برگردان به زبان ساده
مجلس است این مگر بهشت برین
که بنای بهشت است بر این
هوش مصنوعی: اینجا مجلسی است، گویی بهشت برین، چرا که اساس و بنیاد بهشت بر این مجالس است.
پیکر بومش از بدایع روم
نقش دیوارش از صنایع چین
هوش مصنوعی: تنوع زیباییهای سرزمین روم در بدن بوم و نقشهای دیوارش از هنرهای چین الهام گرفته است.
این ز دلها همی زداید زنگ
وان ز رخها همی رباید چین
هوش مصنوعی: این احساس زنگارها و کدورتهای دلها را میزداید و از چهرهها چروک و ناراحتیها را دور میکند.
از بهشت برین گزیده تر است
تو بهشت برین بر این مگزین
هوش مصنوعی: بهشت برین از تو بهتر نیست، پس چرا به آنچه که در بالاست، دل ببندی و آن را انتخاب کنی؟
در و دیوار آستانه آن
آنچنان ساخته است زرآگین
هوش مصنوعی: دیوار و درب ورودی آن مکان به قدری زیبا و با ارزش است که انگار از طلا ساخته شده است.
که همی ظن بری تو کان این کرد
مه و خورشید کار کرد در این
هوش مصنوعی: تو گمان میکنی که این کار را مه و خورشید انجام دادهاند.
اندران می حلال خوردن آن
بی می و رامش اندرین منشین
هوش مصنوعی: در آنجا که نوشیدن حلال است، بینوشیدنی آرامش نخواهید داشت.
ببهشت برین همی ماند
می حلالست در بهشت برین
هوش مصنوعی: بهشت زیبا و دلپذیر است و در آن نوشیدنی حلال وجود دارد.
اندر این خانه جاودانه بکام
شرف الدین زیاد و شمس الدین
هوش مصنوعی: در این خانه، همواره به خواستههای شرف الدین زیاد و شمس الدین توجه میشود و برای آنها ارزش و احترام قائل هستند.
آسمان بادشان بزیر رکاب
مشتری بادشان بزیر نگین
هوش مصنوعی: آسمان زیر پای آنان و سیاره مشتری زیر فرمان آنهاست.
ز آسمان برتر است همت آن
باد بدخواه این بزیر زمین
هوش مصنوعی: همت و تلاش آن باد بدخواه که از آسمان بالاتر است، نسبت به این بزیر زمین بسیار بیشتر و برجستهتر است.
دست این گوئی آب حیوانست
تیغ آن گوئی آذر برزین
هوش مصنوعی: دست این شخص چنان نرم و لطیف است که به یاد آب حیات میافتد، در حالی که تیغ او مانند آتشی است که تند و برنده است.
نیکخواهان آن همیشه قوی
بدسگالان این همیشه حزین
هوش مصنوعی: افراد نیکوکار همیشه قوی و قادری دارند، در حالی که دشمنان همواره در اندوه و ناامیدی به سر میبرند.
ز می از جود آن نهفته بزر
فلک از خوی این بمشگ عجین
هوش مصنوعی: از بخشش آن می، آسمان بزرگی پنهان است که با خوی این شراب گره خورده است.
زائران را بروز بخشیدن
خانه از جود او شود زرین
هوش مصنوعی: خانهای که با بخشندگی و generosity او ساخته شده، به زائران خود نور و روزی میبخشد و آنها را زرین و با شکوه میکند.
دشمنان را بگاه کوشیدن
خشت گردد ز خشم آن بالین
هوش مصنوعی: در زمان تلاش و کوشش دشمنان، به دلیل خشم آن شخص، کارها سخت و دشوار میشود.
پشت بدخواه آن بسان کمان
مرگ بر خصم این گشاده کمین
هوش مصنوعی: دشمن احساس خطر میکند و مانند کمان، آماده شلیک به سوی کسی است که قصد آسیب رساندن به او را دارد.
