برگردان به زبان ساده
یک زنی با طفل آورد آن جهود
پیش آن بُت، آتش اندر شعله بود
هوش مصنوعی: زنی با کودک خود پیش آن بت (معبود) یهودی آمد، و در آنجا آتش شعلهور بود.
طفل ازو بستَد در آتش در فکند
زن بترسید و دل از ایمان بکَند
هوش مصنوعی: کودکی از او گرفت و در آتش انداخت، زن ترسید و ایمانش را از دست داد.
خواست تا او سجده آرد پیش بُت
بانگ زد آن طفل "إنّي لم أمُت"
هوش مصنوعی: کودکی که به پرستش بتها علاقهمند بود، فریاد زد که من هنوز نمردهام و میخواهم به سجده بیفتم.
اندر آ ای مادر اینجا من خوشم
گرچه در صورت میانِ آتشم
هوش مصنوعی: ای مادر، بیا و به من سر بزن، من اینجا خوشحالم، هرچند که در ظاهر در خطر و آتش هستم.
چشمبندست آتش از بهرِ حجِاب
رحمتست این سر برآورده ز جیب
هوش مصنوعی: آتش، حجاب رحمت است که بر سر این دنیای ما سایه افکنده و موجب میشود از نعمتهای الهی دور شویم. اما باید این حجاب را کنار بزنیم و سر خود را بالا بیاوریم تا به درک و مشاهده رحمت و نیروی الهی دست یابیم.
اندر آ مادر ببین برهانِ حق
تا ببینی عشرتِ خاصانِ حق
هوش مصنوعی: ای مادر، در خودت نگاه کن تا دلیل حق را بیابی و آنگاه خوشی ویژهی خاصان حق را مشاهده کنی.
اندر آ و آب بین آتشمثال
از جهانی کآتش است آبش مثال
هوش مصنوعی: به درون بیا و نگاهی به آب بنداز، همچون آتش که در این دنیا وجود دارد. آتش میتواند به زندگی و آتشسوزی تشبیه شود و آب نیز نمادی از آرامش و زندگی است. اینجا به تقابل میان آتش و آب اشاره شده که نشاندهندهی تضادهای موجود در زندگی است.
اندر آ اسرارِ ابراهیم بین
کو در آتش یافت سرو و یاسمین
هوش مصنوعی: در دل اسرار ابراهیم، ببین که چگونه در آتش، سرو و یاسمن را یافت.
مرگ میدیدم گَهِ زادن ز تو
سخت خوفم بود افتادن ز تو
هوش مصنوعی: مرگ را میدیدم و به زاد و ولد تو، بهشدت نگران و بیمناک بودم از اینکه تو به من آسیب برسانی.
چون بزادم رَستم از زندان تنگ
در جهانِ خوشهوای خوبرنگ
هوش مصنوعی: وقتی رستم از زندان های تنگ آزاد شد، در جهانی باهوای دلانگیز و زیبا قرار گرفت.
من جهان را چون رَحِم دیدم کنون
چون درین آتش بدیدم این سکون
هوش مصنوعی: من جهان را مانند رحم مادر میبینم و اکنون که این آتش را دیدم، به این سکون و آرامش رسیدم.
اندرین آتش بدیدم عالمی
ذرّه ذرّه اندرو عیسِیدمی
هوش مصنوعی: در این آتش، دنیایی را دیدم که هر ذرهای از آن، حیات و نور داشت.
نک جهانِ نیستشکلِ هستْذات
و آن جهان هست شکلِ بیثبات
هوش مصنوعی: جهان فقط از نظر شکل و ظاهری وجود دارد، اما ذات و حقیقت آن فراتر از این اشکال است. در واقع، این جهان تنها یک ظاهر ناپایدار دارد و حقیقت آن در عمقش نهفته است.
اندر آ مادر بحقّ مادری
بین که این آذر ندارد آذری
هوش مصنوعی: ای مادر، با کمال مادری به من بنگر که این آتش، آتش عشق نیست.
