: او قادر به صحبت کردن نیست، و اگر هم تشنه شود، جایی برای استراحت ندارد.
بار من برده، آب اگر نخورد
پیش جبار آب من ببرد
هوش مصنوعی: اگر بار من را ببرند و آب نخورند، حتی اگر در برابر ظالم باشد، آب من را هم خواهند برد.
من سیر آب چون توانم خفت؟
کو شود تشنه و نداند گفت
هوش مصنوعی: چگونه میتوانم در آب سیر بخوابم؟ وقتی که کسی تشنه است و نمیداند چه بگوید.
خواجگی بندگیست خالق را
شفقت زمرهٔ خلایق را
هوش مصنوعی: خدمت به خداوند، مقام بزرگی است و انسان باید با محبت و مهربانی به دیگران خدمت کند.
داروی درد خستگان بودن
مومیای شکستگان بودن
هوش مصنوعی: معنی این بیت این است که انسان باید تسلی بخش و مایه آرامش دردآورانی باشد که خسته و شکست خوردهاند. به نوعی، باید تلاش کند تا به دیگران کمک کند و بار غم آنها را کم کند.
زیر این گرد خیمهٔ مینا
از هزاران یکی شود بینا
هوش مصنوعی: زیر این چادر مینا، از میان هزاران نفر یکی میتواند بینا و آگاه شود.
گر به درمان خویش پردازد
داروی درد خویشتن سازد
هوش مصنوعی: اگر کسی به فکر درمان خودش باشد، میتواند داروی دردهای خود را بسازد.
سهل گیرد جهان و جاهش را
کند آماده ساز راهش را
هوش مصنوعی: دنیا به راحتی با انسان برخورد میکند و شرایط لازم را برای او مهیا میسازد تا بتواند راه خود را پیدا کند.
دستگیر فتادگان باشد
پایمرد پیادگان باشد
هوش مصنوعی: پشتیبان و یاریدهنده کسانی که در سختی و مشکلات هستند، میباشد و کسی که در راه حق و حقیقت ایستادگی میکند، باید از آنان حمایت کند.
در آزار و آز در بندد
بهر بیچارگان کمر بندد
هوش مصنوعی: در زمان سختی و فشار، انسان باید برای کمک به کسانی که در درد و رنج هستند، قوی و مصمم باشد.
نستاند زیادتی ز کسی
ننهند در وجود بوالهوسی
هوش مصنوعی: اگر کسی از تو برتری و فضیلت بیشتری دارد، نباید به خاطر حسادت یا بوالهوسی، وجود او را انکار کنی یا به او آسیب برسانی.
پیش گیرد ره سبکباری
رخ بپیچد ز مردم آزاری
هوش مصنوعی: اگر انسان به آسانی و با سبکبال حرکت کند، چهرهاش از آزار رساندن به دیگران دور خواهد شد.
نیکی داد و داده بشناسد
بدی نا نهاده بشناسد
هوش مصنوعی: نیکی را بشناس و درک کن، زیرا نیکی همیشه وجود دارد؛ اما بدی را نیز بشناس که در اصل وجود ندارد و خود را در قالبهای مختلف نشان میدهد.
باز داند ستمگران را جای
ننهد در دراز دستی پای
هوش مصنوعی: ستمگران در نهایت نمیتوانند درازمدت در مکانی امن قرار بگیرند و از زیر ستم خود را پنهان کنند. آنها به زودی با عواقب اعمالشان مواجه خواهند شد.
گر توانی بدیدن این را غور
ورنه بر خود بدان که کردی جور
هوش مصنوعی: اگر میتوانی به عمق این موضوع نگاه کنی، در غیر این صورت، بدان که بر خودت ظلم کردهای.
عقد آن جوهری که میبندم
جز به نام رسول نپسندم
هوش مصنوعی: من فقط با نام پیامبر چنین عقدی را قبول میکنم و هیچ جوهری را به غیر از او نمیپسندم.
خواجه او بود و پادشاه خداست
امر اچار یارش از چپ و راست
هوش مصنوعی: او بزرگوار و پادشاه عالم است و در اداره کارها، یار و همراهش از هر سوی به او کمک میکنند.
وین دگرها چو سایه از پی نور
گشته زان سایه نیز بعضی دور
هوش مصنوعی: دیگران مانند سایه به دنبال نور هستند، ولی بعضی از آن سایهها نیز دور شدهاند.
منعمی کندرو کرم نبود
هست ابری کش آب و نم نبود
هوش مصنوعی: عطوفت و مهربانی وجود ندارد، اگر بارانی نباشد و به زیر ابر نرود. براستی، وقتی که برکات و نعمتها در دسترس نیستند، کمکی به رشد و شکوفایی نخواهد بود.
زین جگر کوچکان همت خرد
بیجگر یک درم نشاید برد
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که افراد کوچک و ضعیف، با تمامی مشکلات و دردهایشان، نباید اجازه دهند که یک فرد بیاحساس و بیعاطفه از آنها بهرهکشی کند. کسانی که بزرگتر و قویتر هستند، باید به احساسات و مشکلات دیگران احترام بگذارند و از آنها سواستفاده نکنند.
آن کریمی به جز خدا نبود
که ز ذاتش کرم جدا نبود
هوش مصنوعی: فقط خداوند به عنوان تنها منبع کرم و بخشش شناخته میشود و هیچکس دیگری نیست که از ذات او جدا باشد یا به اندازه او بخشنده باشد.
کرم اینست رفته قاف به قاف
بیجواب و سال و منت و لاف
هوش مصنوعی: این عبارت به این معنی است که شخصی بدون هیچ پاسخی و با وجود گذشت زمان طولانی، در تلاش است تا از همه جا خواستهها و توقعات خود را برآورده کند و تنها به حرفهای تو خالی خود بسنده میکند. در واقع، او از دیگران انتظار دارد که به او کمک کنند، در حالی که خود عمل خاصی انجام نمیدهد.