برگردان به زبان ساده
چو خسرو دور شد زآن چشمهٔ آب
ز چشم آب‌ریزش دور شد خواب
هوش مصنوعی: وقتی خسرو از کنار چشمه دور می‌شود، اشک‌هایش نیز از چشمانش فاصله می‌گیرند و خوابش تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
به هر منزل کز آن جا دورتر گشت
ز نومیدی دلش رنجورتر گشت
هوش مصنوعی: هر چه از جایی که بود دورتر می‌شود، دلش به خاطر ناامیدی بیشتر رنج می‌برد.
دگر ره شادمان می‌شد به امّید
که برنآمد هنوز از کوه خورشید
هوش مصنوعی: با امید به اینکه هنوز خورشید از کوه بر نیامده، انسان دوباره خوشحال می‌شود و راه خود را ادامه می‌دهد.
چو من زین ره به مشرق می‌شتابم
مگر خورشید روشن را بیابم
هوش مصنوعی: من از این مسیر به سمت شرق می‌روم، شاید بتوانم خورشید تابان را پیدا کنم.
چو گل بر مرز کوهستان گذر کرد
نسیمش مرزبانان را خبر کرد
هوش مصنوعی: وقتی نسیم مانند گلی از مرز کوهستان عبور کرد، خبر آن به مرزبانان رسید.
عمل‌داران برابر می‌دویدند
زر و دیبا به خدمت می‌کشیدند
هوش مصنوعی: کسانی که عمل و کارهای خوب انجام می‌دادند، به سرعت به خدمت می‌شتافتند و زرق و برق و زیبایی را به همراه می‌آوردند.
بتانی دید بزم‌افروز و دل‌بند
به روشن‌روی خسرو آرزومند
هوش مصنوعی: او زیبایی را در مجلس خوشی و دلربایی می‌بیند و به چهره‌ی درخشان پادشاهی که مورد آرزویش است، دل بسته است.
خوش آمد با بتان پیوندش آن جا
مقام افتاد روزی چندش آن جا
هوش مصنوعی: در آن مکان، خوش آمد به آن بتی که با او ارتباطی دارد و روزهایی چند را در آن جا سپری کرده است.
از آن جا سوی موقان سر به در کرد
ز موقان سوی باخرزان گذر کرد
هوش مصنوعی: او از آن جا به سمت موقان رفت و بعد از آن از موقان به سمت باخرزان گذر کرد.
مهین‌بانو چو زین حالت خبر یافت
به خدمت کردن شاهانه بشتافت
هوش مصنوعی: مهین‌بانو وقتی از این وضعیت مطلع شد، به سرعت برای خدمت به شاه نزد او رفت.
به استقبال شاه آورد پرواز
سپاهی ساخته با برگ و با ساز
هوش مصنوعی: سربازانی با پرچم و ساز به پیشواز شاه آمده‌اند.
گرامی نزل‌های خسروانه
فرستاد از ادب سوی خزانه
هوش مصنوعی: با کمال احترام و ادب، هدیه‌های ارزشمندی به خزانه ارسال کرد.
ز دیبا و غلام و گوهر و گنج
دبیران را قلم در خط شد از رنج
هوش مصنوعی: در اینجا به این معناست که زیبایی و ارزش واقعی در زندگی فقط به دارایی‌ها و اشیاء مادی محدود نمی‌شود. زحمت و تلاش در نوشتن و خلق آثار هنری نیز دارای ارزشی والا هستند که می‌تواند از هر گنج و ذخیره‌ای مهم‌تر باشد.
فرود آمد به درگاه جهان‌دار
جهان‌دارش نوازش کرد بسیار
هوش مصنوعی: به درگاه مالکی بزرگ و قدرتمند رسید و او با محبت و مهربانی بسیار از او پذیرایی کرد.
بزیر تخت شه کرسی نهادند
نشست اوی و دگر قوم ایستادند
هوش مصنوعی: زیر تخت شاه، نشیمنگاهی برای او فراهم کردند و او نشسته بود در حالی که دیگران ایستاده بودند.
شهنشه باز پرسیدش که چونی؟
که بادت نو به نو عیشی فزونی
هوش مصنوعی: شاه از او پرسید که حالش چطور است؟ او پاسخ داد که حالت خوب و خوش است و هر لحظه شادی و خوشی تازه‌ای تجربه می‌کند.
به مهمانیت آوردم گرانی
مبادت درد سر زین میهمانی
گرانی: زحمت
مهین‌بانو چو دید آن دل‌نوازی
ز خدمت داد خود را سرفرازی
هوش مصنوعی: مهین‌بانو وقتی زیبایی و محبت را از خدمت دریافت کرد، احساس افتخار و سربلندی کرد.
نفس بگشاد چون باد سحرگاه
فرو خواند آفرین‌ها در خور شاه
هوش مصنوعی: نفس تازه و آزاد شد، مانند وزش باد در صبح زود، و آفرین‌ها را به سوی شاه نازل کرد.
