برگردان به زبان ساده
بخد و قد تو ای شهره ترک کاشغری
خجل شدند گل سرخ سرو غاتفری
هوش مصنوعی: ای شهرهی ترک کاشغر، قد و قامت تو همچون گل سرخ، باعث شرمندگی و خجالت سرو بلند موها شده است.
ستاره بارم هر شب ز دیده تا بسحر
چو یادم آید از آن سی ستاره سحری
هوش مصنوعی: هر شب چشمانم پر از ستاره است تا صبح، زیرا وقتی به یاد آن شش ستاره صبحگاهی میافتم، احساس میکنم که در آسمان هستم.
بدخل شوشتر ارزد سه بوسه از لب تو
چو مست بگذری اندر قبای شوشتری
هوش مصنوعی: اگر بویی از شوشتر برگیرد، در مقایسه با سه بوسه از لب تو، حقیقتاً کمارزش است؛ چرا که وقتی تو در لباس شوشتری ظاهر میشوی، تمام دل را بهدست میآوری.
ز شرم لفظ تو خامش بود همیشه نگار؟
زرشک روی تو پنهان رود همیشه پری
هوش مصنوعی: آیا به خاطر شرم، همیشه لبهایت سکوت کردهاند، ای زیبای من؟ آیا سرخی صورتت همواره زیر سایهای پنهان میماند؟
ز قامت تو بتاب اندر است سرو سهی
ز رفتن تو بدرد اندر است کبک دری
هوش مصنوعی: از زیبایی تو مثل سرو بلند قد، نوری میتابد. اما به خاطر دوری تو، دل به درد آمده و غمگین است.
بهر کجا گذری بستگان خود بینی
بهر کجا نگری خستگان خود نگری
هوش مصنوعی: هر جا که بروی، اعضای خانوادهات را خواهی دید و هر جا که نگاه کنی، کسانی را میبینی که خسته و رنجورند.
اگر نه خون دل من ز می حلال تر است
چرا که خون دل من خوری و می نخوری
هوش مصنوعی: اگر خون دل من از شراب حلالتر است، پس چرا تو خون دل من را مینوشی و از شراب استفاده نمیکنی؟
ز دیده گوهر بارم همیشه بر رخ زرد
چو در بارد بر برزائران شه گهری
هوش مصنوعی: من همیشه از چشمانم اشک میریزم، همانطور که وقتی باران بر زمینهای خشک میبارد، بر صورت زرد من نیز اشک مینشیند.
بروز مردی پیش جهانیان سپر است
بروز رادی کان جهان کند سپری
هوش مصنوعی: ظهور یک مرد در برابر جهانیان همچون سپری است که به دنیا نشان میدهد. این ظهور میتواند برتری و قدرتی را به همراه داشته باشد که باعث میشود جهان در برابر او محافظت شود.
هزار سال عطای تکلفی بخشد
کسی که یابد ازو یک عطای ماحضری
هوش مصنوعی: اگر کسی در طول هزار سال تلاش کند و دچار زحمت و سختی شود، باز هم نمیتواند به اندازه یک نعمت واقعی و بیدریغ که از ما دریافت میکند، به دست آورد.
ایا مظفر پیروز روز عالی بخت
بروز جنگ مکان سعادت و ظفری
هوش مصنوعی: ای مظفر، تو در روزی خوش یمن و پیروزی قرار داری، روزی که در آن جنگ در مکان سعادتمند و موفقیتآمیز به وقوع میپیوندد.
ولایت گذری با تو زان گرفت درنگ
که بخشش تو درنگیست مال تو گذری
هوش مصنوعی: ولایت و سرپرستی تو به خاطر تأملی که داشتهای، باری در دل ما جا گرفته است، ولی بدان که بخشش و generosity تو تنها لحظهای از زندگیات است و اموال و داراییهای تو نیز موقتی و زودگذر هستند.
ز تیغ آفت پیش جهانیان ز رهی
ز تیر محنت پیش جهانیان سپری
هوش مصنوعی: اگر به دنیا بنگری، میبینی که در برابر آفتها و مشکلات، فقط میتوان با سلاحی از صبر و پایداری دفاع کرد.
