برگردان به زبان ساده
دلهای ما قرارگه درد کردهاند
دار القرار بر دل ما سرد کردهاند
هوش مصنوعی: دلهای ما، جایی برای درد و رنج شدهاند و مکان امن ما حالا، بر دلهایمان سردی و بیاحساسی حاکم شده است.
این صد هزار نرگسه بر سقف این حصار
رخسار ما چو نرگس نو زرد کردهاند
هوش مصنوعی: این تعداد گل نرگس که بر روی دیوار این حصار وجود دارد، همچون صورت ما به طرز نو و زردی تغییر یافته است.
در پیش آتشی که ز سنگ قضا جهد
جانهای ما نتیجهٔ گوگرد کردهاند
هوش مصنوعی: در برابر آتشی که به حکم سرنوشت جانهایمان را به تلاشی میبرد که مانند گوگرد تجزیه شدهایم.
خورشید در نقاب عدمد شد ز شرم آنک
رخسار روزگار پر از گرد کردهاند
هوش مصنوعی: خورشید از شرم، به پشت نقاب پنهان شده است چرا که چهره روزگار پر از آلودگی و غبار است.
و آنک پدید خویی خورشید گم شده
سیمرغ را چو شب پره شبگرد کردهاند
هوش مصنوعی: در این بیت، به این موضوع اشاره شده که شب، همانند یک موجودی خفاشمانند، یک خورشید گمشده را که نماد سیمرغ است، میپوشاند. به عبارتی، شب توانسته است نور و درخشانی خورشید را به پوشش خود درآورد و آن را پنهان کند.
در باغ عهد جای تماشا نماند از آنک
صد خار را موکل یک ورد کردهاند
هوش مصنوعی: در باغی که قرار بود زیبا و تماشایی باشد، دیگر جایی برای دیدن باقی نمانده، زیرا موکل (نگهدار) صد خار، یک دعا یا کلام را بر افراشتهاند.
دردا که تا سواد خراسان خراب گشت
دلها خراب زلزلهٔ درد کردهاند
هوش مصنوعی: آه که چه بدبختی پیش آمده، تا جایی که خراسان ویران شده، دلها نیز از شدت درد به هم ریختهاند.
یارب که دیو مردم این هفتدار حرب
در چاردار ملک چه ناورد کردهاند
هوش مصنوعی: خدایا! دیوانههای این جنگ در این کشور چه بلایی بر سر مردم آوردهاند.
از غبن آن جهان که چو آن هشت خلد بود
ای بس دلا که هاویه پرورد کردهاند
هوش مصنوعی: از دست رفتنِ آن جهانی که همچون هشت بهشت است، وای بر دلها که به جهنم پرتاب شدهاند.
گر بود چار شهر خراسان حرم مثال
راهش کنون چو ششدرهٔ نرد کردهاند
هوش مصنوعی: اگرچه چهار شهر خراسان مقدس هستند، اکنون مانند شش حفره بازی نرد به هم درهم تنیده شدهاند.
اصحاب فیل بین که به پیرامن حرم
کردند ترکتاز و نه در خورد کردهاند
هوش مصنوعی: در این متن به گروهی از افراد اشاره شده است که در اطراف یک مکان مقدس تجمع کردهاند و به نوعی به نمایش قدرت و شجاعت پرداخته و کارهای غیرمنصفانهای انجام میدهند. این افراد به دنبال تخریب و آسیب رساندن به فضای مقدس هستند و نشان میدهد که اقدامات آنان با هدفی ناپسند انجام میشود.
هان ای سپاه طیر ابابیل زینهار
کاصحاب فیل هرچه توان کرد کردهاند
هوش مصنوعی: ای سپاه پرندگان ابابیل، مراقب باشید که یاران فیل هر کاری از دستشان برآمده انجام دادهاند.
خاقانیا خزینهٔ گیتی به جو مخر
کز کیمیای عافیتش فرد کردهاند
هوش مصنوعی: ای خاقانی، خزانهٔ دنیا را به دست مگیر، زیرا که با ارزشترین چیزها را از آن جدا کردهاند.