برگردان به زبان ساده
چنین گفت گویندهٔ داستان
ز گفتار آن پاکدل راستان
هوش مصنوعی: سخنگوی داستان دربارهی سخنان دلپاک آن راستگو صحبت میکند.
که روزی به بگماز بنشست کوش
جهان شد پُر از غلغل و نای و نوش
هوش مصنوعی: روزی در کنار بگماز، جشن و سرور برپا شد و همه جا پر از سر و صدا، ساز و نوای خوش و شراب شد.
نشستند با او بزرگان بسی
سخن رفت هرگونه از هر کسی
هوش مصنوعی: بزرگان زیادی در کنار او نشسته بودند و در مورد موضوعات مختلف از هر کس سخن گفتند.
ز خوبان هر کشور و مرز و بوم
هم از ترک، وز چین، وز مرز روم
هوش مصنوعی: از همه جا و هر قوم و ملتی، حتی از ترکها، چینیها و رومیها، زیباییهایی وجود دارد.
به جایی رسید از درازی سخن
کز آن انجمن گفت مردی کهن
هوش مصنوعی: به جایی رسید که صحبت آنقدر طولانی شد که از میان آن جمع، مردی سالخورده چیزی گفت.
که یکسر جهان را بگشتم همه
زمین زیر پی بر نوشتم همه
هوش مصنوعی: تمامی جهان را گشتم و هر گوشه ای از زمین را زیر پا گذاشتم و همه چیز را بررسی کردم.
ندیدم به خوبی و دیدار اوی
به رنگ و به گفتار و بالا و موی
هوش مصنوعی: من هرگز زیبایی و ملاقات او را در رنگ، کلام، قد و مو ندیدهام.
چنانچون به مرز خلایق زنان
چنان ماهرویان و سیمینبران
هوش مصنوعی: زمانی که به مرز و سرزمین مردم بنگریم، خواهیم دید که زنان همچون ماهرویان و زیبایانی با پوست مانند نقره هستند.
چو سروند اگر ماه تابد ز سرو
سرینها چو گور و میانها چو غرو
هوش مصنوعی: اگر ماه درخشان و زیبا بر آید، همچون سرهایی که بر دوش سروها قرار دارند، جذابیت و زیباییهایی خواهد داشت که چون گورهایی تحت تأثیر قرار میگیرند. در میان این زیباییها نیز گناه و زشتی وجود دارد، مانند غروهایی که در دل شب ایجاد میشوند.
گل اندام همچون گل اندر بهار
سپیدی چو برف و سیاهی چو قار
هوش مصنوعی: زنی با اندامی زیبا و دلربا مانند گل در بهار، که سفیدیاش به مانند برف و تاریکیاش به مانند دوده است.
همه ریدکان دلبر و خوشزبان
چو خورشید روی و چو مرجان لبان
هوش مصنوعی: همه کسانی که دل را به دست میآورند و خوشزبان هستند، مانند خورشید زیبا و لبهایشان مانند مرجان است.
ز دیدارشان دل نماند به جای
بپوشد همی زلفشان زیر پای
هوش مصنوعی: از دیدن آنها دل آدم دیگر نمیماند و موهایشان را بهعنوان فرش زیر پا میگذارند.
همه غالیه زلف و خورشید خدّ
همه یاسمنبر، همه سرو قدّ
هوش مصنوعی: همه چیز در زیبایی به مانند زلفهای پیچ و تاب خورشید است؛ تمام گلها مثل یاسمن و همه درختان به شکل قد بلند سرو هستند.
از آن مرد گویا چو بشنید کوش
دلش خیره شد، پهن بگشاد گوش
هوش مصنوعی: مردی از سخنان او متوجه شد که چقدر قدرت کلام در جذب توجه و تأثیرگذاری بر دلها وجود دارد، به طوری که دلش به شدت تحت تأثیر قرار گرفت و گوشهایش به دقت به صدایش توجه کرد.
بدو گفت کاین کشور دلگداز
مرا بازگو تا کدام است باز
هوش مصنوعی: به او گفت: این سرزمین که دل مرا به درد میآورد، نامش را برایم بگو تا بدانم کجاست.
که آباد بادا به خوبان زمین
به ویژه که باشند خوبان چنین
هوش مصنوعی: امیدوارم زمین پر از خیر و خوشی باشد، به ویژه اینکه انسانهای نیکو در آن زندگی کنند.
چنین گفت گوینده کاین مرز و بوم
شمارد همی مرد دانا ز روم
هوش مصنوعی: گوینده گفت که این سرزمین را مرد دانا به حساب میآورد.
ز دریا گذشتن بباید نخست
پس آن ره به «عجلسکس» آید درست
هوش مصنوعی: برای رسیدن به مقصود و موفقیت، ابتدا باید از موانع و سختیها عبور کرد. تنها پس از این تلاش و پشتکار است که میتوان به هدفهای بزرگ و دستاوردهای عالی نائل شد.
وزآن جایگه باز یک ماهه راه
بباید بریدن به بیگاه و گاه
هوش مصنوعی: از آن محل باید دوباره در شب و گاهی روز راهی را طی کرد.
سر ماه «بشکوبش» آیدش پیش
زمینی خوش و مردمی خوبکیش
هوش مصنوعی: در آغاز ماه، او را به زمین خوبی میآورند که مردمی نیکو و با جان و دل در آن جا هستند.
وزآن جا بباید شدن بیست روز
پس آن مرز پیش آیدت دلفروز
هوش مصنوعی: از آنجا باید بیست روز بگذرد، سپس آن مرز، خوش حالتی و دلکشی به تو خواهد نشان داد.
پُر از خوبرویان آراسته
پُر از بادپایان و پُرخواسته
هوش مصنوعی: این جمله به زیبایی و جذابیت افرادی اشاره دارد که در یک مکان جمع شدهاند. این افراد نه تنها ظاهری آراسته و دلنشین دارند، بلکه شجاع و با اراده نیز به نظر میرسند و هر کدام اهداف و آرزوهایی دارند که به دنبالش هستند.
چنین گفت، چون کوش از آن سان شنید
که ما را بدان مرز باید کشید
هوش مصنوعی: او چنین بیان کرد که وقتی ما این را شنیدیم، باید خود را به آن مرز نزدیک کنیم.
دمار از دلیران برآریمشان
به فرمان خویش اندر آریمشان
هوش مصنوعی: ما با اراده و قدرت خود، دلیران را به زانو درآورده و تحت کنترل خواهیم آورد.
ببینیم تا شهریاران کهاند
همان ماهرویان چه خوب و چهاند
هوش مصنوعی: بیا ببینیم شهریاران چه کسانی هستند و آنها که همچون ماهروها به زیبایی معروفاند، چگونه به نظر میرسند و چه ویژگیهایی دارند.
ز گوینده هرکس به دل کین گرفت
بدو مرد و زن باز نفرین گرفت
هوش مصنوعی: اگر کسی از سخنان گوینده دلش پر از کینه شود، هم مرد و هم زن از او نفرین میکنند.
که این مرد ما را به راهی فگند
کز آن راه یابیم بیم و گزند
هوش مصنوعی: این مرد ما را به مسیری هدایت کرد که در آنجا دچار خطر و آسیب خواهیم شد.
