برگردان به زبان ساده
هر کجا خواهد خدا دوزخ کند
اوج را بر مرغ دام و فخ کند
هوش مصنوعی: هر کجا که خدا بخواهد، آتش دوزخ را بر اوج و القاب نیکو بیفروزد.
هم ز دندانت برآید دردها
تا بگویی دوزخست و اژدها
هوش مصنوعی: از دندانهایت دردهایی بر میآید که به شدت میسوزند و انگار دوزخی و اژدهایی در درون تو وجود دارد.
یا کند آب دهانت را عسل
که بگویی که بهشتست و حلل
هوش مصنوعی: شاید با زبان شیرین و عسلگونهات بتوانی چیزی را بگویی که بسیار زیبا و دلنشین است و به زبانی بهشتی به نظر برسد.
از بن دندان برویاند شکر
تا بدانی قوت حکم قدر
هوش مصنوعی: شکر از ریشه دندانها میروید تا بدانی که قدرت و توانایی چه قدر ارزش دارد.
پس به دندان بیگناهان را مگز
فکر کن از ضربت نامحترز
هوش مصنوعی: پس به یاد داشته باش که بیگناهان را به دندان نگیرید و از آسیبهای ناخواسته دوری کنید.
نیل را بر قبطیان حق خون کند
سبطیان را از بلا محصون کند
هوش مصنوعی: نیل، دریای خروشان و پرخروش، بر مصریان چیره میشود و فرزندان یعقوب را از خطر و مصیبت محفوظ میدارد.
تا بدانی پیش حق تمییز هست
در میان هوشیار راه و مست
هوش مصنوعی: برای اینکه بدانی، در برابر خداوند تفاوتی وجود دارد بین کسی که هوشیار است و کسی که مست.
نیل تمییز از خدا آموختست
که گشاد آن را و این را سخت بست
هوش مصنوعی: نیل (رود نیل) از خدا آموخته است که چرا بعضی چیزها آسان و بعضی سخت هستند.
لطف او عاقل کند مر نیل را
قهر او ابله کند قابیل را
هوش مصنوعی: لطف و مهربانی خداوند موجب میشود که نیل، به درستی و خردمندی رفتار کند، اما قهر و خشم او انسان را به نادانی و بیخود شدن میکشاند.
در جمادات از کرم عقل آفرید
عقل از عاقل به قهر خود برید
هوش مصنوعی: عقل از جمادات، که به وسیلهی کرم (محبت و لطف) شکل گرفته، پا به زندگی میگذارد. عقل از عاقل به دلیل قدرت و سلطهاش جدا میشود.
در جماد از لطف عقلی شد پدید
وز نکال از عاقلان دانش رمید
هوش مصنوعی: در موجودات بیجان، به خاطر لطف عقل، پدیدهای به وجود آمد و از میان عاقلها، دانش به دست آمد.
عقل چون باران به امر آنجا بریخت
عقل این سو خشم حق دید و گریخت
هوش مصنوعی: عقل مانند بارانی است که به دستور خدا در آن مکان فرو ریخت. وقتی عقل این سوی را دید که خشم خدا در حرکت است، فوراً فرار کرد.
ابر و خورشید و مه و نجم بلند
جمله بر ترتیب آیند و روند
هوش مصنوعی: ابر، خورشید، ماه و ستارههای بلند، همگی به ترتیبی مشخص در آسمان به وجود میآیند و حرکت میکنند.
هر یکی ناید مگر در وقت خویش
که نه پس ماند ز هنگام و نه پیش
هوش مصنوعی: هر کسی در زمان خود به وقوع میپیوندد و نه پس از آن تأخیری وجود دارد و نه زودتر از موعد.
چون نکردی فهم این را ز انبیا
دانش آوردند در سنگ و عصا
هوش مصنوعی: چون نتوانستی این موضوع را درک کنی، دانشمندان و پیامبران این آموزهها را با خود از طریق علوم و اشیای ساده مانند سنگ و چوب به ارمغان آوردند.
تا جمادات دگر را بی لباس
چون عصا و سنگ داری از قیاس
هوش مصنوعی: تا وقتی که موجودات غیر زنده (مثل گاهی به تعبیر عصا و سنگ) را بیپوشش و فرم نمیدانی، چگونه میتوانی آنها را با هم مقایسه کنی؟
طاعت سنگ و عصا ظاهر شود
وز جمادات دگر مخبر شود
هوش مصنوعی: اگر از سنگ و عصا اطاعت و فرمانبرداری کنید، نشانههای شما به موجودات بیجان دیگر نیز منتقل خواهد شد.
که ز یزدان آگهیم و طایعیم
ما همه نی اتفاقی ضایعیم
هوش مصنوعی: ما از خداوند آگاهیم و فرمانبردار، همه ما بیهدف و اتفاقی نیستیم.
همچو آب نیل دانی وقت غرق
کو میان هر دو امت کرد فرق
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم این بیت را به زبان ساده بیان کنیم، میتوان گفت: مانند آب نیل که در زمان غرق شدن، میان دو طرف تفاوت قائل میشود.
چون زمین دانیش دانا وقت خسف
در حق قارون که قهرش کرد و نسف
هوش مصنوعی: زمانی که زمین میداند و آگاه است، خسف (فرورفتن زمین) در مورد قارون رخ میدهد، در حالی که خداوند او را نابود میکند و تمام داراییاش را از بین میبرد.
چون قمر که امر بشنید و شتافت
پس دو نیمه گشت بر چرخ و شکافت
هوش مصنوعی: مانند ماهی که وقتی فرمانی را دریافت کرد، با شتاب حرکت کرد و سپس به دو نیمه تقسیم شد و در آسمان درخشید.
چون درخت و سنگ کاندر هر مقام
مصطفی را کرده ظاهرالسلام
هوش مصنوعی: این بیت به این مفهوم اشاره دارد که در هر جایی، حتی در میان درختان و سنگها، وجود و مقام حضرت مصطفی (ص) به وضوح نمایان است. این نشاندهنده عظمت و همهجایی بودن نور و ویژگیهای ایشان است.
