برگردان به زبان ساده
نوروز برنگاشت به صحرا به مشک و می
تمثالهای عزه و تصویرهای می
هوش مصنوعی: در روز نوروز، زیباییها و شادابی طبیعت برآمد و عطر مشک و شراب در فضا پخش شد، همچون تصاویر زینتبخش و شگفتانگیز.
بستان بسان بادیه گشتهست پرنگار
از سنبلش قبیله و از ارغوانش حی
هوش مصنوعی: باغ مانند صحرا زینت یافته است، به خاطر گلهایش که مانند سنبل هستند و به خاطر رنگ ارغوانیاش که شادابی و زیبایی به آن بخشیده است.
صد کارگاه ششترکردهست باغ لاش
صد کارگاه تبت کردهست دشت طی
هوش مصنوعی: در باغ لاش، صد مکان برای تولید و کار وجود دارد، و در دشت طی نیز صد کارگاه دیگر راهاندازی شده است.
طاوس میان باغ دمان و کشیکنان
چنگش چو برگ سوسن و پایش چو برگ نی
هوش مصنوعی: در باغ، طاووس به آرامی در حال حرکت است و صدای چنگش مانند برگهای سوسن نازک است و پایش شبیه به برگ نی نرم و لطیف است.
بالش بسان دامن دیبای زربفت
دمش پر از هلال و جناحش پر از جدی
هوش مصنوعی: بالش مانند دامن نازک و زیبای ابریشمی است که در آن هلالها و پرچمهایی وجود دارد.
وین هدهد بدیع، درین موسم ربیع
برجاسوار تاجی بر سر نهاده وی
هوش مصنوعی: در این فصل بهار، هدهدی نیکو به پرواز درآمده و تاجی زیبا بر سر دارد.
برجاس او به سربر، گه باز و گه فراز
چون خادمی که سجده برد پیش شاه ری
هوش مصنوعی: او همچون خادمی است که گاهی سرش را پایین میآورد و گاهی بالا میبرد، به وقت سجده کردن پیش شاه.
قمری هزار نوحه کند بر سر چنار
چون اهل شیعه بر سر اصحاب نینوی
هوش مصنوعی: قمر به شدت گریه و نوحه میکند بر روی درخت چنار، مانند شیعیان که بر یاران امام حسین در کربلا سوگواری میکنند.
مرغ اندر آبگیر و بر او قطرههای آب
چون چهرهٔ نشسته بر او قطرههای خوی
هوش مصنوعی: پرندهای در حوض نشسته و بر رویش، قطرههای آب مانند چهرهای به نظر میرسند که روی آن قطرهها نشستهاند.
از قهقههٔ قنینه چو می زو فروکنی
کبک دری بخندد، شبگیر تا ضحی
هوش مصنوعی: اگر از خوشحالی و شادی دلشاد قناری بگذری، کبک در روز روشن شروع به خندیدن میکند.
چون سبزهٔ بهار بود بانگ عندلیب
چون بند شهریار بود صوت طیطوی
هوش مصنوعی: صدا و صدای آواز بلبل در بهار مانند سبزهای تازه و سرسبز است، و آواز طوطی نیز مانند صدای باشکوه و مجلل یک پادشاه تلقی میشود.
بلبل به زخمه گیرد نی بر سر چنار
چون خواجهٔ خطیر برد دست را به می
هوش مصنوعی: بلبل با نغمهای درخت چنار را نوازش میکند، مثل کسی که با احترام و ادب دستش را به سوی شراب میبرد.
پیروز بخت مهتر کهتر نواز نیک
مخدوم اهل مشرق کلثوم بن حیی
هوش مصنوعی: پیروزی نصیب کسی میشود که در مقام بالاتر، به خوبی و احترام با زیر دستان خود رفتار کند، به ویژه اگر کسی از اهل مشرق باشد.
فرخ فری که بر سرش از ماه و آفتاب
چترست، چون دو بال همای خجسته فی
هوش مصنوعی: شخصی خوشبخت و شاداب که بر روی سرش سایهای از ماه و خورشید قرار دارد، مانند دو بال پرندهای خوشحال و خوشبخت به نظر میرسد.
معروف گشته از کف او خاندان او
چون از سخای حاتم طی، خاندان طی
هوش مصنوعی: خانواده او به دلیل بخشندگی و سخاوتش معروف شدهاند، مانند خانواده حاتم طائی که به خاطر generosity و مهربانیشان شهره هستند.
