برگردان به زبان ساده
چون شاه شرق ز رخسار برکشید نقاب
به تیغ، عرصه ی عالم گرفت از سر تاب
هوش مصنوعی: وقتی پادشاه شرق نقاب از چهره برداشت، با قدرت و صلابتش، فضای دنیا را تحت تاثیر قرار داد و بر آن تسلط یافت.
اگر چه در دل شب آفتاب پنهان بود
چنانکه بیضه ای از زر به زیر پر غراب
هوش مصنوعی: هرچند که در دل شب نور خورشید پنهان بود، مانند تخم طلایی که زیر پر کلاغی قرار گرفته است.
ز زیر برقع شب آفتاب رخ بنمود
چنانکه دلبر من برکشد ز چهره نقاب
هوش مصنوعی: در زیر پوشش تاریکی شب، نور خورشید مثل این است که معشوق من نقابش را کنار میزند و چهرهاش را نشان میدهد.
چو رفت هندوی شب، ترک من ز بستر ناز
درآمد از هوس باده نیم مست از خواب
هوش مصنوعی: زمانی که شب به پایان رسید و هندوی شب که نماد زیبایی است، رفت، رفیق ترک من به دلخواه و از خواب نیمه مست به بیرون آمده و از بستری نرم و راحت خارج شد.
چه دید؟ مطرب و ساقی ز بهر بزم صبوح
فشانده پسته و شکر، نهاده باده ی ناب
هوش مصنوعی: در یک جشن صبحگاهی، سازنده موسیقی و نوشیدنیدهنده با عشق و شادی، پسته و شکر را برای مهمانی آماده کرده و شراب خوشطعم و خالص را تدارک دیدهاند.
فتاده عود در آتش ز ساز سوخته نی
نشسته چنگ به آیین، به ناز خفته رباب
هوش مصنوعی: چوب عود در آتش سوخته و ساز خاموش شده است، نی تنها نشسته و چنگ به آرامی خوابیده است، در حالی که رباب با ناز به استراحت مشغول است.
از آب چشم صراحی و ناله ی دل رود
فتاده آتش می در نهاد جام شراب
هوش مصنوعی: از اشک چشم من و نالههای قلبم، آتش عشق درون جام شراب شعلهور شده است.
گرفت کاسه و از باده کرد مستان را
بسان نرگس مخمور خویش مست و خراب
هوش مصنوعی: کاسه را برداشت و در میان مستها پخش کرد، مانند نرگس مست و سرمست که در زیر تاثیر باده به خواب رفته است.
گذشته ناله ی مستان ز عرش از شادی
به دور صفدر گردون شکوه سدره ی جناب
هوش مصنوعی: در گذشته، صدای شادمانی دیوانگان از عرش آسمان به گوش میرسید و آسمان به دور سبدی که کوه صفدر شبیه آن است، زینت مییافت و به زیبایی درخت سدره جلوه میکرد.
یگانه نصرت دین پادشاه ملک عجم
ستوده سایه ی حق قهرمان تیغ و قلم
هوش مصنوعی: تنها حمایتکننده دین، پادشاهی است که در سرزمین عجم حکومت میکند و سایه الهی بر سر اوست. او قهرمان است، هم با شمشیر و هم با قلم.
بگو که چیست که گردن کشی کند ز گهر
عدو نشان و ممالک ستان و دین پرور
هوش مصنوعی: بگو چه چیزی میتواند برتری را از مظهر دشمنان و سرزمینها برباید و به پرورش دین بپردازد.
شهاب سرعت و خورشید رای و مه پرتو
بلند رفعت و گردون توان و نیک اختر
هوش مصنوعی: شهاب نمایانگر سرعت، خورشید بیانگر عظمت و کامل بودن، و ماه نشاندهندهٔ نور و درخشش است. این ویژگیها به بلندی و توانایی آسمان و همچنین ستارهٔ خوشبختی اشاره دارند.
به روز معرکه با گردن سران در خشم
به گاه عربده با پردلان زبان آور
هوش مصنوعی: در روز جنگ، سران در خشم و با غرور قرار دارند و در میانه هیاهو، افراد شجاع و دلیر به بیان سخنان خود میپردازند.
زمانی از سر گردن کشان ربوده کلاه
گهی به سرزنش بدسگال بسته کمر
هوش مصنوعی: روزی زمانی بوده که سرهایمان را با گردنهای کشیده و با کلاهی بر سر، به چالش کشیدهاند و گاهی هم به خاطر کاری نادرست، کمربند تنبهی بر کمر بستهاند.
