برگردان به زبان ساده
ز خرسان رای عفریتان تبه شد
ز بخت تیره روزشان سیه شد
هوش مصنوعی: بر اثر نافرمانی و بدیهای موجود در زندگی، تمام آرزوها و امیدهای دیوانگان نابود شد و روزگارشان به خاطر شانس بد، به تاریکی و ناامیدی کشیده شد.
سپه شیران چو مرغان بیابان
به وادی خصومت رهزن جان
هوش مصنوعی: لشکر شیران مانند پرندگان بیابانی در میدان جنگ، دشمن جان را به کمین نشستهاند.
به روی و موی از زنگی سیه رنگ
چو زنگی آفریده از پی جنگ
هوش مصنوعی: چهره و موهای او بسیار تیره و سیاه است، مانند زنگی که برای مبارزه ساخته شده است.
ز دیوان در وغا نگریختندی
چو خرس و خرسباز آویختندی
هوش مصنوعی: از دیوان در آمدند و مانند خرس به وحشت افتادند و به دامن خرسباز پناه آوردند.
از ایشان بیم راج و بیم درشن
همه تن بیم بهر جان دشمن
هوش مصنوعی: از آنها ترس را دارم و از خشم آنها نیز، زیرا همه وجودم برای جان دشمن ترس دارد.
به جنگ هر یکی زان خرس پرکین
دو خرس آسمان دادند تحسین
هوش مصنوعی: در نبرد با هر یک از آن خرسهای بزرگ که در آسمان به بررسی میپردازند، به آن دو خرس در آسمان، تحسین و تقدیر میکنند.
کسی زانها به حال خود نمی دید
که دشمن دست و پای شان ببرید
هوش مصنوعی: هیچکس به حال آنها توجهی نداشت که دشمن به آنها آسیب میزند و به آنها ظلم میکند.
بگفتندی کزینسان زخم غم نیست
که موی خرس و کاه کوه کم نیست
هوش مصنوعی: میگویند از این انسان، زخم غم وجود ندارد؛ چرا که مانند موی خرس و کاه کوه، این دردها نیز کم و پراکندهاند.
تن خرسان ز خنجر غرق خونناب
شده انگشت شان اخگر بدان آب
هوش مصنوعی: بدن خرسان به خاطر خنجر، به شدت غرق در خون شده و انگشتهای آنها مانند شعلههای آتش در آب است.
ز طبع آب گردد اخگر انگشت
چنان کاخگر شود از آذر انگ شت
هوش مصنوعی: اگر آب از طبیعت خود خارج شود، میتواند آتش را شعلهور کند. همچنین، شخصی که مهارت و هنر در کار دارد، میتواند با استفاده از آتش و حرارت، ساخت و ساز کند.
چرا زان آب گشت انگشت اخگر
مگر کان آب بود آتش به گوهر؟
هوش مصنوعی: چرا انگشتت از آن آب داغ سوخت؟ مگر آن آب، آتش در دل خود داشت؟
گلیم خرس سیل خون نمودند
کشان خصمان خود را در ربودند
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره به جنگ و نبردی است که در آن دشمنان به دست نیروهای خودی به شدت ضربه خورده و محو شدهاند. خونریزی و وقایع تلخ جنگ، به گونهای تصویر شده که گویی دشمنان در چنگال قدرتی قوی گرفتار آمدهاند و به صورت فجیع ریشهکن میشوند.
عدو بگذاشت و نگذاشتندی
به مرگش غرق در خون داشتندی
هوش مصنوعی: دشمن را رها کردند و اجازه ندادند که به مرگش غرق در خون بشود.
