برگردان به زبان ساده
چو شاه شرق ز یغمای روم باز آمد
پیاده گشت از این سبز خنک چوگانی
هوش مصنوعی: زمانی که شاه شرق از جنگ با روم بازگشت، از اسب پیاده شد و در این دشت سبز و خنک قدم زد.
برفت در حرم و سوی تیر کرد خطاب
که ای وزیر جهان دیده پیر نورانی
هوش مصنوعی: به حرم رفت و به سمت تیر (یعنی رمز یا نشانه) رو کرد و گفت: ای وزیر، تو که سالها تجربه داری و چهرهات پر از نور و روشنی است.
همین زمان برو و قاضی فلک را گوی
که یک نفس چه بود گر قدم برنجانی
هوش مصنوعی: همین حالا برو و به قاضی آسمان بگو که یک لحظه چه سودی دارد اگر قدمی بر زمین بگذاری.
بخواند تیر همان لحظه سعد اکبر را
که هیچ چاره نبودش ز بنده فرمانی
هوش مصنوعی: تیر در آن لحظه سعد اکبر را هدف قرار داد و هیچ راه فراری برای او نبود تا از دست بنده فرار کند.
زبان برسم دعا برگشود هرمز و کرد
بروز لفظ گهربار گوهر افشانی
هوش مصنوعی: هرمز زبانش را به دعا گشود و با کلمات گرانبهایش شروع به جلوهگری کرد.
عروس چرخ زبرجد که در خورست بدو
سر سریر کیانی و تاج سلطانی
هوش مصنوعی: عروس آسمان که رنگ سبز زبرجد دارد، در میان ستارهها نشسته است و بر فراز تخت شاهانه و با تاج سلطنتی دیده میشود.
درون پرده ی عصمت نشسته چون بلقیس
بزیر خاتم او ملکت سلیمانی
هوش مصنوعی: در پشت پردهی پاکی همچون بلقیس نشسته است و زیر انگشتر او، سلطنت سلیمان را دارد.
قمر در آمد و بنهاد شمع کافوری
برون ستاده دو پیکر برسم دربانی
هوش مصنوعی: ماه نمایان شد و شمعی با قیر کافوری روشن کرد، دو شکل در کنار هم به حالت نگهبانی ایستادهاند.
خروش چوبک کیوان هندی از سر بام
طنین فکنده درین نه رواق پنگانی
هوش مصنوعی: صدای دلنشین چوبی که در آسمان هندوستان میپیچد، از بالای بام به گوش میرسد و در این مکان، صدای آن در دل این فضا طنینانداز شده است.
نشسته زهره ی بربط زن ارغنون در چنگ
ز عندلیب سبق برده در خوش الحانی
هوش مصنوعی: زهره ی بربط (نوازنده) در حال نواختن سازش است و صدای دلنشین او از صدای بلبل پیشی گرفته است.
شه سپهر زبان برگشود با برجیس
که ای ندیده بدانش کسی ترا ثانی
هوش مصنوعی: شاه آسمان تعلیمات خود را به برجیس بیان کرد و گفت: ای کسی که هیچکس مانند تو را نمیشناسد.
بیا بگوی که امروز در جهان علوم
کرا رسد که کند دعوی جهانبانی
هوش مصنوعی: بیایید ببینیم امروز در دنیای علم و دانش چه کسی وجود دارد که بتواند ادعای رهبری و سرپرستی جهان را داشته باشد.
چو مشتری بشنید این سخن بپاسخ گفت
که ای بسلطنت و تاج داری ارزانی
هوش مصنوعی: وقتی مشتری این حرف را شنید، پاسخ داد که ای کسی که دارای سلطنت و تاج هستی، این نعمت به تو ارزانی باد.
تو نور چشم جهانی و شمع جمع فلک
زهی منوّر از انوار لطف یزدانی
هوش مصنوعی: تو روشنی چشمهای جهانی و روشنایی بخش جمع ستارگان هستی، چقدر از نورهای رحمت خداوند نورانی هستی.
ز عقل کل که ازو کلّ عقل گیرد فیض
شنیده ئی گه ارشاد در سخن رانی
هوش مصنوعی: از عقل جامع که تمامی عقلها از او بهرهمند میشوند، شنیدهایم که گاهی در بیان کلمات و راهنماییها، از او ارشاد و هدایت میرسد.
که فاضلیست در این دور در دیار عجم
که روشنست بدو دیده ی مسلمانی
هوش مصنوعی: در این زمان و در سرزمین عجم، فردی دانا وجود دارد که بینایی مسلمانان را روشن کرده است.
سزد که صدرنشینان عالم ملکوت
بر آستان رفیعش نهند پیشانی
هوش مصنوعی: شایسته است که افراد برتر و عالیمقام عالم هستی، بر درگاه بلند و باشکوه او به احترام نیاز بنهند.
چو این سخن بشنیدم سئوال کردم ازو
که کیست اینکه فرو مانده ام ز حیرانی
هوش مصنوعی: وقتی این حرف را شنیدم، از او پرسیدم که کیست این شخص که باعث شدهام در حیرت و سرگردانی بمانم.
جواب داد که ای نافذ از تو حکم قضا
بگویم ارچه تو باید که اینقدر دانی
هوش مصنوعی: او گفت: ای کسی که به همه چیز تسلط داری، من از تو میخواهم که درباره قضا و قدر صحبت کنم، هرچند که تو خود باید به خوبی از این موضوع آگاه باشی.
شه افاضل و سلطان چار بالش چرخ
مدار مرکز آفاق رکن بکرانی
هوش مصنوعی: شاه فرزانه و پادشاه، محور چهارگانۀ جهان است. مرکز عالم، اساس و پایهای بینظیر دارد.
