برگردان به زبان ساده
مر بحر را ز ماهی دایم گزیر باشد
زیرا به پیش دریا ماهی حقیر باشد
هوش مصنوعی: چون دریا بسیار بزرگ و وسیع است، ماهی نمیتواند همیشه از آن دور بماند و باید به طور مرتب به آن سر بزند، چرا که در برابر عظمت دریا، خود را ناچیز و کوچک میبیند.
مانند بحر قلزم ماهی نیابی ای جان
در بحر قلزم حق ماهی کثیر باشد
هوش مصنوعی: ای جان، مانند دریای وسیع قلزم، در این دریای بزرگ حق نمیتوانی ماهی پیدا کنی، اما در این دریا، ماهیهای بسیار زیادی وجود دارد.
بحرست همچو دایه ماهی چو شیرخواره
پیوسته طفل مسکین گریان شیر باشد
هوش مصنوعی: دریا مانند دایهای است که بچهی شیرخوار به طور مداوم و با صدای بلند در طلب شیر گریه میکند.
با این همه فراغت گر بحر را به ماهی
میلی بود به رحمت فضل کبیر باشد
هوش مصنوعی: اگر با وجود این همه آرامش و آزادی، موجودی مثل دریا به ماهی نیاز داشته باشد، به رحمت و فضل بزرگ خداوند خواهد بود.
وان ماهیی که داند کان بحر طالب اوست
پایش ز روی نخوت فوق اثیر باشد
هوش مصنوعی: آن ماهی که میداند دریایی که به دنبالش است، او را میخواهد، به خاطر تکبر و خودبینیاش بر روی آب میایستد.
آن ماهیی که دریا کار کسی نسازد
الا که رای ماهی آن را مشیر باشد
هوش مصنوعی: هر موجودی که در دریا زندگی میکند، نمیتواند به تنهایی به سوی هدفی برود، مگر آنکه فکر و تدبیر خود ماهی را در این مسیر همراهی کند.
گویی ز بس عنایت آن ماهیست سلطان
وان بحر بینهایت او را وزیر باشد
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که آن ماه، به خاطر لطف و محبتش، همچون سلطانی است و این دریا که بیپایان است، از عنایت او به عنوان وزیر برگزیده شده است.
گر هیچ کس ز جرات ماهیش خواند او را
هر قطرهای به قهرش مانند تیر باشد
هوش مصنوعی: اگر کسی از شجاعت او سخن بگوید، هر قطرهای از خشمش به مانند تیری خواهد بود.
تا چند رمز گویی رمزت تحیر آرد
روشنترک بیان کن تا دل بصیر باشد
هوش مصنوعی: چقدر باید به زبان رمز و راز صحبت کنی؟ کلامت را واضحتر بیان کن تا دلها بینا و آگاه شوند.
مخدوم شمس دینست هم سید و خداوند
کز وی زمین تبریز مشک و عبیر باشد
هوش مصنوعی: شمس دین، محبوب و آقای بزرگواری است که زمین تبریز از وجود او به خوشبویی و عطر میآید.
گر خارهای عالم الطاف او ببینند
در نرمی و لطافت همچون حریر باشد
هوش مصنوعی: اگر خاری در این جهان، لطف و رحمت خدا را ببیند، در لطافت و نرمی همچون حریر خواهد بود.
جانم مباد هرگز گر جانم از شرابش
وز مستی جمالش از خود خبیر باشد
هوش مصنوعی: هرگز دوست ندارم که جانم در نتیجه شراب او و زیباییاش آگاه باشد، زیرا این برای من ناپسند است.