ز طبع تو نشود مرد می و فضل جدا
ز روی تو نشود فرخی و فر بری
هوش مصنوعی: از ذات تو نمیتوان می و دانش را جدا کرد، و از چهرهات نمیتوان شادابی و نیکویی را دور کرد.
بود خلاف تو کردن بجان خصم خطر
سوی خطر نکند میل مردم خطری
هوش مصنوعی: هرگز کسی که با تو در تضاد است، به جان و جانشینی تو، جرأت نمیکند به سمت خطر برود. مردم از خطر به سمت تو حرکت نمیکنند.
هزار نکته بگوئی که هیچ نسگالی
بدانک طبع زکی داری و زبان جری
هوش مصنوعی: میتوانی هزار نکته بگویی، اما هیچ ایرادی در آن نیست چون تو طبع نیک و زبانی روان داری.
بگرد مهر تو گشتن نشان دانائی است
بگرد کین تو گشتن دلیل خیره سری
هوش مصنوعی: دور شدن از محبت تو نشان از آگاهی و دانش است، ولی دوری از کینهات نشانهای از نادانی و جاهطلبی است.
همیشه مر گهر فضل و جود را صدفی
همیشه مر صدف مال و ملک را گهری
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که همیشه فضیلت و بخشش مانند یک مروارید در درون صدفی است، و همچنین صدفی که ثروت و دارایی را در خود دارد نیز به مانند یک مروارید ارزشمند است. در واقع، هر کدام از اینها به نوعی به یکدیگر وابسته هستند و ارزش واقعی آنها در وجود یکدیگر نمایان میشود.
بمجلس اندر کوه سخاوت و خردی
بلشگر اندر کان سیاست و هنری
هوش مصنوعی: در جمعهای بزرگ، همچون کوه، سخاوت و خرد وجود دارد و در لشکرها، مثل معدن، سیاست و هنر شکل میگیرد.
همه نهاد و سخا و خوی پدر داری
بروی نیکو آئینه دل پدری
هوش مصنوعی: تو همانند پدرت دارای ویژگیهای نیک و بخشندگی هستی، پس باید دل بزرگ و مهربانی داشته باشی.
درخت میوه فرخنده سبز باد مدام
همیشه آن پدری کش بود چو تو پسری
هوش مصنوعی: درخت میوهای همیشه سرسبز و شاداب است، مانند پدری که همواره برای فرزندش تلاش میکند و نیکوییها میآورد.
فرید عقل و فر مردمی و مردی وجود
فرید حلم و فر فرخی و فضل و فری
هوش مصنوعی: فرید در اینجا نمایانگر فردی با هوش و دانش است که همواره تلاش دارد تا به دیگران خدمت کند و ویژگیهای خوبی چون بردباری، نیکویی و فضیلت را در خود دارد. او به عنوان انسانی فرزانه و محترم شناخته میشود و دارای صفات والایی است که او را از دیگران متمایز میکند.
همیشه خواسته از گنج تو بود بسفر
همیشه مهمان اندر سرای تو حضری
هوش مصنوعی: همیشه آرزو داشتهام که از ثروت و دانش تو بهرهمند شوم و همیشه در خانهات به عنوان مهمانی حاضر باشم.
همیشه تیر تو اندر دل عدو بحضر
همیشه خواب معادی ز بیم تو سفری
هوش مصنوعی: شما همیشه با دقت و هوشیاری در مقابل دشمنان خود ایستادهاید و نگرانی از قدرت و نفوذ شما باعث میشود که آنها همیشه به آینده و سرنوشت خود فکر کنند.
موافقان تو از دولت تو خنداخند
مخالفان تو از بیم تو گری و گری
هوش مصنوعی: دوستانت از خوشحالی و شادی تو میخندند، اما دشمنانت از ترس تو گریه و فریاد میزنند.
همیشه تا چو زریر و چو معصفر باشد
از انده و غم و ناز و طرب رخ بشری
هوش مصنوعی: همیشه چهرهای که شاداب و زیباست، به دلیل اندوه و غم و ناز و شگفتیهای زندگی، میتواند تحت تأثیر قرار گیرد.
رخ مخالف تو روز و شب زریری باد
رخ موافق تو سال و ماه معصفری
هوش مصنوعی: چهرهی مخالف تو مانند روز و شب زرد و بیروح است، در حالی که چهرهی موافق تو مانند سال و ماه درخشان و زیباست.