برگردان به زبان ساده
بدان که هر درویش که زکوه بدو دهی، فریضه از گردن بیفتد، اما کسی که تجارت آخرت کند، از راه زیاده رنج دست بندارد و چون صدقه به موضع بود ثواب مضاعف باشد، پس باید که از پنج صفت یکی طلب کند:
هوش مصنوعی: بدان که هر درویش که از زکوة بهره‌مند می‌شود، تکلیف او از دوش او کنار می‌رود، ولی کسی که به دنبال تجارت در آخرت است، باید با سختی و تلاش بیشتری همراه باشد. اگر صدقه در مکان مناسب داده شود، پاداش آن چندین برابر خواهد بود. بنابراین، ضروری است که از پنج صفت یکی را جستجو کند.
صفت اول آن که پارسا و متقی بود، «قال رسول الله، صلی الله علیه و اله و سلم، اطعموا طعامکم الاتقیاء» گفت، «طعام به پرهیزگاران دهید» به سبب آن که استعانت کنند بدانچه بستانند بر طاعت خدای و او شریک باشد در آن طاعت که اعانت کرده باشد بر آن یکی از بزرگان صدقه خود به فقیران دادی و گفتی که این قوم اند که ایشان را هیچ همت نیست جز خدای، چون ایشان را حاجتی بود اندیشه ایشان پراکنده شود و من دلی را که با حضرت خدای برم دوستتر دارم از مراعات صد دل که همت او دنیا بود این سخن جنید را، رحمه الله، حکایت کردند، گفت، «این سخن صاحبدلی است از اولیاء» این مرد بقال بود مفلس آمد که هرچه درویشان بخریدندی بها نخواستی، چند مالی بدو فرستاد تا با سر تجارت شود و گفت، چون تو مرد را تجارت زیان ندارد.»
هوش مصنوعی: او فردی پارسا و پرهیزکار بود که گفته شده است: «به پرهیزگاران غذا بدهید». این نکته به این معناست که کمک به این افراد باعث می‌شود تا آنها در طاعت خداوند توفیق پیدا کنند و در این مسیر شراکت داشته باشند. یکی از بزرگان، صدقه‌اش را به فقیران داد و گفت: «این افراد هیچ آرزویی جز خدا ندارند»، چرا که زمانی که به نیازمندی دچار می‌شوند، تمام تمرکزشان به هم می‌ریزد. شخصی که دلش با خدا پیوند دارد برایش از رسیدگی به صد دل که هدفشان دنیاست عزیزتر است. جنید، یکی از بزرگان، نیز به این نکته اشاره کرده و گفته است که این سخنان از صاحبدلان و اولیای الهی است. یک بقال فقیر که به شدت نیازمند بود، هرچه درویشان می‌خریدند، بها نخواسته بود. او کمک مالی دریافت کرد تا بتواند به کار تجارت بپردازد و گفته شد که برای او تجارت هیچ ضرری ندارد.
صفت دوم آن که از اهل علم بود که چون به صدقه او فراغت علم یابد، او در ثواب علم شریک بود.
هوش مصنوعی: دومین ویژگی او این بود که عالم بود و هنگامی که از صدقه انجام شده خود فارغ می‌شد، در پاداش علمی که دیگران به دست می‌آوردند، شریک بود.
صفت سوم آن که نهفته نیاز بود که درویشی خود پنهان دارد و به تجمل زید، «یحسبهم الجاهل اغنیاء من التعفف» این قوم باشند که پرده تجمل بر روی نگاه دارند و چون صدقه به کسی دهد پرده تجمل نگاه دارد، نه چنان بود که به درویشی دهد که از سوال باک ندارد.
هوش مصنوعی: این پاراگراف بیان می‌کند که درویشان به طور معمول نیازهای خود را پنهان می‌کنند و زندگی ساده و بدون تجمل را انتخاب می‌کنند. به نظر می‌رسد که مردم ناآگاه ممکن است آنها را ثروتمند بپندارند، زیرا درویشان به ظاهری تجملاتی پایبندند. وقتی که درویشی به کسی صدقه می‌دهد، همچنان ظاهری تجملاتی را حفظ می‌کند و اینگونه نیست که به کسی کمک کند که از درخواست کمک خجالت‌زده نیست.
صفت چهارم آن که معیل بود یا بیمار بود که هرچند حاجت و رنج بیش بود، مزد ثواب بیش بود.
هوش مصنوعی: صفت چهارم او این بود که معیل یا بیمار بود. هرچند نیاز و درد او بیشتر بود، اما پاداش و ثوابش نیز افزایش می‌یافت.
صفت پنجم آن که از خویشاوندان که هم صله رحم باشد و هم صدقه و کسی که با او به برادری بود بر دوستی حق تعالی، او نیز به درجه اقارب باشد اگر کسی یابد که این همه صفات یا بیشتر در او باشد، اولیتر بود و چون به چنین کسان رساند، همت و اندیشه ایشان و دعای ایشان او را حصنی باشد و این فایده او را آن وقت بود که بخل از خود بیرون کرده بود و شکر نعمت گزارده بود و باید که زکوه به علویان ندهد و به کافران ندهد، چه این اوساخ مال مردمان است و علوی بدان دریغ بود و این صدقه به کافر دریغ بود.
هوش مصنوعی: پنجمین صفت این است که اگر کسی از خویشاوندان باشد و هم صله رحم کند و هم صدقه بدهد، و با او به برادری نزدیک باشد، او نیز در نزد خداوند از مقام بالایی برخوردار است. اگر کسی این ویژگی‌ها یا بیشتر را داشته باشد، از دیگران برتر است. وقتی او به چنین افراد نیکی می‌کند، همت و افکار و دعاهای آنها برایش مانند حفاظی خواهد بود. این نفع زمانی است که فرد بخیل نباشد و شکر نعمت‌ها را به جا آورد. همچنین باید توجه داشت که زکات را به علویان ندهد و به کافران هم ندهد، زیرا این اموال متعلق به مردم است و علویان سزاوار آنند و صدقه دادن به کافر نیز نادرست است.