هنگام همت وی و هنگام جود وی
شیء است همچو لا شیء و لاشیء همچو شیء
هوش مصنوعی: زمانی که او تصمیم به انجام کاری میگیرد و وقتی که دست به بخشش میزند، وجود او همانند «هیچ» است و «هیچ» هم همانند وجود اوست.
دور از فجور و فسق و بری از ریا و زور
شسته رسوم زرق و نبشته دو نیم وی
هوش مصنوعی: دور از گناه و ناپاکی و آزاد از ریا و ظلم، همه عادات ناپسند را کنار گذاشته و خود را به دو بخش تقسیم کرده است.
با نظم ابن رومی و با نثر اصمعی
با شرح ابن جنی و با نحو سیبوی
هوش مصنوعی: با آثار ادبی نویسندگانی چون ابن رومی و نثر اصمعی آشنا هستیم و همچنین به توضیحات ابن جنی و قواعد زبان سیبویه توجه داریم.
با نکتهٔ مغنی و با دانش مطیع
با خاطر مبر و اغراق نفطوی
هوش مصنوعی: با دقت و دانش میتوان به نکات مهم پی برد و باید سعی کرد که ذهن شلوغ و احساسات زیادهروی کنار گذاشته شوند.
با خط ابن مقله و با حکمت زهیر
با حفظ ابن معتز و با صحبت ابی
هوش مصنوعی: این بیت به تلاش برای دستیابی به زیبایی و عمق دانش در زبان و ادب اشاره دارد. نویسنده با اشاره به خط زیبای یک خطاط مشهور، حکمت و دانایی فردی دیگر، حفظ اشعار شاعر معروف و گفتگوهای یک شخصیت ادبی به نوعی ترکیب هنر و علم را نمایان میسازد. این ترکیب نشاندهنده اهمیت زیبایی، خرد و گفتگو در گذراندن دانش و فرهنگ است.
ابر هزبرگون و تماسیح پیلخور
با دست اوست، یعنی شمشیر اوست، ای
هوش مصنوعی: ابرهای تند و طوفانی و همچنین تمساحهای بزرگ به فرمان او هستند، یعنی این قدرت و توانایی در دستان اوست، ای.
جز بوی خلق او نشناسد سموم تیر
جز تف خشم او نبرد زمهریر دی
هوش مصنوعی: جز بوی خلق او را نمیشناسد سموم سوزان، و جز شدت خشم او، زمهریر سرد را نمیتواند تحمل کرد.
آن سیدی که با دو کف درفشان او
باشد خلیج رومی اندکتر از دوخی
هوش مصنوعی: سیدی که دستانش مانند درفش میدرخشد، برایش خلیج رومی از دو دانه خرما کوچکتر است.
آنجایگاه کانجمن سرکشان بود
تو بوفلانی آن دگران ابنه و بنی
هوش مصنوعی: در آن مقامی که جمع کثیری از افراد سرکش و نافرمان وجود داشتند، تو مانند موجودی تنبل و بیتحرک هستی و آن دیگران فرزندان و نسلهای پیشینند.
هینی به گاه جنگ به تک خاسته ز کوه
هین بزرگ باز نگردد به هین و هی
هوش مصنوعی: در وقت جنگ، بایستی با قاطعیت و شجاعت به میدان رفت و نباید از ترس یا تردید به عقب نگاه کرد. بزرگمنشی و دلیر بودن، حکم میکند که انسان هرگز نباید در مواجهه با چالشها و خطرات، از جایی که ایستاده است، دور شود یا به عقب برگردد.
ماند به ساعتی ز یکی روز خشم تو
آن روز کآسمان بنوردند همچو طی
هوش مصنوعی: روزی خشم تو باعث شد که آسمان را در هم نوردند و این حالت به مدت زیادی بر جا ماند.
تا اصل مردم علوی باشد از علی
تا تخم احمد قرشی باشد از قصی
هوش مصنوعی: مردم باید درست و اصیل باشند، ریشه آنها به علی (ع) برگردد و نسل آنها از احمد (ص) باشد که از خانوادهی قریش است.
همواره باش مهتر و میباش جاودان
مه باش جاودانه و همواره باش حی
هوش مصنوعی: همیشه برترین باش و همیشگی باش، همچنان که همیشه درخشان و پایدار بمان.
