بخش ۲۹ - داستان پیر خشت‌زن

در سرزمین شام پیرمردی بود که همانند پریان و فرشتگان از آدمیان دوری گزیده‌بود.

لباس خود را از گیاه و کنَف می‌بافت و با خشت‌زنی روزگار خود را می‌گذارند.

آن گاه که جنگاوران سپر را پیش مرگ می‌انداختند خشت‌های او را در گور سپر می‌کردند (یعنی آن پیرمرد خشت‌زن گورستان بود)

هرکه حتی جز آن خشت، پوششی در گور نداشت، اگرچه گناهکار، در آرامش بود.

در این کار و بار‌، یک‌روز کارش زیاد شد.

از روی قضا و تقدیر‌، یک‌جوان آمد و با او شروع به صحبت کرد.

که این چه خواری و ذلیلی است؟ این کاه و گِل، شغل خربندگی است.

بیل و کلنگ مزن، دست از نبرد و کار بردار، بالاخره کسی‌هست که نانی به‌تو بدهد.

قالب‌ها را دور بریز، راه دیگری پیشه کن.

تا کی کلوخ را با سختی، گِل می‌کنی؟ از آب و گلی چه‌ به‌دست می‌آوری؟

خودت را جزو پیران و افتادگان به‌حساب بیاور، کار جوانان را برای جوانان بگذار.

پیر به‌او گفت‌: جوانی و سرکشی مکن، از کار من درگذر و زحمت مده.

خشت‌زدن پیشه و شغل پیران است و بارکشی کار اسیران و دربندان است. (یعنی آدم دانا به‌سختی کار می‌کند و زیر بار منت دونان نمی‌رود‌، کسی‌که زیر بار منت برود اسیر است و من آزادم)

این شغل را پیشه‌کردم تا روزی به‌سوی تو دست دراز نکنم و از تو کمک نخواهم.

به گنج کسی نیازمند نیستم و از دست‌رنج خود نانی می‌خورم. (دستکش اول یعنی گدا و دستکش دوم نوعی نان)

برای این رزق و کار، مرا سرزنش مکن؛ اگر راست نمی‌گویم، مرا حلال مکن.

با سخن پیر ‌(و تأثیر آن)‌، جوان سرزنش‌کنندهٔ او‌، آنجا را گریه‌کنان ترک‌کرد.

آن پیر چنان دنیا‌دیده و پخته بود که برای این کار پسندیده و شایسته بود. (گویا منظور از این کار‌ در اینجا، پند و اندرز و آگاهی باشد‌)

ای نظامی، تا کی درِ دنیا را می‌زنی؟ برخیز و در‌ِ دین را بزن و از دین یاری‌بخواه. (یا از دین بگو)