برگردان به زبان ساده
به نام تو ای داور بی نیاز
بجز تو نباشد کسی چاره ساز
هوش مصنوعی: خدایا، تویی که بینیاز هستی و تنها تویی که میتوانی مشکلها را حل کنی. هیچ کس دیگری جز تو نمیتواند کمک کند.
تو خلاق و رزاق پروردگار
کنی بنده از لطف خود، رستگار
هوش مصنوعی: خداوند خلاق و روزیدهنده است و به بندگان خود با لطف و رحمتش کمک میکند تا نجات یابند.
به غیر از وجود تو هستی کجاست
که هستی ما خود پرستی به ماست
هوش مصنوعی: جز وجود تو در کجا وجود دارد؟ هستی ما تنها به خودپرستی ما بستگی دارد.
هرآن کس که شد مرد یزدان پرست
کند هیچ خود را به امید، مست
هوش مصنوعی: هر کس که به پرستش خداوند یزدان پرداخته و مردی شده است، نباید خود را وابسته به امیدها و آرزوها بداند و از آن مست و بیخبر باشد.
به هستی یزدان گوا دادهاند
از آن رستگاری به ما دادهاند
هوش مصنوعی: به وجود خداوند شهادت دادهاند که از طرف او، نجات و رستگاری به ما عطا شده است.
درود فراوان بر ایشان بوَد
شک آرنده، بی شک پریشان بود
هوش مصنوعی: سلام و درود بسیار بر آنان که باعث ایجاد تردید شدند، بدون شک در حالتی آشفته و پریشان به سر میبرند.
جهان، همچو مکتب سرایی بود
به هر مکتبی رهنمایی بود
هوش مصنوعی: دنیا مانند یک مکتب است که در آن هر دانشی را میتوان آموخت و هر دانشی، راهنمایی دارد.
کسی را که انسانیت یاد نیست
ستمگر ابر راه استاد نیست
هوش مصنوعی: اگر کسی مفهوم انسانیت را درک نکرده باشد، نمیتواند به درستی راهنمایی کند و باعث ستم به دیگران خواهد شد.
به دین کیان، گاه آبادیان
ببستند در راه یزدان میان
هوش مصنوعی: به خاطر دین کیان، دور هم جمع شدند و برای یزدان در میانهی راهها تصمیم گرفتند که به آبادانی بپردازند.
بدادند یزدان پرستی رواج
هرآن کس که بودند با تخت و تاج
هوش مصنوعی: یزدان پرستی و احترام به خداوند برای کسانی که در مقام و موقعیتهای بالا هستند، به امری رایج و معمول تبدیل شده است.
پی اندر پی آن را بیاراستند
ره حق به جان و به دل خواستند
هوش مصنوعی: آنها با دل و جان به دنبال جاده درست و راستی رفتند و مسیر را به خوبی آماده کردند.
که تا شت زراتشت با فر و نور
به فرمان یزدان نموده ظهور
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به ظهور زرتشت به عنوان پیامبری بزرگ دارد که با روشنایی و خرد، به فرمان خدای یکتا، به دنیا آمده است. این اتفاق لحظهای مهم و درخشان در تاریخ بشریت به شمار میآید.
ره حق، تمامی نمود آشکار
زدودهست تاریکی از روزگار
هوش مصنوعی: راه حقیقت به طور کامل نمایان شد و تیرگیها از زمانه پاک گردید.
هویداست بر هور گیتی فروز
که شب گردشش آورد، روی روز
هوش مصنوعی: مشخص است که در آسمان روشن، شب به دور روز میچرخد و آن را میپوشاند.
به فرمان یزدان، شب تاره، ماه
شد از نور خورشید، پرتو نما
هوش مصنوعی: به اراده خدا، در تاریکی شب، ماه به کمک نور خورشید روشن شد و نور خود را نمایان کرد.
به مکتب فراوان دفتر تمام
نمودند زردشتی ای نیکنام
هوش مصنوعی: در مدارس، کتبی زیادی برای یادگیری آماده کردهاند، ای زردشتی نیکنام.
