برگردان به زبان ساده
ز خورشید روی ملک ارسلان
شد این قصر روشنتر از آسمان
هوش مصنوعی: این قصر به خاطر زیبایی و درخشش خاصی که دارد، از خورشید و چهره ملک ارسلان نورانیتر و روشنتر است.
جهاندار شاهی که مانند او
ندیدست یک چشم شاه زمان
هوش مصنوعی: به فرمانروایی اشاره دارد که مانند او در تاریخ وجود نداشته است و او بینظیر و یگانه است. این شاه، به قدری برجسته و خاص است که در زمان خود هیچ کس همانند او را دیده نیست.
نبیند سر همتش را فلک
نیابد یقین دلش را گمان
هوش مصنوعی: آسمان هرگز نمیتواند ببیند که همت او به کجا میرسد و دل او نیز از هیچ گمانی مطمئن نیست.
تو آن قصر داری بهاری ز ملک
که آن را نباشد به گیتی خزان
هوش مصنوعی: تو در کاخی هستی که همیشه بهار دارد و هیچگاه در آن خبری از پاییز نیست.
تو آن بوستانی که در صحن تو
ز مه بیکران هست سرو روان
هوش مصنوعی: تو باغی هستی که در فضای خود درختی از عشق و زیبایی داری که همیشه سرسبز و پرنشاط است.
که دیدست هرگز چنین شهریار
که دیدست هرگز چنین بوستان
هوش مصنوعی: آیا تا به حال شهری را دیدهای که اینگونه باعظمت باشد، یا چمنی را که اینقدر زیبا و دلانگیز باشد؟
همی روزگار از تو دارد مثل
همی از تو گوید فلک داستان
هوش مصنوعی: این روزگار به تو وابسته است و آسمان نیز حکایتهای تو را نقل میکند.
بلی پیشگاه امانی ز عدل
به تو خرم و شاد عدل و امان
هوش مصنوعی: بله، در سایهی عدالت و امنیت تو، من خوشحال و شاداب هستم.
تویی معدن ملک تا حشر پای
تویی منبع جود جاویدمان
هوش مصنوعی: تو منبع و خزانهی ارزشها و خوبیها هستی و تا زمان قیامت، همهی بخششها و نیکیها از تو سرچشمه میگیرد.
همیشه به تو خرم و شاد باد
شهنشاه عادل ملک ارسلان
هوش مصنوعی: همیشه برای تو، ای پادشاه عادل و بزرگ، شادی و سرسبزی آرزو دارم.
زمین شهریاری جهان داوری
که ملکش جوانست و بختش جوان
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که زمین به عنوان حاکم و قاضی جهان، جایی است که سرزمینش جوان و خوشبختیاش نیز تازه و پر امید است.
ز صاحبقران ها قرانها چنو
جهان را نبودست صاحبقران
هوش مصنوعی: در میان کسانی که دارای مقام و عظمت هستند، چگونه میتوان جهانی را یافت که مانند آنها باشد؟
نه چون حشمتش حشمت اردشیر
نه چو همتش همت اردوان
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که کسی که در حال صحبت در مورد اوست، نه به اندازهی شکوه و افتخار اردشیر (شاه هخامنشی) بزرگ و با عظمت است و نه به اندازهی قدرت و ارادهی اردوان (یکی از پادشاهان هخامنشی) دارای همت و ارادهای قوی است. به عبارتی، او نه در جایگاه اجتماعی و نه در قدرت، به این دو شخصیت تاریخی نمیرسد.
جهان و فلک مدح و فرمانش را
گشاده دهانست و بسته میان
هوش مصنوعی: جهان و آسمان به ستایش و اطاعت از او دم باز کردهاند، اما در دل خود رازهایی پنهان دارند.
نه چون دولت او جهان فراخ
نه چون رتبت او سپهر کیان
هوش مصنوعی: نه مانند نعمت و ثروت اوست که جهان را وسیع کند، نه مانند مقام و موقعیت اوست که آسمان را بالا برد.
ز سهمش بلرزد همی بحر و بر
ز جودش بنالد همی کوه و کان
هوش مصنوعی: از بخشش او دریا و خشکی به لرزه در میآید و کوهها و منبعها به خاطر کرم او ناله میکنند.
ز جودست بر گنج او کاربند
ز عدلست بر ملک او پاسبان
هوش مصنوعی: از بخشندگی او به گنجایشش وابسته است و از عدالت او، نگهبان ملک او است.
همی تا بود شادمانه ولی
دلش باد از مملکت شادمان
هوش مصنوعی: او تا زمانی که شاد و خوشحال باشد، دلش از سرزمین شاد و سرزندهاش پر از خوشی است.
فلک پیش شاهیش بسته کمر
زمانه به شادیش کرده ضمان
هوش مصنوعی: به خاطر قدرت و سلطه تو، آسمان برایت گردنکشی کرده و زمان به خاطر خوشحالیات تضمین کرده است.
