برگردان به زبان ساده
سر فروکرد از فلک آن ماه روی سیمتن
آستین را می فشاند در اشارت سوی من
هوش مصنوعی: آن ماه زیبا از آسمان سرش را خم کرده و در آستینش فعالیتی دارد که نشان میدهد به سوی من اشاره میکند.
همچو چشم کشتگان چشمان من حیران او
وز شراب عشق او این جان من بیخویشتن
هوش مصنوعی: چشمان من مانند چشمان کسانی است که کشته شدهاند و از حیرت او غرق در شگفتی هستند. از شراب عشق او، جانم بیخود و بیاختیار شده است.
زیر جعد زلف مشکش صد قیامت را مقام
در صفای صحن رویش آفت هر مرد و زن
هوش مصنوعی: زیر زیبایی و جاذبه موهای سیاهش، آرامش و امنیتی وجود دارد که میتواند هر فاجعهای را از بین ببرد. در پرتو درخشش چهرهاش، تمامی مردان و زنان تحت تأثیر قرار میگیرند.
مرغ جان اندر قفس می کند پر و بال خویش
تا قفس را بشکند اندر هوای آن شکن
هوش مصنوعی: پرندهای که در قفس زندگی میکند، برای آزادی و به پرواز درآمدن تلاش میکند و با تمام نیرو میکوشد تا قفس را بشکند و به دنیای بیرون برود.
از فلک آمد همایی بر سر من سایه کرد
من فغان کردم که دور از پیش آن خوب ختن
هوش مصنوعی: پرندهای از آسمان بر بالای سرم سایه انداخت و من با دلتنگی فریاد زدم که دور از آن جوان زیبا در ختن هستم.
در سخن آمد همای و گفت بیروزی کسی
کز سعادت می گریزی ای شقی ممتحن
هوش مصنوعی: همای در صحبتهایش گفت: ای بدبختی که از خوشبختی فرار میکنی، در روزی نیستی که به روزی و سعادت برسدی.
گفتمش آخر حجابی در میان ما و دوست
من جمال دوست خواهم کو است مر جان را سکن
هوش مصنوعی: به او گفتم که آیا بین من و دوست، مانعی وجود دارد؟ من زیبایی دوستم را میطلبم که مانند جانم برایم اهمیت دارد.
آن همای از بس تعجب سوی آن مه بنگرید
از من او دیوانه تر شد در جمالش مفتتن
هوش مصنوعی: پرندهای که به خاطر زیبایی آن ماه به شدت شگفتزده شده، از بس به او نگاه کرده، خود از من نیز دیوانهتر شده است.
میر مست و خواجه مست و روح مست و جسم مست
از خداوند شمس دین آن شاه تبریز و زمن
هوش مصنوعی: میگوید که همه چیز تحت تأثیر الهام و نعمتهای خدایی است؛ مستی و شوق و عشق از آن خداوندی است که شمس دین نامیده میشود و به تقرب او برمیگردد. همه موجودات از جسم و روح گرفته تا انسانهای بزرگ، بهنوعی به این منبع الهی وابستهاند و از آن الهام میگیرند.