اندر آ مادر که اقبال آمدست
اندر آ مادر مَدِه دولت زِ دست
هوش مصنوعی: ای مادر، وارد شو که زمان خوشی و موفقیت فرا رسیده است، نگذار این موقعیت خوب از دست برود.
قدرتِ آن سگ بدیدی اندر آ
تا ببینی قدرت و لطفِ خدا
هوش مصنوعی: اگر قدرت آن سگ را دیدی، در آن صورت میتوانی قدرت و مهربانی خداوند را نیز ببینی.
من ز رحمت میکشانم پای تو
کز طرب خود نیستم پروای تو
هوش مصنوعی: من به خاطر عشق و رحمتت به سراغت میآیم، چرا که از شادی و خوشی خودم بیخبرم و فقط به تو اهمیت میدهم.
اندر آ و دیگران را هم بخوان
کاندر آتش شاه بِنهادست خوان
هوش مصنوعی: به درون بیا و دیگران را نیز دعوت کن، چون در آتش، پادشاه سفرهای گسترده است.
اندر آیید ای مسلمانان همه
غیر عَذب، دین عَذابست آن همه
هوش مصنوعی: ای مسلمانان، به جمع ما بیایید؛ چون هر چیزی جز دین، عذاب و دردسر است.
اندر آیید ای همه پروانهوار
اندرین بهره که دارد صد بهار
هوش مصنوعی: بیایید همه شما مثل پروانهها وارد شوید، زیرا در این مکان نعمتی وجود دارد که ارزشش به اندازه صد بهار است.
بانگ میزد درمیان آن گروه
پُر همی شد جان خلقان از شکوه
هوش مصنوعی: صدای خوشی در میان آن جمع بلند شد و جانهای مردم از زیبایی و عظمت آن پر شد.
خلقْ خود را بعد از آن بیخویشتن
میفکندند اندر آتش مرد و زن
هوش مصنوعی: مردم پس از آن که از خود بیخبر شدند، هم زن و هم مرد، در آتش مشکلات و گرفتاریها میافتند.
بیموکّل بیکشش از عشقِ دوست
زانک شیرین کردنِ هر تلخ ازوست
هوش مصنوعی: بدون وصلی و بدون کشش به عشق دوست، هر تلخی را شیرین کردن از اوست.
تا چنان شد کان عوانان خلق را
منع میکردند کآتش در مَیا
هوش مصنوعی: زمانی بود که عالمان دین، مردم را از نوشیدن می منع میکردند، انگار که آتش در میانه وجودشان شعلهور بود.
آن یهودی شد سیهرو و خجل
شد پشیمان زین سبب بیماردل
هوش مصنوعی: آن یهودی به خاطر عملی که انجام داده است، چهرهای تیره و آشفته پیدا کرد و از این موضوع به شدت پشیمان و دلشکسته شد.
کاندر ایمان خلق عاشقتر شدند
در فنای جسم صادقتر شدند
هوش مصنوعی: در میان مردم، با ایمان، عشق بیشتری پیدا کردند و در فانی شدن جسم، راستگوتر شدند.
مکرِ شیطان هم درو پیچید شُکر
دیو هم خود را سیهرو دید شکر
هوش مصنوعی: شیطنت و فریب شیطان به خود او بازگشت و در نهایت، دسیسههایش او را در وضعیت نامناسبی قرار داد.
آنچ میمالید دَر روی کَسان
جمع شد در چهرهٔ آن ناکس آن
هوش مصنوعی: آنچه که در دل و روح مردم میگذشت و ذهنشان را مشغول کرده بود، به وضوح در چهرهی این انسان نادرست و نامناسب نمایان شد.
آنک میدرّید جامهٔ خلق چُست
شد دریده آنِ او ایشان درست
هوش مصنوعی: ببین که چگونه مردم درگیر مشکلات و سختیها هستند، این وضعیت هرچند دردناک است، اما به نوعی از آنها پایداری و استقامت میسازد.