بدان طالع که پشتش را قوی کرد
پناهش بارگاهِ خسروی کرد
هوش مصنوعی: بدان سرنوشت که قوت و استحکامش را افزایش داد، به او مکانی پناهنده شد که گویای عظمت سلطنت است.
یکی هفته به نوبت‌گاه خسرو
روان می‌کرد هر دم تحفه‌ای نو
هوش مصنوعی: هر هفته، خسرو به نوبت‌گاه می‌رفت و به طور مداوم هدایای تازه‌ای می‌آورد.
پس از یک هفته روزی کآن چنان روز
ندیده است آفتاب عالم‌افروز
هوش مصنوعی: پس از یک هفته، روزی فرامی‌رسد که خورشید درخشان، روزی به این‌گونه را هرگز ندیده است.
به سرسبزی نشسته شاه بر تخت
چو سلطانی که باشد چاکرش بخت
هوش مصنوعی: شاه در جایی سرسبز نشسته و مانند سلطانی است که بخت و اقبالش در خدمت اوست.
ز مرزنگوش خط نو دمیده
بسی دل را چو طره سر بریده
هوش مصنوعی: از گیاه مرزنگوش (نوعی گیاه معطر) عطر و بویی تازه منتشر شده که دل‌ها را به زیبایی و شادابی می‌آورد، مانند طره‌ای که از سر بریده شده و باز می‌درخشد.
بساط شه ز یغمایی غلامان
چو باغی پر سهی سرو خرامان
هوش مصنوعی: تشکیل قدرت و سلطنت پادشاهی به مانند باغی سرسبز و زیبا است که در آن درختان بلند و خوش قد و قامت به آرامی در حال حرکت هستند. این تصویر نشان‌دهنده شکوه و زیبایی حکومت است که تحت تأثیر خدمات و وفاداری همانند غلامان قرار دارد.
به جوش آمد سخن در کام هر کس
به مولایی بر آمد نام هر کس
هوش مصنوعی: سخن در دل هر فردی به شدت جاری شد و هر کسی نام خود را به احترام شخصیتی بزرگ بر زبان آورد.
به رامش ساختن بی‌دفع شد کار
به حاجت خواستن بی‌رفع شد یار
هوش مصنوعی: به سرگرمی و خوشی، مشکل حل شد و خواسته‌ها به راحتی برآورده شدند.
مهین‌بانو زمین بوسید و بر جست
به خسرو گفت ما را حاجتی هست
هوش مصنوعی: مهین‌بانو بر زمین سجده کرد و سپس به خسرو گفت که ما کاری داریم.
که دارالملک بردع را نوازی
زمستانی در آنجا عیش سازی
هوش مصنوعی: در اینجا به مکانی اشاره می‌شود که به عنوان پایتخت یا دارالملک شناخته می‌شود. در این مکان، فصل زمستان با زیبایی‌های خاصی همراه است و انسان‌ها را به لذت و خوشی دعوت می‌کند. به طور کلی، این جمله به توصیف فضایی دلپذیر و شادی‌آور در فصل زمستان می‌پردازد.
هوای گرم‌سیر است آن طرف را
فراخی‌ها بود آب و علف را
هوش مصنوعی: هوای آن طرف گرم است و در آنجا فضاهای وسیعی برای آب و علف وجود دارد.
اجابت کرد خسرو گفت برخیز
تو می‌رو کآمدم من بر اثر نیز
هوش مصنوعی: خسرو پاسخ داد که بلند شو، تو می‌روی و من نیز به دنبال تو آمده‌ام.
سپیده دم ز لشگرگاه خسرو
سوی باغ سپید آمد روارو
هوش مصنوعی: در صبح زود، از اردوگاه خسرو، به سمت باغ سپید حرکت کرد.
وطن خوش بود رخت آنجا کشیدند
ملک را تاج و تخت آنجا کشیدند
هوش مصنوعی: وطن جایی است که انسان در آن آرامش و خوشی را احساس می‌کند، همان‌طور که تاج و تخت و مقام و منزلت در آنجا قرار دارد.
ز هر سو خیمه‌ها کردند بر پای
گرفتند از حوالی هر کسی جای
هوش مصنوعی: از هر طرف چادرها برپا شده و هر کسی به دور و بر خود جایگاهی گرفته است.
مهین‌بانو به درگاه جهان‌گیر
نکرد از شرط خدمت هیچ تقصیر
هوش مصنوعی: مهین‌بانو در برابر پروردگار جهانیان از هیچ وظیفه‌ای کوتاهی نکرد.
شه آنجا روز و شب عشرت همی‌کرد
می تلخ و غم شیرین همی‌خورد
هوش مصنوعی: سلطان در جایی شب و روز به خوشی و لذت می‌گذرانید، در حالی که تلخی و غم را با شیرینی در هم می‌آمیخت.
