برگردان به زبان ساده
بیره تنبول که صد برگ بست
چون گل صد برگ بیامد بدست
هوش مصنوعی: چوپان تنبل در حالی که صد برگ دارد، مانند گلی با صد برگ به دستش میرسد.
نادره برگی چو گل بوستان
خوبترین نعمت هندوستان
هوش مصنوعی: نادره برگی همچون گل از باغی، بهترین نعمت هندوستان است.
تیز چو گوش فرس تیزخیز
صورت و معنی به صفت هر دو تیز
هوش مصنوعی: گوش فرس تیزخیز به معنای دقت و تیزبینی است. در اینجا اشاره به این دارد که هم ظاهر و هم معنی یک چیز باید با دقت و تیزی دیده و درک شوند. به عبارتی، هر دو جنبه ظاهری و معنایی باید به خوبی و با روشنایی مورد توجه قرار گیرند.
تیزی ازو یافته گوش دگر
داد بهر گوش ز تیزی خبر
هوش مصنوعی: شخص دیگری گوشش را تیز کرده تا از صدای تیز و واضح آگاه شود.
پر رگ و در رگ نه نشانی ز خون
لیک هم از رگ دودش خون برون
هوش مصنوعی: در رگهای بدن هیچ نشانهای از خون دیده نمیشود، اما با این حال، از رگها بخار و دود میآید که نشاندهنده وجود خون است.
طرفه نباتی مکه چو شد در دهن
خونش چو حیوان بدر آید ز تن
هوش مصنوعی: وقتی که گیاه مکه در دهانش قرار میگیرد، خونش مانند حیوانی از تنش خارج میشود.
خوردن آن بوئی دهن کم کند
سستی دندان همه محکم کند
هوش مصنوعی: بوی آن خوراکی موجب میشود که دهان را شاداب کند و دندانها را نیز تقویت نماید.
سیر خورد گرسنه در دم شود
گرسنه را گرسنگی کم شود
هوش مصنوعی: اگر کسی که گرسنه است، هنگام خوردن سیر بخورد، ممکن است گرسنگی او کم شود و احساس سیری بیشتری پیدا کند.
از در تعظیم فتاده به هند
صد در تعظیم گشاده به سند
هوش مصنوعی: اگر کسی در هند به خاطر احترام و ادب به زمین بیفتد، به همان اندازه در سند درها به روی او باز خواهد شد.
سرخی رویش ز سه خدمتگرش
چونه و فوفل شده رنگ آورش
هوش مصنوعی: زیبایی و سرخی چهرهاش به خاطر خدمات سه نفر است که او را به بهترین شکل آراسته و زینت دادهاند.
طرفه که با این سه شریکش به پس
مرتبه و نام همون راست بس
هوش مصنوعی: شگفتانگیز است که با وجود این سه شریک، به وعدههایشان پشت کرده و نام راست را نیز فراموش کنند.
گر چه که آبش به نوی هست بیش
کهنه شود بیش کند آب خویش
هوش مصنوعی: هرچند که آبش نو و تازه است، اما با گذر زمان کهنه و کهنهتر میشود.
گر چه که از آب شود زرد رو
لیک ز زردیش بود آبرو
هوش مصنوعی: هرچند که آب به خاطر خاصیتی از زردی، رنگش تغییر کند، اما این زردی باعث از بین رفتن اعتبار و خوبیاش نمیشود.
برگ که باشد به درختان فراخ
زود شود خشک چو افتد ز شاخ
هوش مصنوعی: برگها وقتی به درختان گسترده و سرسبز متصل هستند، زود خشک میشوند و میریزند وقتی که از شاخه جدا شوند.
برگ عجب بین که گسسته ز بر
وز پس شش ماه بود تازه تر
هوش مصنوعی: عجب است که برگی که شش ماه از درخت جدا شده، هنوز هم تازه و سرسبز است.
حرمتش از پیشگه و پائگاه
هم به گدا محترم و هم به شاه
هوش مصنوعی: احترام و ارزش این مکان از گذشته تا به حال، هم برای فقیران و هم برای پادشاهان محفوظ است.