برگردان به زبان ساده
چو اردیبهشت آمد و روز جوش
کشیدند لشکر سوی رزم کوش
هوش مصنوعی: هنگامی که اردیبهشت ماه فرا میرسد و روز به اوج خود میرسد، ارتش به سوی میدان جنگ آماده میشود.
جهاندیده گوید که خورشید و ماه
ندیدهست تا هست چندان سپاه
هوش مصنوعی: کسی که تجربه زیادی دارد، میگوید خورشید و ماه را ندیده است زیرا هنوز آنقدر افراد و نیروهای زیادی وجود دارند.
هزاران هزار و چهارصد هزار
گزیده سپه بود و نیزهگزار
هوش مصنوعی: بسیاری از سپاهیان با نیزههای خود در این لشکر حضور داشتند.
زمین از گرانیش ناله گرفت
از آتش زمین رنگ لاله گرفت
هوش مصنوعی: زمین به خاطر سنگینی خود شکایت میکند و از شدت گرما، رنگش مثل گل لاله تغییر میکند.
به خورشید بر شد ز هامون غبار
برآمد ز گاو و ز ماهی دمار
هوش مصنوعی: از هامون غبار و دود به آسمان بلند شد، به مانند خورشید که در آسمان میتابد، و درختان و جانوران از این وضعیت متاثر شدند.
همی شیهه اسبان تازی ز بند
ز دل هوش مرّیخ و کیوان بکند
هوش مصنوعی: صدای شیهه اسبان عرب به قدری بلند و پرتوان است که توجه همه را جلب میکند و دلها را از فکر و خیال دور میکند.
نهان گشت خاک زمین زیر نعل
هوا گشته از پرنیان زرد و لعل
هوش مصنوعی: زمین به زیر نعل اسبها پنهان شده و هوا به خاطر زیبایی و رنگهایش مانند پرنیان زرد و قرمز به نظر میرسد.
به گاو و به ماهی رسیده ستوه
درخت گران گشته هامون چو کوه
هوش مصنوعی: درختان کهنسال و محکم به سختی و فشار زمین دچار مشکل شدهاند و محیط زیست اطراف آنها، مانند هامون، به حالت کوه مانند و محکم درآمده است.
از آوای شیپور وز نای نیز
نمود اهرمن را همی رستخیز
هوش مصنوعی: از صدای شیپور و نای چنین به نظر میرسد که اهریمن نیز به حرکت درآمده و قیام کرده است.
از این سان سوی اندلس کرد روی
به پیش اندرون قارن رزمجوی
هوش مصنوعی: او با شجاعت و عزم به سوی اندلس حرکت کرد و در دل به فکر نبرد و جنگ بود.
وزآن روی کوش جهاندیده باز
یکی لشکر آورده بود او فراز
هوش مصنوعی: از طرفی، فردی که در دنیا تجربه و دانش دارد، به همراه خود یک گروه یا لشکر به بالای کوه آورده بود.
سپاهش ندانست گردون که چند
فزون از ستاره به چرخ بلند
هوش مصنوعی: سپاه او ندانست که در آسمان، تعداد ستارهها چقدر بیشتر از آن چیزی است که به چشم میآید.
به دفتر دوباره هزاران هزار
نوشته دبیران دانا شمار
هوش مصنوعی: در دفتر بارها و بارها، نوشتهها و مطالب زیادی از افراد آگاه و دانشمند وجود دارد.
بدان بود کز آبها بگذرد
تن سلم در زیر پی بسپرد
هوش مصنوعی: بدانید که موجودی که از آبها عبور میکند، در زیر پاهایش، گزند و آسیب را تحمل میکند.
چو آگاه شد او ز سلم و سپاه
بخندید و گستاخ شد او به راه
هوش مصنوعی: زمانی که او از وجود صلح و نیروهای نظامی مطلع شد، با خندهای به خود جسارت نشان داد و به سوی مسیر خود پیش رفت.
بفرمود تا مردم رزمساز
همه سوی طارق کشیدند باز
هوش مصنوعی: او دستور داد تا سربازان آماده نبرد، به سمت طارق (جایی مشخص) حرکت کنند و هر کدام در سمتهای مختلف به کار خود ادامه دهند.
سراسر بدان جا کشیدند رخت
نهانی نهادند و کردند سخت
هوش مصنوعی: در آن مکان تمامی وسایل و لوازم را به آرامی منتقل کردند و پس از پنهان کردن آنها، کار را محکم و جدی انجام دادند.
زن و بچّه و مردم و چارپای
نماندند کس ریسمانی به جای
هوش مصنوعی: هیچکس دیگری از زن و فرزند و مردم و حتی چهارپایان باقی نمانده که بتواند کمکی کند یا حمایتی ارائه دهد.
شدند ایمن از کار فرزند و زن
کشاورز و دهقان و شمشیرزن
هوش مصنوعی: کشاورز و دهقان و شمشیرزن از خطرات کار فرزند و همسر خود در امان شدند.
به طارق فرستاد چندان خورش
کز آن بودشان سالیان پرورش
هوش مصنوعی: چندین خورشید به طارق ارسال کردند که از آنها سالها به پرورش و رشد پرداختند.
ز گاوان، وز گوسفندان گله
برآن کوه بر بیشبان شد یله
هوش مصنوعی: از میان گاوان و گوسفندان، گروهی به سمت آن کوه رفتند و بدون چوپان آزادانه گام برداشتند.
پس از راه «افرنجه» سلم سترگ
بیامد به دریای روم بزرگ
هوش مصنوعی: بعد از گذر از سرزمینهای دور، شخصی بزرگ و پر نفوذ به دریای روم رسید.
به آب اندر افگند کشتی هزار
نخست از همه قارن نامدار
هوش مصنوعی: کشتی بزرگی که هزاران مسافر را به آب میاندازد، در ابتدا با نام قارن مشهور آغاز به حرکت میکند.
به دریا گذر کرد با آن سپاه
کز ایران و توران بدو داد شاه
هوش مصنوعی: او با آن گروه قوی که به ایران و توران تعلق داشتند، به دریا رفت و شاه بر این گروه فرمان داد.
فرستاد کشتی سوی سلم باز
نشاند اندر او لشکر رزمساز
هوش مصنوعی: کشتی را به سوی سلم فرستاد و در آن لشکری از جنگجویان قرار داد.
چو یک نیمه لشکر گذر کرد از آب
به کوش آگهی آمد اندر شتاب
هوش مصنوعی: وقتی نیمهای از لشکر از آب گذشت، خبر و اطلاع به سرعت به دست آنها رسید.
