فنودی

شیخ عبدالحسین فنودی شاعر و مورخ، پسر شیخ عبدالله پسر حاج ملامحمد در سال ۱۲۸۹ یا ۱۲۹۰ قمری در روستای فنود ( اطراف بیرجند ) به دنیا آمد پدر و پدر بزرگ او از روحانیان متقی بودند، پدرش شیخ عبدالله تولیت مدرسه باقریه مشهد را بر عهده داشت اما سرانجام هوای وطن بر او غلبه کرد و به بیرجند بازگشت، عبدالحسین فنودی در چنین خانواده ای به دنیا آمد، او تحصیلات خود را در مشهد پی گرفت و در حدیث و تاریخ و علوم ادبی متبحر شد،سپس به بیرجند آمد و مورد توجه بزرگان قرار گرفت، از عبدالحسین فنودی که مطالعات زیادی در تواریخ و احادیث داشت و مورخی متبحر نیز بود کتاب (مرآت المکنونات فی تاریخ قاینات) نیز منتشر شده است این کتاب که با مرگ نابهنگام شاعر در ۴۲ یا ۴۳ سالگی نا تمام می ماند درباره تاریخ منطقه قهستان نوشته شده است. شعر او نمایانگر شناخت عمیق وی از دقایق و ظرایف ادب پارسی و عربی است و پیام او پیام عشق و همدلی، فاضلی که از درد و رنج مردم و مسائل اجتماعی آگاه است و از رواج جهل و نفاق و دورویی و خرافات در جامعه می‌نالد و هم میهنان خویش را به بیداری، آگاهی، تلاش و ایمان راستین به خدا فرا می‌خواند و خدمت‌گذاری، انسان‌دوستی و کرامت انسانی را تشویق و ترغیب می‌کند، به دین و بزرگان دین عشق می‌ورزد:

ای‌هم‌وطنان ز خواب بیدار شوید ** از سستی و گیر و دار هشیار شوید

از غفلت و از نفاق دوری جویید **در حفظ وطن به یکدگر یار شوید

منبع زندگی نامه : دیوان شیخ عبدالحسین فنودی به اهتمام دکتر محمود رفیعی، انتشارات هیرمند 

آثار فنودی به همت آقای مصطفی علیزاده در گنجور در دسترس قرار گرفته است.