برگردان به زبان ساده
فلک چون کار سازی‌ها نماید
نخست از پرده بازی‌ها نماید
هوش مصنوعی: زمانی که آسمان دست به اعمال و کارهایی می‌زند، ابتدا آن را به شکل نمایش و بازی نشان می‌دهد.
به دهقانی چو گنجی داد خواهد
نخست از رنج‌بُردش یاد خواهد
هوش مصنوعی: آن دهقان که به ثروتی دست می‌یابد، ابتدا به یاد سختی‌ها و زحماتی که برای رسیدن به آن کشیده است، خواهد افتاد.
اگر خار و خسک در ره نمانَد
گل و شمشاد را قیمت که داند؟
هوش مصنوعی: اگر در مسیر زندگی هیچ چیز کم‌ارزش و بی‌ظاهری مانند خار و علف باقی نماند، چه کسی می‌تواند ارزش گل و درختان زیبا را تشخیص دهد؟
بباید داغ دوری روزکی چند
پس از دوری خوش آید مهر و پیوند
هوش مصنوعی: باید چند روزی غم دوری را تحمل کرد تا بعد از آن، عشق و ارتباط دوباره خوشایند و دلپذیر شود.
چو شیرین از بَرِ خسرو جدا شد
ز نزدیکی به دوری مبتلا شد
هوش مصنوعی: وقتی شیرین از کنار خسرو دور شد، از نزدیکی او به دوری دچار مصیبت و گرفتاری گشت.
به پرسش پرسش از درگاه پرویز
به مشگوی مداین راند شبدیز
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره شده است به اینکه وقتی از درگاه پرویز پرسش می‌شود، شبدیز (اسب افسانه‌ای) به سمت مداین می‌راند. این تصویر نمادین نشان‌دهنده سلطنت و قدرت پرویز و همچنین عظمت و سرعت شبدیز است که به نوعی به شکوه و جلال آن دوران اشاره دارد. در واقع، این بیان به انتقال و حرکت سریع اطلاعات و قدرت در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی اشاره می‌کند.
به آیین عروسی شوی جسته
وز آیین عروسی روی شسته
هوش مصنوعی: برای تجربه شادی و سرور عروسی آماده شو و از آن پیراسته و آراسته باش.
فرود آمد رقیبان را نشان داد
درون شد، باغ را سرو روان داد
هوش مصنوعی: رقیبان را به زمین انداخت و درون باغ، سروها در حال جنب و جوش بودند.
چو دیدند آن شگرفان روی شیرین
گَزیدند از حسد لب‌های زیرین
هوش مصنوعی: وقتی آن بزرگواران چهره خوش‌بویش را دیدند، از حسد لب‌هایشان را گزیدند.
به رسم خسروی بنواختندش
ز خسرو هیچ وا نشناختندش
هوش مصنوعی: به عنوان یک فرد با مقام و عظمت به او محبت کردند، ولی هیچ‌کس از مقام و شخصیت او آگاه نبود.
همی‌گفتند خسرو با نکویی
به آتش خواستن رفته‌ست گویی
هوش مصنوعی: می‌گفتند که خسرو با مهربانی و نیکویی در آتش عشق فرورفته است، انگار که کاملاً در این احساس غرق شده.
بیاورْد آتشی، چون صبح دل‌کش
وز آن آتش به دل‌ها در‌زد آتش
هوش مصنوعی: آتشی بیاور که مانند صبحی زیبا و دلنواز باشد، و این آتش به دل‌ها نفوذ کند و شعله‌ورشان سازد.
پس آن‌گه حال او دیدن گرفتند
نشانش باز پرسیدن گرفتند
هوش مصنوعی: سپس حال او را مشاهده کردند و نشانه‌اش را دوباره از او پرسیدند.
که چونی وز کجایی وز چه نامی؟
چه اصلی و چه مرغی؟ وز چه دامی؟
هوش مصنوعی: تو از کجا آمده‌ای و چه کسی هستی؟ چه نسبتی داری و در چه جایگاهی قرار داری؟ آیا پرنده‌ای هستی که به اینجا پرواز کرده‌ای؟
پری‌رخ زآن بتان پرهیز می‌کرد
دروغی چند را سر تیز می‌کرد
هوش مصنوعی: زیبایی چهره آن معشوقه‌ی افسونگر باعث می‌شد که از دروغ‌پردازی‌های متعدد پرهیز کند و در برابر آنها به شدت هوشیار و تیزبین باشد.
که شرح حال من لَختی دراز است
به حاضر گشتن خسرو نیاز است
هوش مصنوعی: شرح زندگی من طولانی و پیچیده است و برای بیان آن به حضور خسرو نیاز دارم.
چو خسرو در شبستان آید از راه
شما را خود کند زین قصه آگاه
هوش مصنوعی: وقتی خسرو در شبستان وارد می‌شود، خودتان را از این ماجرا باخبر می‌کند.
ولیک این اسب را دارید بی‌رنج
که هست این اسب را قیمت بسی گنج
هوش مصنوعی: اما این اسب را بدون زحمت در اختیار دارید، زیرا ارزش این اسب بسیار بالاست و معادل گنجی با ارزش است.
چو بر گفت این سخن مهمانِ طناز
نشاندند آن کنیزانش به صد ناز
هوش مصنوعی: پس از گفتن این حرف، مهمان خوش‌زبان را نشاندند و کنیزانش را با احترام و ظرافت به دورش آوردند.
فشاندند آب گُل بر چهره ماه
ببستند اسب را بر آخور شاه
هوش مصنوعی: آب گل را بر صورت ماه پاشیدند و اسب را در آخور پادشاه نگه داشتند.
دگرگون زیوری کردند سازش
ز در بستند بر دیبا طراز‌ش
هوش مصنوعی: آنها زیور را تغییر دادند و برای سامان دادن به زندگی، در را بر روی پرده‌ی زیبا بستند.
گل وصلش به باغ وعده بشگفت
فرو آسود و ایمن گشت و خوش خُفت
هوش مصنوعی: گل وصل او به باغ بهشتی، از حیرت و شگفتی آرامش یافت و در آسودگی و خوشحالی خوابش برد.
رقیبانی که مشکو داشتندی
شکرلَب را کنیز انگاشتندی
هوش مصنوعی: رقیبان که زیبایی و ناز را در خود دارند، شکر را همچون کنیزی به خدمت می‌گیرند.
شکرلَب با کنیزان نیز می‌ساخت
کنیزانه بدیشان نَرد می‌باخت
هوش مصنوعی: شکرلب با دختران زیبای خدمتکار هم معاشرت می‌کرد و به آنها عشق می‌ورزید و از محبت و جذابیت خود بهره می‌برد.