هرآن کس که در دفتر اول است
به نزدیک بسیار خوان، جاهل است
هوش مصنوعی: هر کسی که فقط به مطالعه مطالب سطحی و ابتدایی اکتفا کند و در عمق مطالب نرود، نشانه نادانی اوست.
به خلق خدا هرکه خواهد گزند
ره رهبری را نکرده پسند
هوش مصنوعی: هر کس که بخواهد به مردم آسیب برساند، راه رهبری را انتخاب نکرده است.
چه گویم ز اوصاف هر راهبر
هویداست در نزد اهل نظر
هوش مصنوعی: این بیت به معنای این است که نمیتوانم درباره ویژگیها و صفات هر راهبری صحبت کنم، چرا که این نکات برای اهل نظر و دانا کاملاً روشن و واضح است.
بر این هم نشان، پادشاهان پیش
نهادند نام نکو بهر خویش
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که پادشاهان به دلیل افتخارات و نام نیک خود، به دنبال نشانههایی هستند که نشاندهندهی بزرگی و عظمتی باشد که به دست آوردهاند. آنها به اهمیت نام نیک و شهرت خود در تاریخ توجه داشته و به آن افتخار میکنند.
کسانها که بودند یل، پهلوان
به باغ عدالت بدند باغبان
هوش مصنوعی: افرادی که نیرومند و شجاع بودند، در باغ عدالت مانند باغبانی عمل کردند.
شهان، دادگستر،یلان، دادجو
به نیکی و پاکی راه نکو
هوش مصنوعی: پادشاهان، بهشت و زمین را برای برقراری عدالت استوار ساختهاند و جوانمردان، برای نیل به داد و انصاف، راه نیکو را میپیمایند.
به ما خاکیان بنده در هر اساس
به هستی شاهان خدا را سپاس
هوش مصنوعی: ما بندگان زمینی در هر شرایطی باید خدا را به خاطر وجود شاهان و بزرگان سپاسگزاری کنیم.
خصوص این زمان، شکر لازمتر است
گلستان انصاف، خرمتر است
هوش مصنوعی: در این زمانه معاصر، شکرگزاری و قدردانی از نعمات زندگی ضروریتر از همیشه است و فضایی که بر اساس انصاف و عدالت باشد، لذتبخشتر و دلپذیرتر خواهد بود.
مظفرشه بافرین شاه ماست
شه دادگستر نیا در نیاست
هوش مصنوعی: مظفرشاه بافرین، پادشاه ماست که به عدالت و انصاف مشهور است و اصل و نسبش به نیا و اجدادش برمیگردد.
به عدل است کسری و جمشید فر
به هر دانش و حکمت و هر هنر
هوش مصنوعی: به عدالت، کسری و جمشید در هر دانشی، حکمت و هنری برتر هستند.
به نیکی او شاهد است این نشان
خدا لایقش کرده تخت کیان
هوش مصنوعی: نیکوکاری او گواهی است بر این که خداوند او را شایسته قرار دادن بر تخت پادشاهی کرده است.
به دنیا ورا نام دشمن مباد
اگر دشمنی هست ایمن مباد
هوش مصنوعی: اگر در این دنیا کسی به عنوان دشمن شناخته شود، امیدوارم که این دشمنی وجود نداشته باشد و همگی در آرامش و امنیت زندگی کنند.
همی خواستاریم ما از خدا
که با کام جاوید بد شاه ما
هوش مصنوعی: ما از خدا خواستاریم که شاه ما همیشه و تا ابد در خوشی و آرامش باشد.
دل دوستان شه در روزگار
به شادی شکفته چو گل در بهار
هوش مصنوعی: دلهای دوستان مانند گلها در بهار، در زمان خوشی و شادی شکوفا و سرشار از سرزندگی هستند.
ز بعد ثنا، داستان کتاب
بیان میکنم من ابَر هر حساب
هوش مصنوعی: پس از ستایش و تحسین، داستان این کتاب را برای شما بیان میکنم، من همچون ابری هستم که هر محاسبه و اندازهگیری را پوشش میدهد.
