برگردان به زبان ساده
درخت اگر متحرک بدی به پا و به پر
نه رنج اره کشیدی نه زخمههای تبر
هوش مصنوعی: اگر درخت توانایی حرکت داشت و روی پا و پر بود، دیگر نه زحمتی برای اره کشیدن داشت و نه آسیبهای تبر را متحمل میشد.
ور آفتاب نرفتی به پر و پا همه شب
جهان چگونه منور شدی بگاه سحر
هوش مصنوعی: اگر آفتاب در شب طلوع نکرده باشد، چگونه جهان در صبح روشن شده است؟
ور آب تلخ نرفتی ز بحر سوی افق
کجا حیات گلستان شدی به سیل و مطر
هوش مصنوعی: اگر از دریا به سوی افق نروی، هرگز نمیتوانی از آب تلخ عبور کنی و به زندگی سرسبز و پرگل و دهش باران دست پیدا کنی.
چو قطره از وطن خویش رفت و بازآمد
مصادف صدف او گشت و شد یکی گوهر
هوش مصنوعی: وقتی که یک قطره از محل زندگیاش دور میشود و دوباره برمیگردد، در مسیرش به صدفی برخورد میکند و در آن تبدیل به یک گوهر ارزشمند میشود.
نه یوسفی به سفر رفت از پدر گریان
نه در سفر به سعادت رسید و ملک و ظفر
هوش مصنوعی: یوسف نه به دلیل کهولت سن و جدایی از پدرش سفر کرد و نه در آن سفر به خوشبختی و پیروزی دست یافت.
نه مصطفی به سفر رفت جانب یثرب
بیافت سلطنت و گشت شاه صد کشور
هوش مصنوعی: نه مصطفی به سفر رفت و به یثرب نرسید، اما سلطنت و فرمانروایی او در صد کشور گسترده شد.
وگر تو پای نداری سفر گزین در خویش
چو کان لعل پذیرا شو از شعاع اثر
هوش مصنوعی: اگر قدرت سفر کردن نداری، در درون خود بگرد و مانند یک معدن لعل، از نور و انرژی درونت بهرهمند شو.
ز خویشتن سفری کن به خویش ای خواجه
که از چنین سفری گشت خاک معدن زر
هوش مصنوعی: ای آقا، به درون خود سفر کن و به شناخت خود بپرداز، چرا که از چنین سفری میتوانی به گنجینههای ارزشمندی دست یابی.
ز تلخی و ترشی رو به سوی شیرینی
چنانک رست ز تلخی هزار گونه ثمر
هوش مصنوعی: از تلخی و ترشی به سمت شیرینی میروم، مانند میوهای که از هزار نوع تلخی رها میشود و به خوشمزگی میرسد.
ز شمس مفخر تبریز جوی شیرینی
از آنک هر ثمر از نور شمس یابد فر
هوش مصنوعی: از شمس تبریز، چشمهای از شیرینی جاری است، زیرا هر ثمری که خواسته باشد از نور شمس بهرهمند میشود.
