برگردان به زبان ساده
بچهای با شعور با فرهنگ
بود با بختِ خود همیشه به جنگ
هوش مصنوعی: بچهای باهوش و فرهیخته بود که همیشه با سرنوشت خود درگیر بود.
که چرا من بزرگتر نشدم
مثلِ این مردمِ دگر نشدم
هوش مصنوعی: چرا من مثل این مردم دیگر بزرگتر و رشد نکردم؟
گشتهام پیشِ خلق خوار و ذلیل
زان که نه ریش دارم و نه سبیل
هوش مصنوعی: من در برابر مردم به خاطر نداشتن ریش و سبیل، ذلیل و خوار شدهام.
در سر و پام نیست کفش و کلاه
که چرا قدِّ من بود کوتاه
هوش مصنوعی: من نه کفش دارم و نه کلاه، و دلیل این وضعیت هم این است که قد من کوتاه است.
لُخت و بیبرگ و بینوا شدهام
مثل یک بَچّه گدا شدهام
هوش مصنوعی: حالت بسیار ناخوشایند و غمگینی دارم؛ مثل یک بچه بیخانمان که هیچ چیز ندارد و بیصدا شده است.
من به کلّی ز جامه عریانم
جوجه مرغِ دو روزه را مانم
هوش مصنوعی: من کاملاً عریان و بیپوشش هستم، مانند جوجهمرغی که دو روز بیشتر از تولدش نگذشته است.
ننهام متّصل کُتَک زندم
پدرم بام و عَمّه چک زَنَدم
مادرم پیوسته مرا کتک میزند، پدرم تو سری و عمهام کشیده (=سیلی).
مردمانِ بزرگ را در تن
کُت و سرداری است و پیراهن
بزرگترها کُت، سرداری و پیراهن به تن دارند
بهرِ خود جامههای نو بِبُرند
هرچه خواهند هر زمان بخورند
هوش مصنوعی: هر کسی میتواند برای خودش لباسهای جدید بدوزد و هر وقت که بخواهد خوش بگذراند و از زندگی لذت ببرد.
هرکجا میلشان کشد بروند
تابعِ میلِ هیچ کس نشوند
هوش مصنوعی: آنها هر جا که بخواهند، میروند و به خواست هیچ کسی توجه نمیکنند.
پس مَن آیا چه وقت خان گردم؟
صاحبِ قدرت و توان گردم؟
هوش مصنوعی: پس من چه زمانی به گنجایش و قدرت میرسم؟ چه زمانی میتوانم به مقام و منزلت برسم؟
من هم ار خود بزرگ گردم و مَرد
کارهای بزرگ خواهم کرد
هوش مصنوعی: اگر خود را بزرگ و مهم بدانم، میتوانم کارهای بزرگ و مهمی انجام دهم.
ابتدا درسِ دِهقَنَت خوانم
تا ره و رسمِ دِهقَنَت دانم
هوش مصنوعی: ابتدا باید اصول و روشهای کار کشاورزی را بیاموزم تا بتوانم با شیوههای آن آشنا شوم.
بعدِ چندی کلنگ و گاله و بیل
میکنم از برای خود تحصیل
هوش مصنوعی: مدتی بعد، برای خودم با کلنگ و بیل مشغول به کار میشوم و به دنبال تحصیل میروم.
گوسفندی و گاومیش و بزی
گندمی، ماشی، ارزنی، اُرُزی
هوش مصنوعی: در این بیت به انواع دامها و محصولات کشاورزی اشاره میشود. به طور کلی، اشاره به گوسفند، گاومیش و بز به عنوان دامهای اهلی و همچنین به غلات و محصولات زراعی مانند گندم و ماش دارد. این اشارات نشاندهنده تنوع کشاورزی و دامداری در یک منطقه است.
پیش گیرم طریقِ دهقانی
در کمال صفا و آسانی
هوش مصنوعی: من تصمیم دارم به شیوه کشاورزی ساده و بیدردسر زندگی کنم و از آرامش و صفای آن بهرهمند شوم.
میکنم قِطعه زمینی شخم
از پس شُخم میفَشانم تخم
هوش مصنوعی: من یک قطعه زمین را شخم میزنم و بعد از آن، دانهها را میپاشم.
گندمم چون به بار آمد و جو
متموِّل شوم به گاهِ درو
هوش مصنوعی: زمانی که گندم من به ثمر برسد و جو هم به خوبی به دست بیاید، در زمان برداشت محصول، به ثروت و دارایی خواهم رسید.
بعد کمکم زمین زیاده کنم
از زمینِ خود استفاده کنم
هوش مصنوعی: به تدریج مقداری از زمین را که دارم گسترش میدهم و از آن بهتر استفاده میکنم.
صاحبِ خانه و عِلاقه شَوَم
با حِمار و بَعیر و ناقِه شوم
هوش مصنوعی: من با عشق و محبت صاحب خانه میشوم، حتی اگر لازم باشد با الاغ و شتر و قاطر زندگی کنم.
ناز و نعمت چو در زمین باشد
کارِ من در زمین همین باشد
هوش مصنوعی: اگر زیبایی و خوشی در زندگی وجود داشته باشد، من هم در همین دنیا به کار خود مشغولم.
کارِ من گیرد از زمین بالا
میشوم از برای خویش آقا
هوش مصنوعی: من برای خودم تلاش میکنم و به موفقیتهای بالایی دست مییابم.
مِنَّت هیچکس نخواهم بُرد
نانِ بازویِ خویش خواهم خورد
هوش مصنوعی: من هیچگاه به کسی قسمتی از نعمت خود را نخواهم سپرد و تنها به شیرینی زحمت خودم اکتفا میکنم.
در ادارات نوکری نکنم
نوکری را به دیگری نکنم
هوش مصنوعی: من در ادارات کار نمیکنم و از نوکری برای دیگران نیز دوری میکنم.
نوکر گاو و گوسفند شوم
من از این کار سربلند شوم
هوش مصنوعی: من حاضر هستم که خدمتکار گاو و گوسفند شوم، زیرا از این کار احساس افتخار و سربلندی میکنم.
تا رود کارِ کِشت از پیشَم
بنده خویش و خواجۀ خویشم
هوش مصنوعی: تا زمانی که کار کشت به درستی پیش برود، من به خدمت خویش و آقای خود ادامه میدهم.