که روزی من و چند یاران من
ز بهر فرامرز یل بُد سخن
هوش مصنوعی: روزی من و چند نفر از دوستانم به خاطر فرامرز، پهلوان بزرگ، به صحبت و گفتمان نشسته بودیم.
به مردانگیِ یل کابلی
به هندوستان و به هر منزلی
هوش مصنوعی: به شجاعت و دلیری مردان کابلی، حتی در هندوستان و هر جای دیگری.
به رزم دلیران و پیلان و شیر
همه هند شد زیر دست دلیر
هوش مصنوعی: در این بیت به قدرت و شجاعت دلیرانی اشاره شده که حتی حیوانات قوی مثل فیل و شیر نیز در برابر آنها شکست میخورند. همچنین این تصویر به مشهور بودن و برتری آن دلیران در سرزمین هند اشاره دارد.
برهمن به که، فیلسوف زمان
بشد با یل شیردل، همزبان
هوش مصنوعی: بهتر است که یک فیلسوف و عاقل با یک جنگجوی شجاع هم صحبت شود و گفتگو کند.
ز کار زمانه بدادش خبر
که ایام فتح است ای شیر نر
هوش مصنوعی: زمانه او را آگاه کرد که این روزها روزهای پیروزی است، ای شیر دل.
به چندان نمودن سئوال و جواب
کدام وقت بخت آورد رو به خواب
هوش مصنوعی: اگر خیلی سوال و جواب کنیم، ممکن است در آن لحظه خوش شانسی به ما رو کند و به خواب برویم.
چگون تخم رستم، یل ارجمند
به مردانگی بیخ جادو بکند
هوش مصنوعی: چطور ممکن است تخم رستم، که نماد قدرت و مردانگی است، به شکلی جادویی در دل مردانگی پرورش یابد؟
مرا شوق بگرفت از آن داستان
که من چاپ کردم به هندوستان
هوش مصنوعی: حس اشتیاق و علاقهای در من ایجاد شده است به خاطر داستانی که من در هندوستان منتشر کردم.
نمودم به هر جانبی جستجو
به ایران و هندوستان، چارسو
هوش مصنوعی: به هر سمتی تلاش کردم تا پاسخ را پیدا کنم، چه در ایران و چه در هند، به دنبال راهها و گزینهها بودم.
به صورت ز بهر کتابم سفر
به بمبایی از هر کتابم نظر
هوش مصنوعی: به خاطر مطالعهام، به سفر به بمبئی میروم و از هر کتابی که خواندهام بهره میبرم.
به ایران طلب کردم ایضا کتاب
ابَر هر کتابی بدیدم حساب
هوش مصنوعی: به ایران مراجعه کردم و در آنجا کتابی پیدا کردم که از میان همه کتابها بینظیر بود.
که از زادن شیر تا وقت دار
به دستم بیامد کتابی چهار
هوش مصنوعی: از زمان تولد تا لحظهای که به سن جوانی رسیدم، کتابی چهار جلدی به دستم رسید.
به صد رنج و سختی نمودم تمام
که از دیدنش قلب شد شادکام
هوش مصنوعی: با تحمل هزاران درد و زحمت، تمامی تلاش خود را کردند تا از دیدن او دلشان شاد و خوشحال شود.
کتاب خجسته نمودم به چاپ
که یادم بیارند با قلب صاف
هوش مصنوعی: کتاب را با خوشحالی چاپ کردم تا به من یادآوری کنند که با دل پاک زندگی کنم.
نه از بهر زر کردم این کارکرد
دل من سر شوق، اظهار کرد
هوش مصنوعی: این کار را به خاطر پول نکردم، بلکه دل من به شوق این کار را انجام داد.
که هم کار نیک است هم نام نیک
به قول دل خود شدم من شریک
هوش مصنوعی: همانطور که کار خوب انجام میشود، نام نیک نیز به همراه آن به دست میآید. به خاطر احساسات و اندیشهام همکاری کردم.
به صد رنج آوردم این را به دست
به غیبت مبادا بسازید پست
هوش مصنوعی: من با سختیهای بسیار این را به دست آوردم؛ پس مواظب باشید که آن را به خاطر غیبت و صحبتهای بیاساس پایین نیاورید.
