برگردان به زبان ساده
بهر این فرمود پیغامبر که من
همچو کشتیام به طوفان زمن
هوش مصنوعی: این بیت به این نکته اشاره دارد که پیامبر فرمودند من مانند کشتیای هستم که در طوفان به حرکت ادامه میدهد. یعنی او به عنوان یک رهبر و راهنما در برابر مشکلات و چالشها ثابت قدم است و مانند کشتی، میتواند از میان سختیها عبور کند.
ما و اصحابم چو آن کشتی نوح
هر که دست اندر زند یابد فتوح
هوش مصنوعی: ما و دوستانم مانند کشتی نوح هستیم؛ هر کس که به ما بپیوندد، موفقیت را به دست میآورد.
چونک با شیخی تو دور از زشتیی
روز و شب سیاری و در کشتیی
هوش مصنوعی: وقتی که همراه یک انسان باتجربه و دانا هستی، از هرگونه زشتی و بدی دور میمانی و در آرامش به سر میبری. روز و شب در حال حرکت و پیشرفت هستی، مانند کسی که در یک کشتی به سفر میرود.
در پناه جان جانبخشی توی
کشتی اندر خفتهای ره میروی
هوش مصنوعی: در حمایت و حمایت از تو، جانم را به دست گرفتهام و در این کشتی روان، در کنار تو خوابیدهام و به سوی مقصد میروم.
مسکل از پیغامبر ایام خویش
تکیه کم کن بر فن و بر کام خویش
هوش مصنوعی: از پیامبر سفارش کن که به دستاوردها و هنرهای خود بیش از حد تکیه نکند و به سوی اوضاع و احوال روزگار خود نظر بیفکند.
گرچه شیری چون روی ره بیدلیل
خویشبین و در ضلالی و ذلیل
هوش مصنوعی: اگرچه تو مانند شیر با قدرت و زیبایی هستی، اما بدون دلیل به خودت مغروری و در گمراهی و ذلت به سر میبری.
هین مپر الا که با پرهای شیخ
تا ببینی عون و لشکرهای شیخ
هوش مصنوعی: بشتاب و جز با بالهای شیخ نپر، تا عون و سپاه او را ببینی.
یک زمانی موج لطفش بال تست
آتش قهرش دمی حمال تست
هوش مصنوعی: در زمانی، محبت او همچون بالی برای من بود و خشم او در لحظهای مانند بار سنگین بر دوش من.
قهر او را ضد لطفش کم شمر
اتحاد هر دو بین اندر اثر
هوش مصنوعی: خشم او را به حساب کمحوصلگیاش نگذار، زیرا هر دو حالت، یعنی قهر و لطف، در نهایت بر یکدیگر تأثیر دارند.
یک زمان چون خاک سبزت میکند
یک زمان پر باد و گبزت میکند
هوش مصنوعی: در یک زمان، تو را به رنگ سبز و زندگی تبدیل میکند و در زمانی دیگر، تو را تحت تأثیر باد و طوفان قرار میدهد.
جسم عارف را دهد وصف جماد
تا برو روید گل و نسرین شاد
هوش مصنوعی: جسم عارف به گونهای توصیف میشود که مانند یک جسم بیجان به نظر میآید، اما در حقیقت، این وضعیت باعث میشود که زیباییهای طبیعی و گلهای خوشبو در دل او شکوفا شوند و شادابی و سرزندگی را به ارمغان آورند.
لیک او بیند نبیند غیر او
جز به مغز پاک ندهد خلد بو
هوش مصنوعی: ولی او تنها او را میبیند و غیر از او نمیبیند، جز با دل پاک به اوج لذت و بهشت حقیقی دست پیدا نمیکند.
مغز را خالی کن از انکار یار
تا که ریحان یابد از گلزار یار
هوش مصنوعی: برای بهرهمندی از زیباییها و نعمتهای عشق، باید از انکار و تردید دوری کرد، تا مانند ریحان از گلزار عشق بهرهمند شوی.
تا بیابی بوی خلد از یار من
چون محمد بوی رحمن از یمن
هوش مصنوعی: برای آنکه عطر بهشت را از محبوبم بیابی، همچنان که محمد بوی رحمت را از یمن احساس کرد.
در صف معراجیان گر بیستی
چون براقت بر کشاند نیستی
هوش مصنوعی: اگر در صف صعودکنندگان به معراج بایستی، همچون نوری که بر افراشته میشود، وجودت درخشان نخواهد بود.
نه چو معراج زمینی تا قمر
بلک چون معراج کلکی تا شکر
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که این وضعیت نه تنها به زمین و ماه محدود نمیشود، بلکه به گونهای دیگر و زیبا مانند شیرینی است که به شکر میرسد. اشاره به این دارد که تجربه یا حالتی فراتر از آنچه به ظاهر میرسد، وجود دارد و با احساسات عمیق و شیرینتر ارتباط دارد.
نه چو معراج بخاری تا سما
بل چو معراج جنینی تا نهی
هوش مصنوعی: نه مثل معراج بخاری که به آسمان میرود، بلکه مانند معراج جنینی که به دنیا میآید.
خوش براقی گشت خنگ نیستی
سوی هستی آردت گر نیستی
هوش مصنوعی: اگر بیخبر از هستی باشی، به سوی وجود و حقیقت هدایتت میکند.
کوه و دریاها سمش مس میکند
تا جهان حس را پس میکند
هوش مصنوعی: کوهها و دریاها حالت و انرژی خاصی دارند که باعث میشود دنیا حس و احساسات را از ما بگیرد و ما را از واقعیت دور کنند.
پا بکش در کشتی و میرو روان
چون سوی معشوق جان جان روان
هوش مصنوعی: به کشتی برو و به آرامی حرکت کن، مانند جانی که به سمت محبوب خود روانه میشود.
دست نه و پای نه رو تا قدم
آن چنانک تاخت جانها از عدم
هوش مصنوعی: به هیچ دست و پا نیاز نیست، فقط قدمی بردار تا جانها از عدم به هستی بشتابند.
بردریدی در سخن پردهٔ قیاس
گر نبودی سمع سامع را نعاس
هوش مصنوعی: اگر در گفتار خود، قیاس و تشبیه را نادیده میگرفتی، شنونده نمیتوانست خوابآلود و غافل باشد.
ای فلک بر گفت او گوهر ببار
از جهان او جهانا شرم دار
هوش مصنوعی: ای آسمان، او گفت که گوهرها را از جهان ببار و جهانیان، از او خجالت بکشید.
گر بباری گوهرت صد تا شود
جامدت بیننده و گویا شود
هوش مصنوعی: اگر بارانی ببارد، گوهر وجودت چندین برابر خواهد شد و تو به واقعیتی روشن و قابل رؤیت تبدیل میشوی.
پس نثاری کرده باشی بهر خود
چونک هر سرمایهٔ تو صد شود
هوش مصنوعی: پس اگر برای خود نیکی کرده باشی، مانند این است که هر آنچه داری، چند برابر میشود.