برگردان به زبان ساده
ز شاه بینم دل های اهل حضرت شاد
هزار رحمت بر شاه و اهل حضرت باد
هوش مصنوعی: از شاه میبینم که دلهای مردم در حضور او شاد است. هزاران رحمت بر شاه و اهل او نازل باد.
من این نشاط که دیدم ز خلق در غزنین
بدید خواهم تا روز چند در بغداد
هوش مصنوعی: من این شادی و سرور را که از مردم غزنین دیدم، میخواهم تا چند روزی در بغداد تجربه کنم.
سپه کشیده و آراسته به داد جهان
به دست حشمت بر کنده دیده بیداد
هوش مصنوعی: سپاه آماده و منظم شده است تا با قدرت و اعتبار خود، به نظم و عدالت در جهان کمک کند و ظلم و بیداد را از میان بردارد.
ابوالملوک ملک ارسلان بن مسعود
خدایگان جهاندار شاه شاه نژاد
هوش مصنوعی: ابوالملوک، پادشاه ارسلان بن مسعود، فرمانروای بزرگ و الهی است که از نسل پادشاهان میباشد.
شهی که زنده شد از دولتش هزار هنر
که در جلالت و دولت هزار سال زیاد
هوش مصنوعی: پادشاهی که با قدرت و ثروت خود زنده شده است، دارای هزار هنری است که در عظمت و قدرتش به مدت هزار سال ادامه دارد.
به کامگاری بر دیده زمانه نشست
قدم ز رتبت بر تارک سپهر نهاد
هوش مصنوعی: در اینجا به توفیق و موفقیت برای زمان حاکم اشاره شده است. همچنین نشان میدهد که فردی با مقام و عظمت، جایگاهی بلند در آسمانها دارد و بر قلههای بالا قرار گرفته است.
چه روز بود که در بوته سیاست او
عیار ملک بپالود خنجر پولاد
هوش مصنوعی: چه روزی بود که در دنیای سیاست، او مانند یک جنگجو با خنجر سخت و تیز، کشور را با قدرت و مهارت اداره میکرد.
چهارشنبه روزی که از چهارم چرخ
سعود ریخت همی مهر بر تکین آباد
هوش مصنوعی: چهارشنبه روزی است که از چهارمین گردش آسمان، نور و محبت بر سرزمین با شکوهی نازل میشود.
زمین تو گویی مرخصم ملک را بگرفت
بدان زمان که برآمد از طاغیان فریاد
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که زمین از من رخت بربسته و این زمان به من اجازه خروج میدهد، به خاطر اینکه زمانی که صدای طاغیان بلند شد، ملک (حاکمیت) را از من گرفتند.
گهی عزیمت کرد و گهی هزیمت شد
چنانکه باشد در پیش باز گرسنه خاد
هوش مصنوعی: گاهی پیش میرود و گاهی عقبنشینی میکند، مانند موجودی که در برابر گرسنهای در انتظار است.
چه منفعت ز عزیمت که آن نبود قوی
چه فایده ز هزیمت که آن نیافت نهاد
هوش مصنوعی: اگر سفر و راهی نباشد که قوی و مؤثر باشد، رفتن به آن سفر سودی ندارد. و اگر شکست و ناکامی هم نباشد که بر پایهای محکم بنا شود، نتیجهای از آن شکست نخواهد بود.
خدایگان زمانه مظفر و منصور
به زر فشاندن بر خلق دستها بگشاد
هوش مصنوعی: خداوندان زمانه، مظفر و منصور، با بخشش طلا به مردم، دست generosity و سخاوت خود را گشودند.
به سوی حضرت راند و نراند جز به نشاط
چنانکه زلزله در کوهسار و بحر افتاد
هوش مصنوعی: به سمت حضرت چلنج و وادار نکرد، جز با شوق و ذوق، مانند زلزلهای که در کوهستان یا دریا به وقوع میپیوندد.
به رای روشن مهر و به قدر عالی چرخ
به حزم ثابت کوه و به عزم نافذ باد
هوش مصنوعی: با توجه به درخشش آفتاب و به اندازهی بلندی آسمان، با ثباتی مانند کوه و ارادهای قوی همانند باد، باید با احتیاط و دقت عمل کرد.
