برگردان به زبان ساده
به تعوذ چو پاک کردی راه
متوسل شدی به بسم الله
هوش مصنوعی: وقتی که با توبه و پاکسازی خود شروع می‌کنی، در واقع با نام الهی به درگاهی از رحمت و کمک راه پیدا می‌کنی.
وقت آن شد که شاهد لاریب
بر تو جولان کند ز حجله غیب
هوش مصنوعی: زمان آن فرارسیده است که حقیقت روشن و بی‌هیچ شکی بر تو نمایان شود و از دنیای پنهان بیرون بیاید.
بینی آن شاهد نگارین را
کرده در بر شعار مشکین را
هوش مصنوعی: این بیت اشاره به دیدن یک معشوق زیبا دارد که در آغوش خود، دمنوش خوشبویی مانند مشک را در دست دارد. این تصویر نشان‌دهنده زیبایی و ظرافت معشوق و همچنین جذابیت عطر مشک است که بوی دلپذیری را به فضا می‌افکند.
آفتاب بلند از سایه
بسته بر روی خویش پیرایه
هوش مصنوعی: خورشید از زیر سایه‌ی خود بیرون می‌آید و به ارتفاع می‌رسد.
از اولواالایدی اش رسیده شعار
بهر نظاره اولواالابصار
هوش مصنوعی: از صاحبان عقل و درایت نشانه‌ای آمده است که برای بینندگان با بصیرت قابل توجه است.
وز پی خلعت بنی العباس
از حریر حروف کرده لباس
هوش مصنوعی: از روی لباس حریرین که نشانه و علامت بنی‌عباس است، دوخت و دوزی زیبا و فاخر درست کرده‌اند.
تا در آن کسوتش ببیند هوش
چشم بنهاده بر دریچه گوش
هوش مصنوعی: او با هوش و ذکاوت خود به گونه‌ای به دنیای اطرافش نگاه می‌کند که حتی از جزئیات کوچک هم غافل نمی‌شود.
چون کشی از سرش حریر حروف
ظهر و بطنش شود تو را مکشوف
هوش مصنوعی: زمانی که پرده‌های راز از کلمات برداشته شود، اسرار درونی و پنهان آن برای تو روشن و نمایان می‌گردد.
ظهر و بطن است جمله قرآن را
از پی یکدیگر بجوی آن را
هوش مصنوعی: در قرآن، ظاهر و باطن همه مفاهیم به هم مرتبط هستند، پس باید به دنبال درک عمیق‌تر و ارتباط این معانی با یکدیگر باشی.
ظهر و بطن است و بطن بطن یقین
همچنین تا به سبع یا سبعین
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که در این دنیا و در وجود انسان، چند لایه و عمق از حقیقت وجود دارد. هر لایه، لایه دیگری را در خود جای داده و از نظر درک و شناخت، این لایه‌ها می‌توانند عمیق‌تر و پیچیده‌تر شوند. این عمق می‌تواند تا هفت یا هفتاد لایه ادامه یابد و هر یک از این لایه‌ها به نوعی نماد و نمایانگر حقیقتی از زندگی و وجود انسان است.
لفظ را چون کنی به ظهر قیاس
قشر و مغزند پیش خرده شناس
هوش مصنوعی: وقتی کلمات را با دقت و درستی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می‌دهی، می‌توانی تفاوت‌های ظاهری و عمیق آن‌ها را شناسایی کنی. باید توجه داشته باشی که هر سطحی از معنا و مفهوم، نیاز به درک و شناخت دقیق دارد تا به خوبی درک شود.
ظهر را هم به بطن چون نگری
همچنین قشر و مغزشان شمری
هوش مصنوعی: اگر در میانه روز نیز به عمق چیزها بنگری، می‌توانی لایه‌ها و اصل وجودشان را درک کنی.
بطن سابق چو قشر لاحق را
بطن لاحق چو مغز سابق را
هوش مصنوعی: هر چیزی که در گذشته وجود داشته، می‌تواند تأثیری بر آنچه در حال حاضر است بگذارد؛ و آنچه اکنون داریم، به نوعی بازتابی از آنچه پیش از این بوده است. به عبارت دیگر، ریشه‌ها و تاریخ ما در شکل‌گیری و تعریف حال ما نقش دارند.
