برگردان به زبان ساده
بدان که این چنان مشکل است که گروهی انکار کرده اند در حق خدای تعالی. شرح این مهم بود، اگرچه سخن در این باریک است و هرکسی نداند و فهم نکند، ولکن ما به مثالها چنان روشن کنیم که هر کسی که جهد کند فهم کند:
هوش مصنوعی: این موضوع به قدری پیچیده است که برخی افراد انکار کردهاند وجود خداوند را. توضیح این مسأله دشوار است و ممکن است برای بسیاری قابل فهم نباشد. اما ما با استفاده از مثالها آن را به گونهای روشن میکنیم که هر کسی که تلاش کند، قادر به درک آن باشد.
بدان که اصل دوستی پیشتر بباید شناخت که چیست. بدان که معنی دوستی میل طبع است به چیزی که خوش بود، اگر آن میل قوی باشد آن را عشق گویند.و دشمنی نفرت طبع است از چیزی که ناخوش بود و آنچه که خوش و ناخوش نبود دوستی و دشمنی نبود. اکنون باید که بدانی که خوشی چه بود. بدانکه چیزها در حق طبع بر سه قسم است: بعضی آن است که موافق طبع توست و با آن بسازد، بلکه تقاضای آن می کند، آن موافق را خوش گویند و بعضی است که ناموافق و ناسازگار است و برخلاف مقتضی طبع است، آن را ناخوش گویند و آنچه نه موافق بود و نه مخالف، نه خوش گوییم و نه ناخوش.
هوش مصنوعی: برای درک مفهوم دوستی، ابتدا باید بدانیم که دوستی چه معنایی دارد. دوستی در واقع به میل طبیعی انسان به چیزی که برای او رضایتبخش است، اشاره دارد. اگر این میل به اندازهای قوی باشد، به آن عشق گفته میشود. برعکس، دشمنی نفرت از آنچه ناخوشایند است، محسوب میشود. اشیاء و پدیدهها از نظر احساس انسان به سه دسته تقسیم میشوند: برخی از آنها با طبع و میل انسان سازگارند و او را به سمت خود جلب میکنند که به آنها خوش گفته میشود. گروه دیگری برعکس، ناموافق و ضد طبع انسان هستند که به آنها ناخوش گفته میشود. و در نهایت، چیزهایی وجود دارند که نه خوشایندند و نه ناخوشایند، و نه در زمره دوستی قرار میگیرند و نه در دشمنی.
اکنون باید که بدانی که هیچ چیز تو را خوش نیاید تا از آن آگاهی نیابی و آگاه بودن از چیزها به حواس بود و به عقل. و حواس پنج است و هریکی را لذتی است و به سبب آن لذت وی را دوست دارند، یعنی که طبع بدان میل کند: لذت حاسه چشم در صورتهای نیکوست و در سبزه و آب روان و مثل این، لاجرم این را دوست دارند. و لذت گوش در آوازهای خوش است و موزون. و لذت شم در بویهای خوش و لذت ذوق در طعم ها و لذت لمس در مملوسات نرم. و این همه محبوب است یعنی که طبع را بدان میل است و این همه بهایم را باشد.
هوش مصنوعی: اکنون باید بدانی که هیچ چیز برای تو خوشایند نخواهد بود مگر اینکه از آن آگاه شوی. آگاهی از چیزها به حواس و عقل وابسته است. حواس ما پنج تا هستند و هرکدام لذت خاصی دارند که باعث میشود ما به آنها علاقهمند شویم. برای مثال، لذت حواس بینایی در دیدن زیباییها، مانند چهرههای زیبا یا طبیعتی سرسبز و آب روان است که به همین دلیل آنها را دوست داریم. همچنین، لذت حواس شنوایی در شنیدن آوازهای دلنشین و موزون است. حس بویایی از بویهای خوش نشأت میگیرد و حس چشایی از طعمها و حس لملس نیز از نرمی اشیاء لذت میبرد. این لذتها همه محبوب هستند و طبیعت انسان به سمت آنها کشش دارد. این احساسات در دنیای حیوانات نیز وجود دارند.
اکنون بدان که حاسه ششم هست در دل آدمی که آن را عقل گویند و نور گویند و بصیرت گویند، هر عبارت که خواهی می گوی. آنچه آدمی بدان ممیز است از بهایم، وی را نیز مدرکات است که آن وی را خوش آید و آن محبوب وی باشد، چنان که این دیگر لذات موافق حواس و محبوب حواس بود.
هوش مصنوعی: حس ششم در وجود انسان وجود دارد که به آن عقل، نور و بصیرت گفته میشود. هر نامی که بخواهی میتوانی بر آن بگذاری. این حس به انسان کمک میکند تا از دیگر حیوانات متمایز شود. همچنین انسان علاوه بر این حس، تعاملاتی دارد که برای او خوشایند و محبوب است، درست مانند لذتهایی که با حواس دیگر به دست میآورد.
و از این بود که رسول (ص) گفت، «سه چیز در دنیا دوست من کرده اند: نماز و زنان و بوی خوش. و روشنائی چشم من در نماز است». نماز را زیادت درجه نهاد. و هرکه چون بهایم بود و از دل بی خبر بود و جز حواس نداند، هرگز باور نکند که نماز خوش بود و وی دوست توان داشت و کسی که عقل بر وی غالب تر بود و از صفات بهایم دورتر بود، نظاره به چشم باطن در جمال حضرت الهیت و عجایب صنع وی و جلال ذات صفات وی دوست تر دارد از نظاره به چشم ظاهر در صورتهای نیکو و در سبزه و آب روان، بلکه این همه لذتها در چشم وی حقیر گردد. چون جمال حضرت الهیت به وی مکشوف شود.
هوش مصنوعی: رسول (ص) فرمودند که سه چیز در دنیا برای او محبوب است: نماز، زنان و بوی خوش. او همچنین اشاره کردند که روشنایی چشمش در نماز است و آن را دارای مقام والایی میدانند. افرادی که مانند animals زندگی میکنند و از دل خود بیخبرند، هیچگاه نمیتوانند زیبایی و ارزش نماز را درک کنند. اما کسانی که عقلشان بر آنها غالب است و به صفات حیوانی نزدیک نیستند، زیبایی الوهیت و شگفتیهای خلق او را با چشم باطن میبینند و این برایشان جذابتر است از تماشای زیباییهای ظاهری مانند گلها و آب روان. در حقیقت، هنگامیکه جمال الهی برای آنان روشن شود، تمام لذتهای دنیوی در نظرشان ناچیز میگردد.
