برگردان به زبان ساده
به نرسی چنین گفت یک روز شاه
کز ایدر برو با نگین و کلاه
هوش مصنوعی: یک روز شاه گفت که از اینجا برو، همراه با انگشتر و کلاهی که داری.
خراسان ترا دادم آباد کن
دل زیردستان به ما شاد کن
هوش مصنوعی: به خراسان رسیدگی کن و آن را آباد ساز، دل زیر دستان را شاد کن.
نگر تا نباشی به جز دادگر
میاویز چنگ اندرین رهگذر
هوش مصنوعی: در زندگی به این نکته توجه کن که در پی شخصی غیر از دادگر نرو و در این مسیر بیفایده تلاش نکن.
پدر کرد بیداد و پیچد ازان
چو مردی برهنه ز باد خزان
هوش مصنوعی: پدر با ظلم و ستم رفتار کرد و مثل مردی که در باد پاییز برهنه است، دست و پا میزند و به زحمت میافتد.
بفرمود تا خلعتش ساختند
گرانمایه گنجی بپرداختند
هوش مصنوعی: او دستور داد تا لباس ارزشمندی برایش آماده کنند و به جای آن، گنجی گرانبها پرداخت شد.
بدو گفت یزدان پناه تو باد
سر تخت خورشید گاه تو باد
هوش مصنوعی: خداوند به تو پناه بدهد و به تو قدرت و برکتی عطا کند که همچون شاه بر تختی نورانی و باعظمت باشی.
به رفتن دو هفته درنگ آمدش
تنآسان خراسان به چنگ آمدش
هوش مصنوعی: او با آرامش و راحتی به مدت دو هفته درنگ کرد و در نهایت به سرزمین خراسان رسید.
چو نرسی بشد هفتهای برگذشت
دل شاه ز اندیشه پردخته گشت
هوش مصنوعی: زمانی که به او نرسیدی، یک هفته گذشت و دل شاه از اندیشهاش پر از نگرانی و تفکر شد.
بفرمود تا موبد موبدان
برفت و بیاورد چندی ردان
هوش مصنوعی: فرمان داد تا موبد بالاترین مقام دینی برود و تعدادی از پیروان یا پارساها را بیاورد.
بدو گفت شد کار قیصر دراز
رسولش همی دیر یابد جواز
هوش مصنوعی: به او گفتند که کارهای قیصر طولانی شده و فرستادهاش دیر میرسد تا اجازه را بگیرد.
چه مردست و اندر خرد تا کجاست
که دارد روان از خرد پشت راست
هوش مصنوعی: این بیت اشاره به فردی دارد که با درایت و عقل خود به خوبی در زندگی پیش میرود. او به خاطر هوش و ذهنیت قویاش از دیگران متمایز است و به درستی در مسیر زندگیاش قدم برمیدارد.
بدو گفت موبد انوشه بدی
جهاندار و با فره ایزدی
هوش مصنوعی: موبد به او گفت: تو ای شخص نیکوکار و دارای ویژگیهای الهی، به والی جهان معتبری تبدیل خواهی شد.
یکی مرد پیرست با رای و شرم
سخن گفتنش چرب و آواز نرم
هوش مصنوعی: مردی سالخورده با دانش و عفت صحبت میکند، گفتارش دلنشین و صدایش ملایم است.
کسی کش فلاطون به دست اوستاد
خردمند و بادانش و بانژاد
هوش مصنوعی: کسی که علم و دانش بزرگی دارد و از نسل برجستهای است، مانند استاد معروفی است که دانشجویانش تحت هدایت او علم را میآموزند.
یکی برمنش بود کامد ز روم
کنون خیره گشت اندرین مرز و بوم
هوش مصنوعی: یک نفر از سرزمین روم به من نزدیک شد، اما اکنون در این سرزمین و دیار گیج و سردرگم شده است.
بپژمرد چون لاله در ماه دی
تنش خشک و رخساره همرنگ نی
هوش مصنوعی: چون در ماه دی، لاله پژمرده و بیرنگ میشود، تن و چهرهاش نیز دچار خشکی و کدری میگردد.
همه کهترانش به کردار میش
که روز شکارش سگ آید به پیش
هوش مصنوعی: همه زیر دستانش مانند گوسفندانی هستند که روز شکار، سگها به دنبالشان میآیند.
به کندی و تندی بما ننگرید
وزین مرز کس را به کس نشمرید
هوش مصنوعی: به دیگران با سرعت و آرامش نگاه نکنید و هیچکس را در این مرز به دیگری نسبت ندهید.
به موبد چنین گفت بهرام گور
که یزدان دهد فر و دیهیم و زور
هوش مصنوعی: بهرام گور به موبد گفت که خداوند، اهمیت و قدرت و شکوه را به من عطا خواهد کرد.
مرا گر جهاندار پیروز کرد
شب تیره بر بخت من روز کرد
هوش مصنوعی: اگر فرمانروا مرا پیروز کند، شب تاریکی که بر سرنوشت من حاکم است، به روز روشن تبدیل خواهد شد.
یکی قیصر روم و قیصر نژاد
فریدون ورا تاج بر سر نهاد
هوش مصنوعی: یک فرمانروا از روم، که دارای نژاد و تبار فریدون بود، تاجی بر سر او قرار داد.
بزرگست وز سلم دارد نژاد
ز شاهان فزونتر به رسم و به داد
هوش مصنوعی: این فرد بزرگ و با ریشهای عالی است و از نسل شاهان به مراتب برتر است، هم به خاطر رفتار نیکش و هم به دلیل عدل و انصافش.
کنون مردمی کرد و فرزانگی
چو خاقان نیامد به دیوانگی
هوش مصنوعی: اکنون مردم هوشمند و با فهمی چون خاقان نیستند که به دیوانگی و رفتارهای غیرعاقلانه بپردازند.
ورا پیش خوانیم هنگام بار
سخن تا چه گوید که آید به کار
هوش مصنوعی: ما در زمان گفت و گو از او میخواهیم که نظراتش را بیان کند تا ببینیم چه چیزی مفید و کاربردی خواهد بود.
وزان پس به خوبی فرستمش باز
ز مردم نیم در جهان بینیاز
هوش مصنوعی: سپس به خوبی او را به بازگرداندن میفرستم، زیرا از مردم بینیاز و مستقل هستم.
یکی رزم جوید سپاه آورد
دگر بزم و زرین کلاه آورد
هوش مصنوعی: یک نفر به دنبال جنگ و نبرد است و گروهی را به همراه میآورد، در حالی که فرد دیگری به دنبال تفریح و سرگرمی است و هدیهای مانند کلاه طلایی میآورد.
مرا ارج ایشان بباید شناخت
بزرگ آنک با نامداران بساخت
هوش مصنوعی: باید شأن و منزلت آنها را بشناسی، زیرا که بزرگ کسی است که با نامداران و بزرگترها ارتباط دارد.
برو آفرین کرد موبد به مهر
که شادان بدی تا بگردد سپهر
هوش مصنوعی: برو و از موبد، احوال خوبی بگیر تا سپهر به دور خود بچرخد و شاداب باشی.