برگردان به زبان ساده
ای هماله ! ای اطک ، ای رود گنگ
زیستن تا کی چنان بی آب و رنگ
هوش مصنوعی: ای همسر! ای دوست گرامی، زندگی همچنان بدون شور و رنگ و طراوت تا کی ادامه خواهد داشت؟
پیر مردان از فراست بی نصیب
نوجوانان از محبت بی نصیب
هوش مصنوعی: افراد سالخورده از دانایی و تجربه برخوردارند، اما جوانان از عشق و محبت محرومند.
شرق و غرب آزاد و ما نخچیر غیر
خشت ما سرمایهٔ تعمیر غیر
هوش مصنوعی: در شرق و غرب دنیا آزادی وجود دارد، اما ما گرفتار هستیم و تنها داراییمان، مصالحی است که برای ساختن و تعمیر آیندهمان به کار میآید.
زندگانی بر مراد دیگران
جاودان مرگست ، نی خواب گران
هوش مصنوعی: زندگی که بر اساس خواستهها و آرزوهای دیگران سپری شود، همچون مرگ دائمی است و به نوعی خواب عمیق و بیحرکت به حساب میآید.
نیست این مرگی که آید ز آسمان
تخم او می بالد ز اعماق جان
هوش مصنوعی: این مرگ نیست که از آسمان بیافتد، بلکه جوانهای از دل وجود انسان رشد میکند.
صید او نی مرده شو خواهد نه گور
نی هجوم دوستان از نزد و دور
هوش مصنوعی: او نه به دنبال شکار مرده است و نه به قبر، بلکه دوستانش از نزدیک و دور به او حمله میکنند.
جامهٔ کس در غم او چاک نیست
دوزخ او آنسوی افلاک نیست
هوش مصنوعی: اندوه او باعث نمیشود که کسی لباسش را پاره کند و دوزخی که برای او به وجود آمده، فراتر از آسمانها نیست.
در هجوم روز حشر او را مجو
هست در امروز او فردای او
هوش مصنوعی: در روز قیامت او را جستجو نکن، زیرا که در این روز، او ویژگیهای امروز خود را دارد و فردای او نیز متفاوت خواهد بود.
هر که اینجا دانه کشت اینجا درود
پیش حق آن بنده را بردن چه سود
هوش مصنوعی: هر کس در این دنیا اعمال نیکو و نیکی انجام دهد، در روز قیامت با دعای خیر و رحمت خداوند مواجه خواهد شد و آن وقت دردی به حال او نخواهد داشت.
امتی کز آرزو نیشی نخورد
نقش او را فطرت از گیتی سترد
هوش مصنوعی: مردمی که آرزوهایشان به آنها آسیب نرسانده، ذات و فطرتشان موجب شده تا از دنیا و مسائل آن دوری کنند.
اعتبار تخت و تاج از ساحری است
سخت چون سنگ این زجاج از ساحریست
هوش مصنوعی: قدرت و ارزش سلطنت و جلال و شکوه، همانند جادوگری است که ظاهری فریبنده دارد، در حالی که در باطن مانند شیشهای شکننده و بیثبات است.
در گذشت از حکم این سحر مبین
کافری از کفر ، دینداری ز دین
هوش مصنوعی: از نفوذ و تاثیر این سحر دوری کن، زیرا در اینجا نمیتوان به راحتی بین کافر و مؤمن فرق گذاشت. دینداری و کفر در هم آمیخته شدهاند.
هندیان با یکدگر آویختند
فتنه های کهنه باز انگیختند
هوش مصنوعی: هندیها به یکدیگر پیوستند و درگیریها و اختلافات قدیمی را دوباره به وجود آوردند.
تا فرنگی قومی از مغرب زمین
ثالث آمد در نزاع کفر و دین
هوش مصنوعی: مردمی از سرزمینهای غربی بهخاطر دعوای بین حق و باطل و مذهب و کفر به میدان آمدهاند.
کس نداند جلوهٔ آب از سراب
انقلاب ای انقلاب ای انقلاب
هوش مصنوعی: هیچکس نمیداند که زیبایی و جلوهٔ آب واقعی چگونه است، زیرا همه به سراب و تصویر خیالی از آن چشم دوختهاند. ای انقلاب، ای انقلاب!
ای ترا هر لحظه فکر آب و گل
از حضور حق طلب یک زنده دل
هوش مصنوعی: ای تو که هر لحظه به فکر خاک و آب هستی، از حضور خداوند آگاهی و زندگی را طلب میکنی.
آشیانش گرچه در آب و گل است
نه فلک سر گشته این یک دل است
هوش مصنوعی: زندگیاش هرچند در دنیای مادی و ظاهری است، اما دلش به آسمان مینگرد و پر از احساسات عمیق است.
تا نپنداری که از خاک است او
از بلندی های افلاک است او
هوش مصنوعی: نپندار که او از زمین و خاک این دنیا است، بلکه او از جایگاههای بلند و آسمانی و عالم بالاست.
این جهان او را حریم کوی دوست
از قبای لاله گیرد بوی دوست
هوش مصنوعی: این جهان مانند باغی است که عطر دوستی را از لالهها میگیرد و به حریم دوست، رونق میبخشد.
هر نفس با روزگار اندر ستیز
سنگ ره از ضربت او ریز ریز
هوش مصنوعی: هر لحظه در حال مبارزه با زمان هستیم و سنگهای مسیر زندگی به خاطر ضربات او خرد خرد میشوند.
آشنای منبر و دار است او
آتش خود را نگهدار است او
هوش مصنوعی: او با منبر و دار آشناست و توانایی کنترل آتش خود را دارد.
آب جوی و بحر ها دارد به بر
می دهد موجش ز طوفانی خبر
هوش مصنوعی: آب جوی و دریا هر دو از طوفان خبر میدهند و امواجشان نشاندهندهای از این طوفان هستند.
زنده و پاینده بی نان تنور
میرد آن ساعت که گردد بی حضور
هوش مصنوعی: زندگی و دوام انسان به نان و غذا بستگی دارد و در حقیقت زندگی او در آن لحظه که از حضور دیگران یا برکت معیشت بینصیب باشد، به پایان میرسد.
چون چراغ اندر شبستان بدن
روشن از وی خلوت و هم انجمن
هوش مصنوعی: در تاریکی شب، مانند چراغی که روشنی میبخشد، بدن انسان باعث میشود که در عین تنهایی، فضایی برای جمع شدن و همصحبتی فراهم گردد.
اینچنین دل ، خود نگر ، الله مست
جز به درویشی نمی آید بدست
هوش مصنوعی: این دل را خوب نگاه کن، زیرا خداوند جز از طریق درویشی و سادگی به کسی نمیرسد.
ای جوان دامان او محکم بگیر
در غلامی زاده ئی آزاد میر
هوش مصنوعی: ای جوان، محکم به دامن او چنگ بزن و در کشوری که غلام زادهای آزاد است، آموزش بگیر.
