برگردان به زبان ساده
چون سرخ گل بر آمد ازین سبز بوستان
آفاق شد ز مرغ سحر خوان پر از فغان
هوش مصنوعی: زمانی که گل سرخ از این باغ سبز به بار میآید، تمام جهان به صدا درمیآید و آواز مرغ سحر پر از ناله وگریه میشود.
خاتون نیمروز برون آمد از افق
از روی دلفروز بر افکند طیلسان
هوش مصنوعی: بانوی دلفریب روز، از افق بیرون آمد و با زیباییاش پردهای از نور به روی زمین انداخت.
پیدا شد از افق علم خسرو ختا
وز دیده گشت رایت شاه حبش نهان
هوش مصنوعی: از دور در افق، شخصیت برجستهای به نام خسرو ختا نمایان شد و پرچم شاه حبش به گونهای پنهان از دیدها به نظر رسید.
من گشته از روان بری و جان ز تن ملول
دل کرده از قدح سبک و سر ز می گران
هوش مصنوعی: من از زندگی خسته شدهام و روحام از تنم رنجور است. دلم از نوشیدن شراب سبک خسته است و سرم از سنگینی می به تنگ آمده.
رفتم بصف صفه نشینان شهر قدس
دیدم جماعتی همه گویای بیزبان
هوش مصنوعی: به شهر قدس رفتم و در کنار جمعی نشستم که همه در حال صحبت بودند، اما هیچ کدام زبان نداشتند و قادر به بیان احساسات و افکارشان نبودند.
مستنشق روایح بستانسرای خلد
مستنطق بدایع سکّان لامکان
هوش مصنوعی: شخصی در حال استشمام عطر و بوی خوش باغهای بهشت است و از زیباییهای و نکات جالبی که درباره ساکنان آنجا وجود دارد، سخن میگوید.
حرف وجود شسته ز لوح مکونات
خط عدم کشیده در آیات کن فکان
هوش مصنوعی: وجود، با دقت و روشنی تمام از لوح سرنوشت، نشانههای عدم را بر چیده و در نشانههای «باش و بشو» به تصویر کشیده است.
لاهوتی و سباسب ناسوت زیر پی
ناسوتی و مراکب لاهوت زیر ران
هوش مصنوعی: وجود الهی و دنیوی در هم تنیدهاند؛ در حالی که هستی مادی زیر سلطهٔ وجود معنوی قرار دارد و نیروهای آسمانی در آن حکمفرما هستند.
چون بحر در تموج و از موج بر کنار
چون شمع در میانه و از جمع بر کران
هوش مصنوعی: مانند دریا که در تلاطم است و از امواجش جداست، مثل شمعی که در میان جمعیت قرار دارد و از آنها فاصله گرفته است.
منظور عین ناظر و ناظر همه نظر
صورت همه معانی و معنی همه بیان
هوش مصنوعی: این بیت به رابطه بین مشاهدهگر و آنچه مشاهده میشود اشاره دارد. به این معناست که کسی که ناظر است، همزمان با مشاهده اشیاء و صحنهها، درک عمیقتری از مفاهیم و معانی آنها نیز دارد. این ناظر قادر است به تمامی ابعاد و معانی هر چیز توجه کند و درکی جامع از واقعیتها به دست آورد. در حقیقت، او نه فقط به ظاهر اشیاء مینگرد بلکه به عمق معنایی آنها نیز پیمیبرد.
قائم بجوهر دل و دل خالی از عرض
در بیخودی یقین وز خود مانده در گمان
هوش مصنوعی: در جستجوی حقیقت در عمق وجود خود باش و بدان که دل خالی از ظاهر و ظاهرگرایی، در حالت هستی واقعی است و زمانی که از خود فاصله بگیری، در شک و تردید گرفتار خواهی شد.
اورادشان ثنای وزیر جهان خدیو
تسبیحشان دعای خدیو جهان ستان
هوش مصنوعی: عبادت و آداب آنها با ستایش وزیر بزرگ جهان همراه است و ذکرشان به معنای دعا برای خداوندی است که جهانیان را در اختیار دارد.
دیدم در آن میانه بزرگی فرشته وش
اقطاب را امام و امم را خدایگان
هوش مصنوعی: در میان جمعی، موجودی با زیبایی فرشتهوار و بزرگی را دیدم که اقطاب و رهبران را به عنوان امام و امم دیده میشدند و برتر از آنها به نظر میرسید.
در بر ز اطلس فلک سیمگون لباس
بر سر ز چتر زرکش خورشید سایبان
هوش مصنوعی: در آغوش آسمان، لباس زیبا و نقرهای بر تن کرده و زیر چتر طلایی خورشید، به آرامش نشسته است.
پرسیدم از خرد که چه قومند و حال چیست
کاینان نهاده اند در این روضه آشیان
هوش مصنوعی: از خرد پرسیدم که این قوم چه کسانی هستند و حالشان چگونه است که در این باغ، خانهای ساختهاند.
قطب فلک که دید روان گشته بر زمین
نقش ملک که دید عیان گشته در جهان
هوش مصنوعی: اگر به آسمان نگاه کنی، میبینی که ستارهها و سیارات در حال حرکت هستند، و این حرکت آنها بر روی زمین نیز تاثیر دارد. همچنین، نشانهها و نشانههای پادشاهی و قدرت در دنیا به وضوح دیده میشود.
این زمره ساکنان بهشتند یا ملک
وین خطه تختگاه عراقست یا جنان
هوش مصنوعی: این جمعیت یا ساکن بهشت هستند و یا از فرشتگان، و این منطقه یا محل حکومت آنان است و یا بهشتی دیگر.
دل را که بود معتکف آستان شوق
آمد ندای هاتف غیبی بگوش جان
هوش مصنوعی: دل کسی که با عشق در آستان شوق به سر میبرد، ندا و پیام پنهانی را از عالم غیب میشنود.
کان خواجه فخر دولت و دینست کز علو
شد پایمال همت او فرق فرقدان
هوش مصنوعی: خواجه فردی است که هم در دنیا و هم در دین، مقام و جایگاه بلندی دارد و به خاطر اراده و تلاشش، برتریهایش از دید دیگران پنهان مانده است.
کاورد بهر تهنیت صحّت وزیر
روحانیان عالم جانرا بمیهمان
هوش مصنوعی: به خاطر خوشامدگویی، سلامتی وزیر روحانیان جهان را به میهمان تقدیم میداریم.
زین مژده بسکه سیم و زر افشاند در عراق
امروز کس نمی دهد از مفلسی نشان
هوش مصنوعی: امروز در عراق به خاطر خوشحالی و نعمتهای زیادی که به آنجا آمده، هیچکس نشانهای از فقر و نداری را نشان نمیدهد.
در دور آن بزرگ فلک قدر در جهان
کس بی نوا نماند خصوصاً در اصفهان
هوش مصنوعی: در دایرهی وسیع دنیا، هیچکس نیست که بینیاز باشد، بهویژه در شهر اصفهان.
شاه فلک که قیصر قصر زبرجدست
بادش فتاده همچو کدائی بر آستان
هوش مصنوعی: آسمانپادشاهی که سلطنتش همچون قصرهای زینتی است، به زمین افتاده و مانند گدایان بر درگاه خوار و ذلیل است.