برگردان به زبان ساده
هر کآتش من دارد او خرقه ز من دارد
زخمی چو حسینستش جامی چو حسن دارد
هوش مصنوعی: هر کسی که در دلش آتش عشق من وجود دارد، او هم زخمهای من را تحمل کرده و مانند حسین، دردی در درونش است و مانند حسن، زیبایی و شادابی دارد.
نفس ار چه که زاهد شد او راست نخواهد شد
ور راستیی خواهی آن سرو چمن دارد
هوش مصنوعی: اگرچه نفس زاهد شده و میخواهد خود را درست نشان دهد، باز هم راست نخواهد شد. اگر حقیقت را میخواهی، باید به آن سرو (نماد زیبایی و کمال) در چمن نگاه کنی.
جانیست تو را ساده نقش تو از آن زاده
در ساده جان بنگر کان ساده چه تن دارد
هوش مصنوعی: تو را ساده نپندار، چون ظاهرت از یک چیز دیگر نشأت گرفته است. در خلوت دل خود بنگر که آن سادگی چه وجود با ارزشی دارد.
آیینه جان را بین هم ساده و هم نقشین
هر دم بت نو سازد گویی که شمن دارد
هوش مصنوعی: آینه روح را ببین که هم بیپیرایه است و هم زینتدار؛ هر لحظه یک معشوق جدید میآفریند، گویی که جادوگری در حال کار است.
گه جانب دل باشد گه در غم گل باشد
ماننده آن مردی کز حرص دو زن دارد
هوش مصنوعی: گاهی دل در حال شادی است و گاهی در غم و اندوه. مانند مردی که به خاطر حرص و طمع خود دو زن دارد و نمیتواند بر احساساتش غلبه کند.
کی شاد شود آن شه کز جان نبود آگه
کی ناز کند مرده کز شعر کفن دارد
هوش مصنوعی: هیچگاه آن پادشاه که از جان خود بیخبر است، شاد نمیشود و مردهای که در کلامش از مرگ سخن گفته، نمیتواند ناز و کرشمه کند.
میخاید چون اشتر یعنی که دهانم پر
خاییدن بیلقمه تصدیق ذقن دارد
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که من مانند شتری میخواهم که دهانم پر از کلمات و سخنان بیفایده باشد، البته این حالت به خودی خود نشانهای بر نداشتن محتوای درست و معناست.
مردانه تو مجنون شو و اندر لگن خون شو
گه ماده و گه نر نی کان شیوه زغن دارد
هوش مصنوعی: شجاعانه، به دیوانگی روی بیاور و در میان خون غوطهور شو. گاهی در مقام زن و گاهی در مقام مرد قرار بگیر، زیرا این روش ویژهٔ افرادی خاص است.
چون موسی رخ زردش توبه مکن از دردش
تا یار نعم گوید گر گفتن لن دارد
هوش مصنوعی: چون موسی از شدت درد و رنج چهرهای زرد پیدا کرده، از دلش نرنج و توبه نکن. چرا که یار از دردش آگاه است و در برابر ناذرای او بیاهمیت نمیماند و هرگز از او بیتوجهی نخواهد کرد.
چون مست نعم گشتی بیغصه و غم گشتی
پس مست کجا داند کاین چرخ سخن دارد
هوش مصنوعی: وقتی که در لذت و خوشی غرق میشوی و از غم و غصه دور میشوی، دیگر کسی که در این حال و هوا است نمیتواند بفهمد که زندگی چه صحبتهایی دارد و چه مسائلی در آن وجود دارد.
گر چشمه بود دلکش دارد دهنت را خوش
لیکن همه گوهرها دریای عدن دارد
هوش مصنوعی: اگر دل شاداب و زیبا باشد، صحبتهای تو نیز دلنشین خواهد بود، اما همهی ارزشها و زیباییها در دریای عدن نهفتهاند.