بزرگ شاها در هر هنر که شاهی راست
زمانه چون تو ندید و سپهر چون تو نزاد
هوش مصنوعی: در هر هنری که تو درخشش داری، هیچکس دیگری در زمانهی خود شبیه تو را ندیده و آسمان هم کسی مانند تو را به دنیا نیاورده است.
کدام دولت و نعمت گمان بری که فلک
به وجه هدیه و تحفه بر تو نفرستاد
هوش مصنوعی: کدام خوشبختی و نعمتی را میتوانی تصور کنی که به صورت هدیه و بخشش از آسمان برایت آمده باشد؟
به هیچ وقتی این روزگار دولت را
خدای داند گر روزگار دارد یاد
هوش مصنوعی: در هر زمانی، تنها خداوند است که دولت و حکومت را میداند، اگر روزگار بخواهد به آن اشاره کند.
ز ظلم زادن نومید گشت مادر ظلم
در آن زمان که اقبال دولت تو بزاد
هوش مصنوعی: مادر ظلم از زاییدن مایوس شد زمانی که خوشبختی و شانس تو متولد شد.
تو شاه رادی و در دهر شاهی و رادی
نه چون تو بیند شاه و نه چون تو دارد یاد
هوش مصنوعی: تو در این زمان بزرگترین و بهترین هستی و کسی مانند تو وجود ندارد که او را به یاد داشته باشند.
به قدر گنبد گردونی ای همایون بخت
بدان مبارک دیدار آفتاب نهاد
هوش مصنوعی: به اندازهی عظمت و بزرگی آسمان، ای خوشبخت، برکت و خوششانسی تو به خاطر دیدار با تابش آفتاب است.
چو من ببینم بر تخت خسروانه تو را
به دستگاه فریدون و پایگاه قباد
هوش مصنوعی: وقتی که من تو را بر تخت شاهانه خسرو میبینم، در جایگاه فریدون و مقام قباد، مانند یک فرمانروا و بزرگوار.
جز آن نگویم شاها که رودکی گوید
خدای چشم بد از ملک تو بگرداناد
هوش مصنوعی: جز این چیزی نمیگویم ای شاه، که رودکی میگوید: خداوند، چشم بد را از سرزمین تو دور کند.
قوی دلست به عدل تو کهتر و مهتر
توانگرست ز جود تو بنده و آزاد
هوش مصنوعی: کسی که دلش قوی است، به عدالت تو اعتماد دارد. چه کسی بزرگ و چه کسی کوچک، هر دو به لطف و بخشش تو وابستهاند؛ بنده و آزاد همگی از فراوانی کرم تو بهرهمندند.
چو هیچ بنده به نزدیک تو فرامش نیست
حدیث خود به تقاضا نکرد خواهم یاد
هوش مصنوعی: هیچ بندهای از تو فراموششده نیست، اما من دربارهٔ خودم چیزی نمیخواهم و تنها قصد دارم یاد تو را زنده کنم.
به حرص گرم شکم نیستم که کرد مرا
ثبات و صبر قناعت زمانه سخت استاد
هوش مصنوعی: من تحت تأثیر ولع و طمع خود برای پر کردن شکم نیستم؛ بلکه در واقع، صبر و استقامت من در برابر مشکلات زمانه از قناعت نشأت میگیرد.
خدایگانا نوشادیست دولت را
بخواه مایه شادی از آن بت نوشاد
هوش مصنوعی: خداوند شادی و خوشبختی را به دولت عطا کرده است؛ بنابراین از آن بت زیبای خوشبختی بخواه که مایه شادی و خوشحالی تو باشد.
همیشه تا بپرستند مایه کشمیر
همیشه تا بفروزند مایه خرداد
هوش مصنوعی: همواره تا زمانی که مردم سرود کشمیر را میسرایند و جشن خرداد را برپا میکنند، زندگی و نشاط برقرار است.
تو شاد باشی و خرم ز عمر و ملک که هست
زمین ز ملک تو خرم زمان به عدل تو شاد
هوش مصنوعی: زندگی تو پر از شادی و نشاط باشد، زیرا سرزمین به برکت تو و با عدالت تو در خوشی و آرامش به سر میبرد.