بخوانید هر کس کتاب عیان
به راه خداوند دین کیان
هوش مصنوعی: هر کسی که کتاب روشن و واضحی را میخواند، در مسیر خداوند و دین بزرگ ایران گام برمیدارد.
اگر سهو باشد به اصلاح آن
بکوشید سازید عیبش نهان
هوش مصنوعی: اگر اشتباهی پیش آمد، سعی کنید آن را اصلاح کنید و عیب آن را مخفی نگه دارید.
که من آن زمانه نکردم نظر
از این داستانم نبودم خبر
هوش مصنوعی: در آن زمان که این ماجراها اتفاق میافتاد، من توجهی به آن نداشتم و از آنچه میگذشت آگاهی نداشتم.
بخواندم به صد محنت از هر مقام
به افزون کتاب این نمودم تمام
هوش مصنوعی: با زحمت و تلاش بسیار، از هر جایگاه و مقام، کتاب را به طور کامل خواندم و مطالعه کردم.
بود یادگار، این بسی روزگار
به امید بنهادهام یادگار
هوش مصنوعی: اینجا اشاره به این دارد که چیزی از گذشته باقی مانده است و به امید آینده، آن یادگار را گرامی میدارم.
یقینم پی اندر پی انسان، نیک
جز از نیک گویی نگردند شریک
هوش مصنوعی: من مطمئنم که انسانها به طور مداوم از همدیگر تاثیر میپذیرند و تنها از خوبها میتوان در جمع آنها خوبها را پیدا کرد.
بخواهید اگر نام این خاکسار
بود رستمم نام در روزگار
هوش مصنوعی: اگر بخواهید که من را بشناسید، باید بدانید که نام من رستم است و در زمان خودم شخصیتی بزرگ و قابل توجه هستم.
پدر، نام، بهرام، ابن سروش
ملقب به تفتی ایا نیک هوش
هوش مصنوعی: پدر به نام بهرام، پسر سروش، که به لقب تفتی شناخته میشود، فردی با هوش و شم بالا است.
فقط خواهش من بود یک سخن
بخواهید آمرزش از ذوالهنن
هوش مصنوعی: فقط از شما خواهش میکنم که برای بخشش و آمرزش، نیکوترین و بهترین سخن را از خداوند درخواست کنید.
اگر سال تاریخ جویی ز من
به یزدگرد برخوان به دفتر سخن
هوش مصنوعی: اگر به دنبال تاریخ هستی، از من بپرس و آن را در دفتر سخن من پیدا کن.
هزار و دو صد بود هفتاد و پنج
که آمد به دست این گران مایه گنج
هوش مصنوعی: هزار و دویست و هفتاد و پنج عدد بود که به دست این گنج ارزشمند رسید.
سخن گوی این نظم بحر کتاب
اگر خواستی نا او هم بیاب
هوش مصنوعی: اگر به دنبال دانشی هستی که در این اثر بیان شده، میتوانی به منبع اصلی آن نیز دسترسی پیدا کنی.
خودم خسرو و باب، کاووس کی
کنید یادم از نیکویی، نیک پی
هوش مصنوعی: من خودم مانند خسرو و باب و کاووس هستم؛ آیا کسی میتواند به من یادآوری کند که نیکویی و انسانیت را به خاطر ارزشهای خوب از یاد نبرم؟
اگر سهوی از جزو این گفته است
ببخشید این دُر ناسفته است
هوش مصنوعی: اگر در این سخن اشتباهی وجود دارد، لطفاً مرا ببخشید، زیرا این موضوع بهطور کامل بیان نشده است.
به مکتب، کسی را که نابود تام
از این به چه گوید به غیر از سلام
هوش مصنوعی: کسی که تمام وجودش ویران شده باشد، از مدرسه چه چیزی جز سلام میتواند بگوید؟
هرآن کس بخواند مر او این کتاب
اول، شوق و آخر،دو چشمش پُر آب
هوش مصنوعی: هر کسی که این کتاب را بخواند، در ابتدا و انتهای آن احساس شعف و شوق خواهد کرد و چشمانش پر از اشک خواهد شد.
