برگردان به زبان ساده
آن یکی در خانهای در میگریخت
زرد رو و لب کبود و رنگ ریخت
هوش مصنوعی: شخصی در خانهای پنهان میشود، چهرهاش زرد و لبهایش کبود است و رنگش پریده به نظر میرسد.
صاحب خانه بگفتش خیر هست
که همی لرزد ترا چون پیر دست
هوش مصنوعی: صاحبخانه به او گفت که خوب است که تو به خاطر پیری و ضعف، احساس لرزش میکنی.
واقعه چونست چون بگریختی
رنگ رخساره چنین چون ریختی
هوش مصنوعی: چگونه است این حادثه، وقتی که تو از آن دور شدی و رنگ چهرهات چنین به هم ریخته است؟
گفت بهر سخرهٔ شاه حرون
خر همیگیرند امروز از برون
هوش مصنوعی: امروز با وجود اینکه از شدت فشار و سختیها احتمالاً میتوانند به سخرهها و مسخرهها بپردازند، اما هنوز هم از چالشها و مشکلات قدردانی میشود.
گفت میگیرند کو خر جان عم
چون نهای خر رو ترا زین چیست غم
گفت خر را میگیرند تو که خر نیستی چرا غمگین و ناراحتی ؟
گفت بس جدند و گرم اندر گرفت
گر خرم گیرند هم نبود شگفت
گفت در کار خود خیلی جدی هستند اگر به جای خر من را هم بگیرند جای تعجب ندارد
بهر خرگیری بر آوردند دست
جدجد تمییز هم برخاستست
هوش مصنوعی: با هدف جلب توجه و بهبود کیفیت، تلاش و کوشش جدی انجام شده است.
چونک بیتمییزیانمان سرورند
صاحب خر را به جای خر برند
هوش مصنوعی: وقتی کسانی که تمییز و فهم درستی ندارند، پیشوایان و سروران مردم میشوند، عدهای از آنها به جای خر، خود شخص صاحب خر را به جای او میبرند.
نیست شاه شهر ما بیهوده گیر
هست تمییزش سمیعست و بصیر
هوش مصنوعی: در شهر ما پادشاهی نیست که بیجهت به او دل ببندیم؛ زیرا او به خوبی میبیند و میشنود.
آدمی باش و ز خرگیران مترس
خر نهای ای عیسی دوران مترس
هوش مصنوعی: انسانیت را در خود پرورش بده و از افرادی که تنها به ظاهر میپردازند نترس؛ تو مانند عیسی زمان، از چنینی ناپسندهایی نترس.
چرخ چارم هم ز نور تو پرست
حاش لله که مقامت آخرست
هوش مصنوعی: چرخ چهارم نیز از نور تو بهرهمند است، وای بر من که تو جایگاهی بینظیر داری.
تو ز چرخ و اختران هم برتری
گرچه بهر مصلحت در آخری
هوش مصنوعی: تو از چرخ و ستارهها هم بالاتر هستی، هرچند به خاطر مصلحت، در آخر قرار داری.
میر آخر دیگر و خر دیگرست
نه هر آنک اندر آخر شد خرست
هوش مصنوعی: در پایان راه، آنچه که به نظر میرسد ممکن است واقعیت نداشته باشد. تنها به این دلیل که کسی در انتها به نتیجهای رسیده، به این معنی نیست که او بهترین یا تنها گزینه است.
چه در افتادیم در دنبال خر
از گلستان گوی و از گلهای تر
هوش مصنوعی: ما در پی خر در گلستان افتادهایم، از او بگو و از گلهای تازه.
از انار و از ترنج و شاخ سیب
وز شراب و شاهدان بیحسیب
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف زیباییها و لذتهای طبیعت و دلنشینیهای زندگی میپردازد. به خصوص به میوههایی مانند انار و ترنج و شاخ سیب اشاره میکند که هر کدام نمادی از طراوت و طعم خوش هستند. همچنین از شراب و زیباییهای فراموشنشدنی زندگی یاد میکند که به نظر میرسد در کنار این میوهها قرار دارند و به جذابیت و شگفتی این دنیای رنگارنگ افزودهاند.
یا از آن دریا که موجش گوهرست
گوهرش گوینده و بیناورست
هوش مصنوعی: یا از آن دریا که موجهایش نگین و گوهر دارد، گوهرش را کسی به زبان میآورد و کسی هم میبیند.
یا از آن مرغان که گلچین میکنند
بیضهها زرین و سیمین میکنند
هوش مصنوعی: یا از آن پرندگان که تخمهای طلایی و نقرهای را جمعآوری میکنند.
یا از آن بازان که کبکان پرورند
هم نگون اشکم هم استان میپرند
هوش مصنوعی: یا از آن پرندگان بزرگی که کبکها را تربیت میکنند، اشک من هم به سرنوشت آنها دچار است و هم نوشیدنی من از آنها متاثر است.
نردبانهاییست پنهان در جهان
پایه پایه تا عنان آسمان
هوش مصنوعی: در این جهان نردبانهایی وجود دارند که به طور پنهانی قرار گرفتهاند و هر کدام از این نردبانها به نقطهای از آسمان متصل میشود.
هر گره را نردبانی دیگرست
هر روش را آسمانی دیگرست
هوش مصنوعی: هر مسأله و چالش یک راه حل خاص و منحصر به فرد دارد. هر روش و شیوهای برای رسیدن به هدف، فضایی متفاوت و بینظیر را ارائه میدهد.
هر یکی از حال دیگر بیخبر
ملک با پهنا و بیپایان و سر
هوش مصنوعی: هر کسی از حال دیگری بیخبر است، مانند یک ملک که در فضایی وسیع و بیپایان و عمیق به سر میبرد.
این در آن حیران که او از چیست خوش
وآن درین خیره که حیرت چیستش
هوش مصنوعی: این شخص در فکر و حیرت است که خوشحالی او به چه چیزی بستگی دارد و فرد دیگر در شگفتی است که این حیرت چیست.
صحن ارض الله واسع آمده
هر درختی از زمینی سر زده
هوش مصنوعی: زمین خدا وسیع است و هر درختی از خاکی روییده است.
بر درختان شکر گویان برگ و شاخ
که زهی ملک و زهی عرصهٔ فراخ
هوش مصنوعی: روی درختان شیرین، برگها و شاخهها در حال صحبت و شادی هستند که این بهشت و این زمین وسیع، زیبایی خاصی دارد.
بلبلان گرد شکوفهٔ پر گره
که از آنچ میخوری ما را بده
هوش مصنوعی: بلبلان دور شکوفههایی که پر از غنچه و گره هستند، در حال پروازند. از آنچه تو میچشید، ما را بهرهمند کن.
این سخن پایان ندارد کن رجوع
سوی آن روباه و شیر و سقم و جوع
هوش مصنوعی: این گفته پایانی ندارد، به آن روباه، شیر، بیماری و گرسنگی دوباره مراجعه کن.