برگردان به زبان ساده
نامهٔ اولیاست این نامه
مبر این را به شهر هنگامه
هوش مصنوعی: این نامه، نامهای مهم و خاص است، آن را در زمان شلوغی و هیاهو به شهر نبر.
اندرین نامه بدیع سرشت
ره دوزخ پدید و راه بهشت
هوش مصنوعی: در این نوشته زیبا، مسیر ورود به دوزخ و همچنین راهی به سوی بهشت مشخص شده است.
سخن مبدا و معاش و معاد
اندرین چند بیت کردم یاد
هوش مصنوعی: در این چند بیت، به موضوعات اصلی زندگی یعنی امر معاش، مبدا و معاد اشاره شده است. من یادآوریهایی درباره این مسائل مهم انجام دادم.
صفت بر و صورت فاجر
حیلت دزد و حالت تاجر
هوش مصنوعی: نهاد و چهره زیبا به ظاهری خدعهآمیز و رفتار شخصی مانند تاجر اشاره دارد.
سخنی بیتکلفست و صلف
قمری بیتبرقعست و کلف
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که صحبت با سادگی و بیپیشنمایش انجام میشود و مانند قمرهایی است که بدون پوشش و زینت خاصی، خود را نشان میدهند. به عبارت دیگر، زیبایی و جذابیت در بیتکلّفی و طبیعی بودن است.
فکر در گفتنش نه پاینده
ز امهات حضور زاینده
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در بیان افکار و احساسات، زندگی و وجود چیزهایی که از آنها سرچشمه میگیرند، به طور واقعی و ماندگار مهمتر از صرفاً فکر کردن به گفتن آنهاست. به عبارت دیگر، واقعیت و حضور چیزها اهمیت بیشتری دارند تا فقط اندیشیدن به آنها.
نفس را این بشارتی چندند
به مقاصد اشارتی چندند
هوش مصنوعی: نفس انسان را نشانههایی از اهداف و مقاصد مختلف میدهد که به او خبر میدهد.
نام این نامه «جام جم» کردم
وندرو نقش کل رقم کردم
هوش مصنوعی: این نامه را «جام جم» نامیدم و در آن هر چیزی که به ذهنم میرسید را نقش کردم.
تا چو رغبت کنی جهان دیدن
هر چه خواهی درو توان دیدن
هوش مصنوعی: هرگاه که بخواهی و شوق دیدن دنیا را داشته باشی، میتوانی هر چیزی که بخواهی در آن مشاهده کنی.
بشناسی درو که شاه کجاست؟
منزل او کدام و راه کجاست؟
هوش مصنوعی: بفهمی که پادشاه کجا زندگی میکند؟ محل او کجاست و مسیر رسیدن به او چگونه است؟
دشمن شاهرا شکست از چیست؟
رنج دیوانه، خواب مست از چیست؟
هوش مصنوعی: چرا دشمن شاه را شکست میدهد؟ رنج دیوانه و خواب مست به چه دلیل است؟
در این خانه را که یافت کلید؟
رخ این خانگی ز پرده که دید؟
هوش مصنوعی: کیست که در این خانه را باز کرده و کلیدش را یافته است؟ و چه کسی چهره این خانه را از پشت پرده دیده است؟
چه مسافت ز گنج تا به طلسم؟
وز مسمی چه مایه راه به اسم؟
هوش مصنوعی: چقدر فاصله است بین گنج و طلسم؟ و چقدر دور است از معنای واقعی به نام.
باز دانی مقید از مطلق
راه باطل جدا کنی از حق
هوش مصنوعی: وقتی متوجه شوی که محدودیتها و قواعد میتوانند کمک کنند تا حق را از باطل تشخیص دهی، میتوانی به درستی از اشتباهات و انحرافات دوری کنی.
هیچ دیوت ز ره نیندازد
غول رختت به چه نیندازد
هوش مصنوعی: هیچ دیوی نمیتواند به تو آسیب برساند، پس غول وحشتت نیز به چه دلیل باید تو را بترساند؟
دور باشی ز مکرهای خفی
راه یابی به ملت حنفی
هوش مصنوعی: اگر از فریبهای پنهان دور باشی، میتوانی به راهی درست و صحیح دست یابی.
بتو گوید که آدمی چه بود؟
مرد چونست، و مردمی چه بود؟
هوش مصنوعی: به تو میگوید که انسان چیست؟ مرد چگونه است و انسانیت چیست؟
سخره و رام هر دغل نشوی
به ضلال مبین مثل نشوی
هوش مصنوعی: به هیچوجه نباید فریب کسانی را که نقشه میکشند و دروغ میگویند، بخوری و خودت را به راهی که آنها میخواهند، هدایت کنی. نباید مانند بقیه شوی و به سرنوشت بد دچار شوی.
مالت از دزد در امان ماند
حالت از علم بیگمان ماند
هوش مصنوعی: داراییات از دزد محافظت شده و حال و احوالت به خاطر دانش و علم، قطعا امن و مطمئن است.
باز فکر تو چشم باز کند
موکب روح ترک تاز کند
هوش مصنوعی: فکر تو مثل چشم باز میشود و روح را به حرکت در میآورد.
گول گشتت نباشد از چپ و راست
بازیابی که منزل تو کجاست؟
هوش مصنوعی: فریب نخور و تحت تأثیر اطراف خود قرار نگیر، چون باید بدانیم که واقعاً جایگاه تو کجاست.
دیدهٔ عبرتت گشاده شود
دلت از نقش غیر ساده شود
هوش مصنوعی: چشمانت باز میشود و از دیدهٔ عبرتآموز با دل پاکت متوجه زیباییهای واقعی میشوی.
تو به فتحی چنین شوی واصل
و اوحدی را ثوابها حاصل
هوش مصنوعی: تو به مقام و حالتی نائل میشوی که اوحدی به ثوابها و پاداشهای عظیم دست یافته است.
گر نشاید که عذر ما خواهی
دولت خواجه از خدا خواهی
هوش مصنوعی: اگر نتوانی عذر ما را بپذیری، پس از خداوند خواستههای خود را طلب کن.