گهی ز هیبت او لرزه بر تن فغفور
گهی ز جنبش او فتنه بر سر قیصر
هوش مصنوعی: گاهی به خاطر قدرت و عظمت او، فغفور دچار لرزش و ترس میشود، و گاهی نیز به دلیل حرکات و جنبش او، باعث برافروخته شدن و آشفتگی قیصر میگردد.
بلند همت و خورشید رای و مه پرتو
ستاره هیبت و روشن نهاد و تیز نظر
هوش مصنوعی: انسانی که دارای ارادهای قوی و نبوغ است، مانند خورشید درخشان و ماه نورانی میباشد. او با زیبایی و شکوهی که دارد، توجه دیگران را جلب میکند و با دقت و بینش خود به خوبی مسائل را درک میکند.
ز بیم می سپرد تن به خاک تیره عدو
در آن زمان که به دست فنا رباید سر
هوش مصنوعی: از ترس، بدنش را به خاک دشمن میسپارد در زمانی که سرش را به دست نابودی میسپارد.
ز سرکشی به سر آید از آنکه دست قضا
چو کودکیش همی پرورد به خون جگر
هوش مصنوعی: به دلیل شورش و سرکشی، زندگی به پایان میرسد، چرا که تقدیر همچون کودکی که با عشق بزرگ میشود، با خون دل پرورش مییابد.
ز دست شه چو برآرد سر از هوای مصاف
رود به قلب عدو تند و تیز چون آذر
هوش مصنوعی: وقتی که پادشاه از آرزوی نبرد دست بکشد، با شجاعت و سرعتی آتشین به دل دشمن حمله میکند.
بگویمت که چه؟ شمشیر پادشاه بود
که در زمانه روان است چون قضا و قدر
هوش مصنوعی: باید به تو بگویم چه چیزی؟ این شمشیر نماد پادشاهی است که در این دنیا همچون سرنوشت و تقدیر در حال حرکت و تاثیرگذاری است.
شهی که ملک سلیمان به زیر خاتم اوست
ز روی مرتبه بالای سدره عالم اوست
هوش مصنوعی: شاهی که سلطنت سلیمان به دست اوست، به واسطه مقام بلند و جایگاه عالیاش در عالم، برتری دارد.
عروس مملکتت زیر دست فرمان باد
سعادت دو جهانت مقیم ایوان باد
هوش مصنوعی: عروس کشور تو، تحت فرمان باد خوشبختی، در دو جهان در آستانهای قرار دارد.
هر آن کسی که کند با تو کژروی چون کمان
ز بیم سهم سنانت چون مار پیچان باد
هوش مصنوعی: هر کسی که با تو به کجراهی و نادرستی رفتار کند، مانند کمانی است که از ترس تیر تو، به شکل مار پیچیده میشود.
بسان سوسن آزاده گر برآری تیغ
ز خون خصم تو روی زمین گلستان باد
هوش مصنوعی: اگر مانند سوسن آزاد و زیبا بر سر دشمن خود تیغ بکشید، زمین شما گلستان خواهد شد.
اگر چه رستم دستان جهان به تیغ گرفت
مطیع گلشن رویت هزاردستان باد
هوش مصنوعی: هرچند رستم، پهلوان بزرگ، به جنگ با دشمنان پرداخت و آنها را شکست داد، اما در برابر زیبایی و جذابیت چهره تو، همیشه تسلیم و فرمانبردار است.
از آنکه رحمت حق آمدی، ز ابر عطا
هزار رحمتت از کردگار بر جان باد
هوش مصنوعی: از زمانی که رحمت خداوند به زمین نازل شد، هزار نعمت و برکت از جانب او بر روح و جان انسانها جاری است.
مهیمنا، صمدا! این جهان جود و هنر
همیشه بر سر خلق جهان نگهبان باد
هوش مصنوعی: ای خالق بزرگ و بینظیر، امیدوارم این دنیا که مملو از بخشش و هنر است همیشه برای امانتداری و حمایت از انسانها باقی بماند.
مدام سرور و گردن فراز و قلب شکن
همیشه صفدر و صاحب قران و سلطان باد
هوش مصنوعی: همیشه شاد و با اعتماد به نفس باش و قلبت را محکم نگهدار، تو همواره در کنار فرزانگان و صاحبان علم و مقام هستی.
بر آنکه رحم کند بر دل شکسته ی من
نگهبان وجودش رحیم و رحمان باد
هوش مصنوعی: برای کسی که بر دل شکسته من رحم کند، آرزو دارم که وجودش همیشه مشمول رحمت و بخشش باشد.