دست این را سراب بحر عمیق
تیغ آنرا خراب حصن حصین
هوش مصنوعی: دست این در واقع به معنای چیزی است که در ظاهر زیبا و فریبنده به نظر میرسد، ولی واقعیتش خطرناک و ناپایدار است. سراب بحر عمیق به ایدهای اشاره دارد که فریبنده و گمراه کننده است، در حالی که تیغ به معنای خطری است که در کمین است. خراب حصن حصین نیز به معنای از بین رفتن و آسیب دیدن یک مکان امن یا دژی مستحکم است. به طور کلی، این جمله به نکتهای اشاره دارد که ظاهر میتواند فریبنده باشد و خطرهایی در پس آن نهفته باشد.
آن یک خوشخوی و بلند منش
این یکی راستگوی و روشن بین
هوش مصنوعی: یکی از آنها دارای خُلق خوب و شخصیت بلند و بلندنظری است و دیگری راستگو و دارای دید روشنی است.
طبع این جای جود و فضل و کرم
دل آن کان داد و دانش و دین
هوش مصنوعی: طبیعت اینجا پر از generosity و بلندهمتی است، جایی که دلها به علم و دانش و دیانت آراستهاند.
شرف الدین پلنگ و شاهان میش
خسروان کبک و شمس دین شاهین
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف شخصیتها و مقامهای مختلف میپردازد. "شرف الدین" به مانند پلنگ، نشانهای از قدرت و شجاعت است. "شاهان میش" نماد ظرافت و آرامش هستند. "خسروان کبک" میتواند نشاندهنده زیبایی و لطافت باشد، در حالی که "شمس دین" به شکل شاهینی توصیف میشود، که با تیزبینی و تسلط خود برتر از دیگران است. این تصویرسازیها به ما احساساتی از قدرت، زیبایی و مقامهای مختلف میدهد.
دل این با نشاط و ناز عدیل
تن آن با سرور و سور قرین
هوش مصنوعی: دل شاد و خوشحال او با زیبایی و لطافتش همنشین تن اوست که از شادی و خوشی پر است.
آن موالی نوازد از بر تخت
این معادی گدازد از برزین
هوش مصنوعی: آن محبوب، با نوازشهایش، مانند آتش بر آتش نشسته است و شوق و گرمی اش به دل مینشیند.
رادئی کان ز معتصم خبر است
مردئی کان گمان بود افشین
هوش مصنوعی: حکایتی از مردی است که از یک فرمانروا یعنی معتصم خبر دارد، اما افشین تنها به گمان و خیال میرسد. این نشان میدهد که برخی افراد از حقیقت آگاهند در حالی که دیگران فقط به ظواهر اکتفا میکنند.
آن خبر شد ز دست هر دو عیان
وین گمان شد ز تیغ هر دو یقین
هوش مصنوعی: خبر از نزد هر دو به وضوح آشکار شد و این گمان با تکیه بر دلایل قوی از هر دو طرف به حقیقت تبدیل گردید.
تا کند باز در هوا پرواز
تا بتابد بر آسمان پروین
هوش مصنوعی: تا در آسمان پرواز کند و بر ستاره پروین بتابد.
این بشادی زیاد در بر آن
آن برامش زیاد در بر این
هوش مصنوعی: این بیت به این معنا است که شادی و خوشحالی بسیار زیاد به همراه دارد و به همین اندازه، بار سنگینی نیز در دل احساس میشود. به عبارتی دیگر، هر خوشحالی میتواند با چالشها و مشکلاتی نیز همراه باشد.
خصمشان زار و بختشان بیدار
چرخشان یار و کردگار معین
هوش مصنوعی: دشمنانشان در حال ضعف و ناتوانی هستند، در حالی که خوشبختی و موفقیت به آنها رو کرده است. مقدرات آنان به خوبی در حال پیشرفت است و در این راه خداوند آنها را یاری میکند.