برگردان به زبان ساده
فعل و قول آمد گواهان ضمیر
زین دو بر باطن تو استدلال گیر
هوش مصنوعی: اعمال و گفتار تو به عنوان شاهدان درونی، بر اساس این دو، استدلال کن و به حقیقت درونت پی ببر.
چون ندارد سیر سرت در درون
بنگر اندر بول رنجور از برون
هوش مصنوعی: وقتی که در درون خود آرامش و سیرابی حس نمیکنی، به بیرون نگاه کن و اوضاع ناآرام و رنجآور را تماشا کن.
فعل و قول آن بول رنجوران بود
که طبیب جسم را برهان بود
هوش مصنوعی: عمل و سخن او مانند ادرار بیمارانی است که پزشک بدن را از آن رهایی میبخشد.
وآن طبیب روح در جانش رود
وز ره جان اندر ایمانش رود
هوش مصنوعی: و آن پزشک روح، در وجودش نفوذ کند و از مسیر جان، به باطن ایمانش وارد شود.
حاجتش ناید به فعل و قول خوب
احذروهم هم جواسیس القلوب
هوش مصنوعی: نیازی به عمل و گفتار نیکو ندارد، از آنها بپرهیز که جاسوسان دلها هستند.
این گواه فعل و قول از وی بجو
کو به دریا نیست واصل همچو جو
هوش مصنوعی: برای درک بهتر این شعر، میتوان گفت که آن کسی که واقعیات و سخنانش در عمل نمایان است، باید به دنبال پیدا کردن حقیقت باشد. کسی که مانند جریان آب در دریا مستقیم نمیرسد، بلکه باید در پی خواستههای خود با چالشها روبهرو شود. در واقع، اشاره به این است که باید در زندگی واقعی تلاش کرد و به جستجو پرداخت تا به حقیقت رسید.