تا به پای عمل ز قشر عبور
نکنی نفتدت به مغز عثور
هوش مصنوعی: برای اینکه به عمق و حقیقتی برسید، باید از سطح و ظاهر موضوع فراتر بروید و به دل عمل بزنید.
هست ماندن به قشر دأب دواب
مغز جو مغز چون اولواالالباب
هوش مصنوعی: در این متن به این نکته اشاره شده که بقای انسان بر اصول و ارزش‌هایی استوار است، مشابه به وجود مغز و تفکر در افرادی با درک بالا. ارتباطی به استقامت یا پایداری در برابر چالش‌ها دارد.
ای بسا کس که هم به قشر نخست
باز ماند و به مغز راه نجست
هوش مصنوعی: بسیاری از افراد فقط به ظاهر چیزها توجه می‌کنند و از عمق و حقیقت آن‌ها بی‌خبر می‌مانند.
چون بهایم به پوست شد خرسند
آدمی سان ز مغز پوست نکند
هوش مصنوعی: وقتی انسان‌ها مانند حیوانات فقط به ظاهر و پوست خود اهمیت دهند، دلیلی برای خوشحالی نیست. انسان باید به عمق و مغز خود توجه کند و فراتر از ظاهر ببیند.
از کلام خدا به لفظ رسید
لفظ دانست و لفظ خواند و شنید
هوش مصنوعی: از کلام خدا بهره‌مند شد و این کلام به صورت کلام انسانی در آمد، سپس فهمید، آن را خواند و شنید.
ظهر قرآن بر او نکرد ظهور
بطن ها ماند در بطون مستور
هوش مصنوعی: در دل قرآن حقیقت‌هایی نهفته است که هنوز آشکار نشده‌اند و در درون خود رازهای بسیاری را پنهان کرده است.
یافت گنجی طلسم او نشکست
جز به نقش طلسم او ننشست
هوش مصنوعی: گنجی پیدا شد که برای به دست آوردن آن، باید طلسم آن را بشکنی و نمی‌توانی به آن دست یابی مگر با شکستن طلسمش.
دیده از گنج خشت بر دیوار
خشت دیوار گنج کرده شمار
هوش مصنوعی: چشم خود را به گنج های نهفته در دیوار بنا متمرکز کن و شمارش کن که چقدر از این گنج ها در دیوار وجود دارد.
نور عقلش نگشته راهنمای
که یکی خشت برکند از جای
هوش مصنوعی: نور عقل او نتوانسته راهنمایی کند که یکی از جای خود حرکت کند و خشت را بردارد.
بگشاید رهی به جانب گنج
شود از نقد گنج گوهر سنج
هوش مصنوعی: راهی به سوی گنج باز می‌شود و از دارایی‌های واقعی، گنجی با ارزش می‌سازند.
حق ازان حبل خواند قرآن را
تا بگیری به سان حبل آن را
هوش مصنوعی: خداوند قرآن را به عنوان یک رشته یا حبل معرفی کرده است تا تو هم مانند آن، به واسطه این کتاب الهی به حقیقت و معنا دست یابی.
بدرآیی ز چاه نفس و هوا
کنی آهنگ عالم بالا
هوش مصنوعی: از چاه نفس بیرون بیایی و به سمت عالم بالا حرکت کنی.
نه که آیی به مال و جاه فرو
از بلندی روی به چاه فرو
هوش مصنوعی: نمی‌گویم که به خاطر ثروت و مقام به پایین بیایی، بلکه از بلندای وجودت به دلایل دیگری به سمت سختی‌ها نرو.
رسن آمد کزین نشیمن پست
به در آیی در آن رسن زده دست
هوش مصنوعی: می‌توانی با استفاده از رشته‌ای که به دستت داده شده، از این مکان پایین‌تر خارج شوی.
تو بدان دست و پای خود بستی
واندر این تنگ جای بنشستی
هوش مصنوعی: تو خود را در قید و بند قرار دادی و در این فضای محدود جا گرفتی.
