برگردان به زبان ساده
او را گوییم که نخست بباید شناختن که علم بر چند روی است، تا سخن بر بصیرت باشد. و چون ما مر عالم هیولانی را که حاصل آفرینش ظاهرست شش جانب یافتیم که عین عالم هفتم آن بود، دانستیم که فعل بر هفت روی لازم آید: نخست ابداعی و آن عقل اول است هستی نه از هست، و دیگر انبعاثی چون نفس کلی هستی از هستی دیگر، و سدیگر تکوینی اعنی باشیدنی چون افلاک و ستارگان، چهارم چون طبایع چهارگانه، و پنجم زایشی چون زایشهای عالم کز طبایع پدید آمد، و ششم تناسلی چون فعل کز میان نر و ماده پدید آمد، و هفتم صناعی چون صنعتها که مردم کنند. پس فعل مبدع حق ابداعی است و انبعاثی، و مبدع حق فعل زمانی نکند، که فعل زمانی را آلت و مادت باید و مر عالم را ابتداء زمانی نیست، و لکن ابتداء فکری هست او را، و مبدع حق دور است از اندیشه و از صفت اندیشندگان هم کلی و هم جزئی، تعالی الله عما یقول الظالمون علوا کبیرا. ایزد تعالی مران مؤمن مخلص را بر حق نگاه دارد که این سرهای لطیف و سخنهای شریف را که اندر کیفیت کون عالم مرکب و بسیط بگفتیم از اسرار حکماء و محققان نگاه دارد.
هوش مصنوعی: باید ابتدا درک کنیم که علم جنبههای متفاوتی دارد تا صحبتهای ما متین و آگاهانه باشد. وقتی که ما عالم مادی را بررسی کردیم و درک کردیم که شش جنبه دارد و جنبهی هفتم نیز وجود دارد، متوجه شدیم که عمل نیازمند هفت جنبه است: ابتدا، عمل ابداعی که عقل اول است و از عدم به وجود میآید؛ سپس، انبعاثی که به معنای خروج نفس کلی از هستی دیگر است؛ سوم، تکوینی که به معنای وجود یافتهگی همچون افلاک و ستارگان است؛ چهارم، جنبهای مرتبط با چهار عنصر طبیعی؛ پنجم، زایش که به تولیدات جهان از عوالم طبیعی اشاره دارد؛ ششم، تناسلی که به عمل آمدن از نر و ماده مربوط میشود؛ و هفتم، صنایعی که انسانها میسازند. پس عمل خالق حقیقی از نوع ابداعی و انبعاثی است و او کارهای زمانی نمیکند، زیرا کارهای زمانی به ابزار و ماده نیاز دارند و عالم آغاز زمانی ندارد، بلکه آغاز فکری دارد. خالق حق از اندیشه و صفات اندیشهورزان دور است و از گفتههای ظالمان به دور است. خداوند، مومنانی که خالص هستند را بر حق نگهدارد تا این اسرار لطیف و سخنهای شریف در بارهی ترکیب عالم را که از حکما و محققان به دست آمده، محفوظ بدارد.
