برگردان به زبان ساده
در غم یار یار بایستی
یا غمم را کنار بایستی
هوش مصنوعی: در دل غم یار باید بمانی یا اینکه غمت را رها کنی.
به یکی غم چو جان نخواهم داد
یک چه باشد هزار بایستی
هوش مصنوعی: اگر غمی به جانم بیفتد، هرگز آن را به کسی نخواهم داد، زیرا این غم برای من ارزشی ندارد و هرگز نباید به کسی منتقل شود.
دشمن شادکام بسیارند
دوستی غمگسار بایستی
هوش مصنوعی: دشمنان شاد و خوشحال فراوانند، اما دوست واقعی کسی است که در زمان سختی و غم، در کنار تو باشد.
در فراقند زین سفر یاران
این سفر را قرار بایستی
هوش مصنوعی: دوستان در غم جدایی از این سفر هستند و برای این سفر نیاز به آرامش و قرار دارند.
تا بدانستیی ز دشمن و دوست
زندگانی دوبار بایستی
هوش مصنوعی: برای اینکه بتوانی بفهمی در زندگی، دو بار باید از دشمن و دوست آگاه باشی.
شیر بیشه میان زنجیرست
شیر در مرغزار بایستی
هوش مصنوعی: شیر جنگل در زنجیر است و شیر در دشت باید بایستد.
ماهیان میتپند اندر ریگ
چشمه یا جویبار بایستی
هوش مصنوعی: ماهیها درون شنهای چشمه یا جویبار در حال جنب و جوش هستند.
بلبل مست سخت مخمورست
گلشن و سبزه زار بایستی
هوش مصنوعی: بلبل که به شدت مست و سر خوش است، در گلستان و چمنزار باید بماند.
دیده را عبره نیست زین پرده
دیده اعتبار بایستی
هوش مصنوعی: چشم نمیتواند از این پرده بیندیشد و عبرتی بیاموزد؛ زیرا برای فهم و تأمل نیاز به اعتبار و درک درست وجود دارد.
همه گل خوارهاند این طفلان
مشفقی دایه وار بایستی
هوش مصنوعی: تمام بچهها در باغ گل در حال بازی و خوشی هستند و تو باید مانند یک دایه مهربان از آنها مراقبت کنی.
ره بر آب حیات مینبرند
خضری آبخوار بایستی
هوش مصنوعی: راهی که به آب حیات میرسد، فقط افرادی خاص و با ویژگیهای برتر میتوانند آن را طی کنند. افرادی مانند خضر که در داستانها به عنوان نگهدارنده و دانای سرنوشت شناخته میشوند، باید در این مسیر حضور داشته باشند.
دل پشیمان شدهست زانچ گذشت
دل امسال پار بایستی
هوش مصنوعی: دل اکنون پشیمان است که باید فراموش کند که دلش در سال گذشته چه احساسی داشته است.
اندر این شهر قحط خورشیدست
سایه شهریار بایستی
هوش مصنوعی: در این شهر، خورشید بهاندازه کافی وجود ندارد و سایهی پادشاهی باید باقی بماند.
شهر سرگین پرست پر گشتهست
مشک نافه تتار بایستی
هوش مصنوعی: شهر پر از بوی سرگین است، اما بوی خوش مشک مانند نافهای از تاتار در آن وجود دارد.
مشک از پشک کس نمیداند
مشک را انتشار بایستی
هوش مصنوعی: هیچکس نمیداند که بوی خوش مشک از کجاست، اما برای انتشار آن باید به درستی عمل کرد.
دولت کودکانه میجویند
دولتی بیعثار بایستی
هوش مصنوعی: کسانی که به دنبال خوشبختی و لذتهای ساده و بیدغدغه هستند، باید به گونهای زندگی کنند که از هر گونه زحمت و مشکل اجتماعی دور باشند.
چون بمیری بمیرد این هنرت
زین هنرهات عار بایستی
هوش مصنوعی: وقتی که بمیری، این هنر تو هم از بین میرود و از سایر هنرهایت، برای تو ننگ خواهد بود.
طالب کار و بار بسیارند
طالب کردگار بایستی
هوش مصنوعی: افراد زیادی به دنبال جستجوی کار و زندگی بهتر هستند، اما باید در جستجوی خدایی که نیازهایشان را برآورده میکند نیز باشند.
مرگ تا در پیاست روز شبست
شب ما را نهار بایستی
هوش مصنوعی: مرگ همیشه در کمین ماست، بنابراین باید از شبهای تیره زندگی بهرهبرداری کنیم و برای خود نور روز را بسازیم.
دم معدود اندکی ماندست
نفسی بیشمار بایستی
هوش مصنوعی: زمانهای کوتاه و محدود باقی مانده، و باید در این لحظات کم، به اهمیت نفس کشیدن و زندگی آگاه باشیم.
نفس ایزدی ز سوی یمن
بر خلایق نثار بایستی
هوش مصنوعی: نفس الهی که از یمن میآید، باید بر مردم پراکنده شود.
ملکها ماند و مالکان مردند
ملکت پایدار بایستی
هوش مصنوعی: پادشاهان و صاحبان املاک باقی ماندهاند، اما مالکان واقعی از دنیا رفتهاند. زمین و ملک باید همیشه پابرجا بماند.
عقل بسته شد و هوا مختار
عقل را اختیار بایستی
هوش مصنوعی: منطق به بنبست رسیده و وضعیت به گونهای شده است که باید به دلخواه عقل عمل کرد.
هوشها چون مگس در آن دوغست
هوشها هوشیار بایستی
هوش مصنوعی: در اینجا به تفاوت بین هوشهای سطحی و عمیق اشاره شده است. هوشها مانند مگس در یک محیط کمارزش و بیفایده پرسه میزنند، بنابراین برای رسیدن به واقعیات عمیقتر و روشنتر، باید هوشیارتر و آگاهتر باشیم.
زین چنین دوغ زشت گندیده
پوز دل را حذار بایستی
هوش مصنوعی: از این دوغ بیمزه و بدبو که فاسد شده، باید دل را محافظت کرد و از آن دوری گزید.
معده پردوغ و گوش پر ز دروغ
همت الفرار بایستی
هوش مصنوعی: این بیت به این معنی اشاره دارد که انسان باید از برنامههای ناپسند و نادرست بپرهیزد. همچنین بیان میکند که نباید به حرفهای بیاساس و دروغین گوش داد، و در عوض باید تلاش کند تا از این امور دور شود و به سمت حقیقت و صداقت برود.
گوشها بسته است لب بربند
از خرد گوشوار بایستی
هوش مصنوعی: بیشتر به شنیدن و درک مسائل توجه کن و از حرفهای بیمورد خودداری کن. درک درست موقعیتها و مسائل نیاز به دقت و تفکر دارد.