برگردان به زبان ساده
دبیران را منم استاد و میران را منم قُدوه
مرا هم قُدوه هم استاد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: من معلم دبیران و الگوی فرمانران هستم، همچنین برای همه آنها، هم در مقام الگو و هم در مقام معلم، مورد احترام و ارادت هستم.
دمی کز روح قدس آمد سوی جان بنت عمران را
مرا آن دم سوی جان داد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: در لحظهای که روح قدس به سوی جان حضرت مریم آمد، آن لحظه عزت و مقام بزرگی به من داد.
وگر ده چشمه بگشاد ابن عمران از دل سنگی
مرا بحری ز دل بگشاد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: اگر ده چشمه از دل سنگی بگشاید، عزالدین بوعمران از درون دل من دریایی باز کرد.
بشر گفتی ملک گردد بلی گردد بدو بنگر
ملک خُلق و بشر بنیاد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: انسان میتواند مانند یک ملائک شود، اما برای این کار باید به درستی به خود و دیگران نگاه کند. سرنوشت و سرگذشت آدمی به نوع نگاه و بنیاد وجود او بستگی دارد.
اگر ز اصلاب اسلافند زاده هر یکی بنگر
ز آب چشمهٔ جان زاد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که اگر هر کدام از نسلهای گذشته به ارث و نیکیهای خود وابستهاند، میتوان به منبع زنده و خالص (چشمهٔ جان) نگاه کرد که عزالدین بوعمران از آن زاده شده است. به نوعی اشاره به این دارد که او از خانوادهای با ریشههای عمیق و با ارزش آمده است.
به لطف و علم و حلم و عزم مستغنی است پنداری
ز آب و خاک و نار و باد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: این شعر به ویژگیهای انسانی اشاره دارد که با صفات نیکو مثل لطف، دانش، صداقت و اراده قوی، از نیازهای مادی و فیزیکی بینیاز است. به عبارتی، این انسان به حدی از کمال رسیده که دیگر به دنیای مادی وابسته نیست و میتواند بر دشواریهای طبیعی مثل آب، خاک، آتش و باد فائق آید.
در آن مسند که چون طور است ثعبان کلک و بیضا کف
کلیمی بین چو خضر آزاد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: در آن جایگاه که مانند کوه طور است، قلمی به شکل مار و دایرهای در دست یک یهودی مشاهده کن، همچون خضر که انسان آزادی است و عزالدین بوعمرانی در آنجا حضور دارد.
امام الامه صدر السنه محی المله سیف الحق
ریاستدار دین آباد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف یک شخصیت مهم و والای دینی میپردازد که رهبری مسلمانان را بر عهده دارد و به عنوان پیشوای سنّیها شناخته میشود. او به احیای دین و مقامات معنوی پرداخته و به کمک شمشیری از حق، دین را برقرار میسازد و در سرزمینهای دینی به رهبری و اصلاح امور میپردازد. این شخص، عزت و سرافرازی را برای ملت خود به ارمغان آورده و نمادی از قدرت و خرد دینی است.
محمد نطق و نعمان لفظ و احمد رای و مالک دم
که امت را رسد فریاد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: محمد دارای سخنوری و شیوا زبانی است، نعمان در بیان و لفظ قوی است، احمد در رأی و اندیشه برتر است و مالک در اموری که به زندگی و سرنوشت امت مربوط میشود، توانایی و نفوذ دارد. در اینجا، به فریاد و ندای عزت و رستگاری امت اشاره شده است که به دست بوعمران (که احتمالاً به عنوان شخصیتی مؤثر و یاریگر شناخته میشود) میرسد.
به دل دریای بصره است و به کف دجله و زین هر دو
کند تبریز را بغداد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: دل او مانند دریای بصره است و در دستش مانند آب دجله جریان دارد. او از هر دو، تبریز را به بغداد عزالدین بوعمران متصل میکند.
بیان ثعلبی راند هم از تفسیر خرگوشی
نماید شیر انسی زاد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: تعبیر ثعلبی را از تفسیری که شبیه خرگوش است، منتقل میکند و شیر انسانی که فرزند عز الدین بوعمران است، نمایان میشود.
اجازت خواهم از کلکش بدان تفسیر اگر بیند
که تایید ابد بیناد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: من اجازه میطلبم از عقل خود برای تفسیر این سخن، اگر ببیند که تأیید دائمی در تار و پود وجود عزالدین بوعمران نهفته است.
جهان داور چو فاروق است و جاندار و چو فرقان هم
که آرد هم شفا هم داد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: جهان مانند قاضی است که عدالت را برقرار میکند و حیات را به ارمغان میآورد. او توانایی این را دارد که هم موجب درمان بیماریها شود و هم حقایق را روشن کند، همچنان که در کارهای عزالدین بوعمران مشاهده میشود.
بدین یک قطعه ده بیت کارزد صدهزار آخر
سر افراز جهان افتاد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: این جمله به این معنی است که با نوشتن یک قطعه شعر که شامل ده بیت باشد، طلیعهای از کارهای بیشمار و عظیم به دست خواهد آمد که در نهایت نام عزالدین بوعمران در جهان شناخته خواهد شد.
من آن گویم که تا روید زمین را بیخ بوزیدان
قوی شاخ و قوی بر باد عزالدین بوعمران
هوش مصنوعی: من آن را بیان میکنم که زمین به ریشههای قوی و شاخهای محکم نیاز دارد و این ریشهها باید با قدرت در برابر بادهای سخت مقاومت کنند.
