برگردان به زبان ساده
نه عاقل است که دارد در این سرایِ رحیل
قصّیر عمرِ خود اندر امید هایِ طویل
هوش مصنوعی: کسی که در این دنیا نشسته و همچنان به امید آرزوهای بزرگ است، عاقل نیست، زیرا عمرش به سرعت در حال گذر است و نباید آن را صرف امیدهای بیپایه کند.
نهد به گردنِ جان رشتهای ز طولِ اَمَل
که تا قیامت آن رشته را بود تطویل
هوش مصنوعی: انسان به امید و آرزوهایش یعنی آرزوی زندگی خوب و طولانی، ادامه میدهد. این امید و آرزو به قدری کشش و دوام دارد که تا پایان دنیا هم ادامه خواهد یافت.
مَناص جویی از این رشته لاتَ حِینَ مَناص
خَلاص خواهی ازین عُقده لاعَلَیکَ سَبیل
هوش مصنوعی: از این زنجیر فرار کن، چرا که اگر بخواهی از این مشکل رهایی یابی، راهی برایت نخواهد بود.
خوش آن که بگسست این رشتۀ امید ز جان
نهاد بر کف تقدیرِ کردگارِ جلیل
هوش مصنوعی: کسی که بتواند امیدش را از دل بگسلد و به عزم و ارادهی خداوند بزرگ تکیه کند، خوشبخت است.
رهاند خود را از منّتِ وضیع و شریف
نجات داد هم از خجلتِ کریم و بخیل
هوش مصنوعی: خود را از وابستگی به افراد پست و نیکوکار رها کرد و از شر خجالت و آزرم در برابر بخشنده و بخیل نجات یافت.
خلیل وار توکّل به کردگار نمای
که تا رهاند از آتَشِ غَمَت چو خلیل
هوش مصنوعی: مثل ابراهیم، به خداوند اعتماد کن تا تو را از بحرانها و غمها نجات دهد.
نصیرِ جانِ تو چون حق بُوَد فَنِعمَ نَصیر
وکیلِ کار تو چون حق بُوَد فَنِعمَ وَکیل
هوش مصنوعی: اگر یاریدهندهی جان تو، درست و حق باشد، پس یاریدهندهی شایستهای است. و اگر وکیل کارهای تو نیز بر اساس حق و درستی باشد، باز هم وکیل خوب و بهجایی است.
رهینِ هر کس و ناکس مشو پیِ روزی
چو او به روزیِ هر ناکس و کس است وکیل
هوش مصنوعی: به هر کسی که برای روزی تلاش میکند وابسته نشو، چون او نیز همانند دیگران به روزی خود نیازی دارد و نمیتواند به تو کمک کند.
همان که او به تو جان داد نان دهد چه کنی
ز بهر فانی ، جانِ عزیز خوار و ذلیل
هوش مصنوعی: کسی که به تو زندگی و روح بخشیده است، همان شخص میتواند نیازهای تو را نیز برطرف کند. پس برای چیزهای گذرا و بیارزش، نباید جان گرانبهای خود را حقیر و بیارزش کنی.
جمالِ صورتِ فردا کجا تُرا باشد
اگر نباشد امروز سیرتِ تو جمیل
هوش مصنوعی: اگر امروز کردار و باطن تو زیبا نباشد، زیبایی چهرهات در آینده چه بهدرد میخورد؟
مسافری تو و ناچار بایدت زادی
که زاد باید مر مرد را به گاهِ رحیل
هوش مصنوعی: تو مسافری هستی و ناچار باید در این دنیا زندگی کنی، زیرا زندگی هر انسان در زمان رفتن از این دنیا باید به پایان برسد.
کدام زاد نکوتر ز حُبِّ پیغمبر
که خلق را سویِ ایزد وِلایِ اوست دلیل
هوش مصنوعی: کدام محبت بهتر از عشق پیامبر وجود دارد که مردم را به سوی خداوند و پیروی از او هدایت میکند؟
نداشت سایه ولی رحمت و عطوفت او
فُتادگان را بر سر فکنده ظِلِّ ظَلیل
هوش مصنوعی: او فاقد سایه است، اما رحمت و محبتش مانند سایهای سبک بر سر کسانی که در تنگنا و سختی هستند، آرمیده است.
بود سراسر نَعتَش هر آنچه در فُرقان
بود تمامی وصفش هر آنچه در اِنجیل
هوش مصنوعی: تمامی صفات و ویژگیهای او در قرآن و مسیحینامهها به زیبایی توصیف شده است، به طوری که هر آنچه در این متون آمده، نشان از عظمت و کمال او دارد.
قتیلِ او را عیسی نیاورد جان داد
اگرچه عیسی جان می دهد زِ دَم به قتیل
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که فردی که به دست عیسی (پیشوای مذهبی) کشته شده، مورد توجه و نجات او قرار نمیگیرد، هرچند که عیسی خود قادر است جان ببخشد و حتی در لحظهای جان را نجات دهد. در واقع، اشاره به قدرت عیسی به عنوان یک نجاتدهنده و تاثیر او بر زندگی و مرگ انسانها دارد.
اگر نه امرش ، نامی نبود از معروف
اگر نه نهیش ، بودند خلق در تضلیل
هوش مصنوعی: اگر نبود فرمان او، نامی از خوبیها نبود و اگر نهی او نبود، مردم در گمراهی به سر میبردند.
رخِ نیاز نمی سود اگر به خاکِ درش
نمی رسید بدین جایگاه جبرائیل
هوش مصنوعی: چهرهی عشق و نیاز به تنهایی نمیرسید اگر به مقام والایی که جبرائیل دارد نرسد.
ز کاخ خسرویش نُه سپهرِ زنگاری
مُعَلَّق است چو از کاخِ خسروان قِندیل
هوش مصنوعی: از کاخ خسرو، نه آسمان تیرهای در حال آویختن است، مانند چراغی که از کاخ پادشاهان آویزان است.
اگر نه قولش ، اسمی نبود از تسبیح
اگر نه فعلش ، رسمی نبود از تَهلیل
هوش مصنوعی: اگر نبود وعدهاش، هیچ نامی از تسبیح وجود نداشت و اگر نبود عملش، هیچ قاعدهای از تهلیل برقرار نمیبود.
ز خُلقِ نیک و صفاتِ جمیل و خَلقِ بدیع
نیافریدش ایزد هَمال و شِبه و عَدیل
هوش مصنوعی: خداوند او را از ویژگیهای خوب و صفات زیبا و شکل و ظاهری بینظیر آفریده است.
کفیلِ روزیِ خلق است تا خدایِ جهان
بود به شادیِ احبابِ او هماره کفیل
هوش مصنوعی: کسی که تامینکننده روزی و نیازهای مردم است، همواره در شادی دوستان و نزدیکانش نقش دارد و به خاطر خداوند جهان چنین است.
